PNVN Bộ ba nhà khoa học Mỹ Rainer Weiss, Barry C. Barish và Kip S Thorne vừa trở thành chủ nhân Giải Nobel Vật lý 2017 nhờ công trình xây dựng máy dò sóng hấp dẫn Ligo cũng như việc phát hiện ra sóng hấp dẫn hồi đầu năm 2016.

rainer-weiss-barry-c-barish-va-kip-s-thorne-1.jpg
3 nhà khoa học Rainer Weiss, Barry C. Barish và Kip S Thorne giành Giải Nobel Vật lý 2017

Ngày 3/10, ông Rainer Weiss - Giáo sư tại Viện Công nghệ Massachusetts cùng hai nhà khoa học Kip Thorne và Barry Barish tới từ Viện Công nghệ California là đồng chủ nhân giải Nobel Vật lý 2017 vì đã có công khám phá ra sóng hấp dẫn. Đây là hiện tượng vũ trụ đã được dự đoán bởi thiên tài Albert Einstein từ 100 năm trước nhưng chưa bao giờ được chứng kiến tận mắt. Các chuyên gia nhận định rằng việc phát hiện ra sóng hấp dẫn xứng đáng đạt giải Nobel Vật Lý vì đã đưa con người đến một chân trời mới, một phương thức hoàn toàn khác biệt để nghiên cứu về vũ trụ.

rainer-weiss.jpg
Nhà khoa học Rainer Weiss

Ông Rainer Weiss (sinh năm 1932) là nhân vật được coi là trung tâm của công trình nghiên cứu sóng hấp dẫn này. Ông là giáo sư vật lý danh dự tại Học viện Công nghệ Massachusetts. Ông được biết đến là người đã phát minh ra thiết bị thăm dò sóng hấp dẫn bằng kỹ thuật giao thoa laser mà nó là cơ sở hoạt động của các trạm đo lường sóng hấp dẫn bằng giao thoa kế Ligo.

Ligo đã phát hiện ra sóng hấp dẫn ngày 12/8/2015. Sóng hấp dẫn này xuất phát từ 2 lỗ đen va chạm vào nhau. 2 lỗ đen này có khối lượng lớn gấp 30 lần mặt trời, nằm ở vị trí cách trái đất khoảng 1,3 tỷ năm ánh sáng. Các nhà khoa học bắt được sóng hấp dẫn nhờ 2 thiết bị dò laser khổng lồ ở Mỹ, một tại Louisiana và một ở Washington.
ligo.jpg
Hệ thống máy dò sóng hấp dẫn Ligo

Cùng đóng góp lớn vào phát hiện này với ông Weiss còn có nhà khoa học Scotland Ronald Drever thuộc Viện Công nghệ California (Caltech, người đã qua đời đầu năm nay, và nhà vật lý học lý thuyết Kip Thorne cũng đến từ Caltech. Cả 3 nhà khoa học này đều là những nhân vật đã cống hiến gần như trọn vẹn sự nghiệp cho công cuộc dò tìm sóng hấp dẫn. Khi Viện hàn lâm khoa học Hoàng gia Thụy điển xét giải Nobel Vật lý năm nay, tên của ông Ronald Drever không có trong bộ 3 thắng giải. Trong khi đó, ông Barry Barish được vinh danh giải thưởng cùng hai nhà khoa học Rainer Weiss và Kip Thorne, vốn là cựu giám đốc của Ligo. Giải thưởng trị giá 9 triệu kronor (tương đương 1,1 triệu USD) sẽ được chia đều cho 3 nhà khoa học.

 
ligo-2.jpg
Cơ chế vận động của máy dò sóng hấp dẫn Ligo

Trước đó, tháng 3/2016, 3 nhà sáng lập của tổ hợp Ligo là Rainer Weiss, Kip Thorne và Ronald Drever, từng được trao giải thưởng Special Breakthrough Prize trị giá 1 triệu USD cho khám phá nói trên.

Kể từ năm 1901 đến nay, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã trao tổng cộng 110 giải Nobel Vật lý. Thế nhưng, mới chỉ có 2 phụ nữ được trao giải Nobel trong lĩnh vực này. Đó là nhà khoa học Marie Curie được vinh danh năm 1903 vì công trình về bức xạ và nhà khoa học Maria Goeppert Mayer năm 1963 cho công trình cấu trúc vỏ hạt nhân.
 

Nhu Thụy
Nobelprize.org, Guardian