Xã hội

Bà Chúa của lòng nhân từ

Xem trên mobile
Tại vùng đất bãi ven sông Cửu An hiền hòa, câu chuyện về Bà Chúa Mụa Trịnh Thị Ngọc Am - người con gái xinh đẹp tài đức vẹn toàn, Đệ nhất cung tần của chúa Trịnh Tráng được đời đời ghi ơn.
mua.jpg
Tượng Bà Chúa Mụa trong đền thờ

Theo sử sách và các cụ già làng kể lại rằng, cách đây khoảng 400 năm, thuộc làng Mụa, tổng Thiên Thi, phủ Khoái Châu xưa, nay thuộc thuộc thôn Cộng Vũ, xã Vũ Xá, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên, có một gia đình họ Trần quyền quý, sinh được 8 người con. Trong đó, có 2 người con trai rất khôi ngô tuấn tú và sau này trở thành 2 vị Quận công tài ba phò vua Lê chúa Trịnh giúp dân cứu nước, đó là Quận công Trần Bộ Phúc và Quận Công Trần Trực Phúc.

Đặc biệt, người con gái sinh ngày 5/5/1580 có tên Trần Thị Cư ngay từ khi ra đời đã nổi tiếng xinh đẹp, tài đức vẹn toàn, lại có giọng hát trầm bổng, thánh thót như suối reo.

Truyền thuyết kể rằng, vào một ngày kia, chúa Trịnh Tráng xa giá đi qua vùng này, rộn ràng nào ngai, nào kiệu, cờ xí rợp trời, kèn trống vang lừng, dân làng náo nức đi xem. Một cô gái cắt cỏ cạnh đường cái quan vẫn cứ mặc như không hay biết gì. Khi kiệu đi qua, cô không hề nhìn lên, đôi tay thoăn thoắt giật liềm vơ cỏ, miệng hát véo von, trong trẻo:

“Tay cầm bán nguyệt xênh xang

Hàng trăm thảo mộc lai hàng tay ta”.

Quân lính ngạc nhiên, tiếng hát càng véo von và kiệu Chúa từ từ dừng lại. Chúa kéo rèm lên nhác thấy cô gái có sắc đẹp nghiêng nước nghiêng thành, đối đáp thông minh liền biết đây là kỳ nữ.

Chúa truyền rước nàng về Thăng Long và phong làm Đệ nhất cung tần. Với tài năng và đức độ của mình, bà đã giúp chúa cai quản nội cung, chỉ dạy các cung tần mỹ nữ, củng cố mối đoàn kết giữa phủ chúa với triều đình nhà Lê. Cảm kích trước những việc làm đức độ của bà, chúa Trịnh đã ban phước tính đổi họ cho bà từ họ Trần sang họ của Chúa rồi đổi tên là Trịnh Thị Ngọc Am. Chúa Trịnh rất coi trọng và thường xuyên mời bà bàn bạc việc an dân trị quốc. Tài năng và tấm lòng cao cả của bà đã ảnh hưởng không nhỏ tới tư tưởng, đường lối và các quyết định liên quan đến vận mệnh đất nước thời bấy giờ.

Sống ở phủ chúa, bà Trịnh Thị Ngọc Am sinh được một người con gái. Trịnh Tráng hết mực thương mến, đặt tên là Trịnh Thị Minh và ngay sau khi ra đời, người con gái được chúa ban cho 4 chiếc đĩa vàng và một chiếc đĩa bạc. Chẳng bao lâu, công chúa Thụy Minh qua đời. Quá đau buồn, bà xin về tu ở chùa làng. Chúa rất quý mến người vợ tài sắc của mình nên cho khai con sông nhánh từ sông Cửu An chạy qua làng Mụa để vận chuyển vật liệu về xây dựng đền chúa và tháp cửu phẩm. Công trình tiến hành trong 30 năm mới hoàn thành.

Hằng ngày, bà lên tháp tưởng vọng về phủ chúa ở Thăng Long. Bà đã bỏ tiền ra giúp dân khai khẩn ruộng đất, khai sông dẫn thủy nhập điền. Bà giàu lòng nhân đức hay giúp đỡ mọi người và cầu phật ban phúc lành cho dân chúng. Tự bà xin lập và tu sửa các chùa quanh vùng và phổ biến lễ cúng Phật. Theo tục truyền: Với công lao và đức hạnh của bà, chúa Trịnh đã cho hàng trăm thợ giỏi về xây dựng đền tháp và tạc tượng bà ngay khi còn sống nên được gọi là “Sinh Từ”.

Ngày 5 tháng Giêng năm 1648, bà qua đời trong sự thương tiếc của người dân trong vùng.

1.jpg
Đền Bà Chúa Mụa ở tỉnh Hưng Yên hiện nay 

Đền Mụa được xây dựng vào thế kỷ XVII, trùng tu vào thời Nguyễn, kiến trúc chữ Nhị. Trong chiến tranh đền đã bị phá dỡ nặng nề, giặc phá tháp lấy đồng chì rèn đúc vũ khí. Nhân dân đã cất giấu được tượng bà và các pho tượng đá cùng ngọn tháp. Đền đã nhiều lần được trùng tu, tôn tạo như 1942,1970, 1971, 1999, 2009, 2010 và có quy mô như hiện nay. Đây không chỉ là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, nghệ thuật mà còn ghi dấu hệ thống di vật bằng đá thế kỷ 17.

Hiện trong đền còn giữ được nhiều hiện vật quý như: 1 bia dựng năm 1634 ghi tiểu sử của bà Chúa Mụa, tấm bia thứ 2 dựng năm 1650 ghi nhận công lao của bà với dân làng; tại tòa đại bái có một bức đại tự lớn khắc 3 chữ Uy linh từ, dưới bức đại tự là nhang án bằng đá có khắc 3 bức phù điêu Long cuốn thuỷ, các bức hoành phi, câu đối, cửa võng được sơn son thếp vàng, lưỡng long chầu nguyệt được chạm nổi theo kiến trúc thời Lý rất tinh xảo.

Ngoài giá trị về văn hoá, đền Bà Chúa Mụa còn ghi dấu nhiều sự kiện trong quá trình phát triển đi lên của địa phương. Nơi đây là nơi hội họp bí mật của Đảng bộ địa phương thời kỳ địch càn quét gay gắt nhất. Cũng là nơi các đơn vị thuộc Trung đoàn chủ lực 64 và các đại đội bộ đội địa phương tỉnh luân phiên về đóng quân, rèn cán.

Đền Bà Chúa Mụa đã được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia ngày 26/6/1995. Cùng với đền Mụa, bà còn được thờ ở chùa Phật Tích (Bắc Ninh), chùa Giao Quang Tự (làng Xuân Nội, huyện Đông Anh, Hà Nội),...

Hằng năm, cứ vào ngày 5 tháng Giêng, nhân dân địa phương lại tổ chức lễ hội tưởng niệm bà.

Danh nhân Hưng Yên/Trung tâm thông tin xúc tiến du lịch Hưng Yên

Bạn đang đọc bài viết Bà Chúa của lòng nhân từ tại chuyên mục Xã hội của phunuvietnam.vn. Bạn có thể Cùng làm báo với chúng tôi bằng cách gửi tin, bài, ảnh, video hoặc ý kiến chia sẻ, phản hồi về

Email: pnvnonline@phunuvietnam.vn; Đường dây nóng: 094.170.7373;

Fanpage: https://www.facebook.com/baophunuvn/

Ý kiến của bạn

* Xin vui lòng viết tiếng Việt có dấu!

Tin cùng chuyên mục

Mạng lưới an sinh xã hội phải thay đổi để thích ứng với công nghiệp 4.0

Mạng lưới an sinh xã hội phải thay đổi để thích ứng với công nghiệp 4.0

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nêu thực tế về việc làm, di chuyển lao động đang biến đổi trước sự tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0: Nhiều nghề giảm tính ổn định; sẽ có nhiều việc làm qua mạng; khái niệm di chuyển lao động sẽ thay đổi: Người ở Việt Nam có thể làm việc cho các công ty bên kia bán cầu... đòi hỏi mạng lưới an sinh xã hội chuyển đổi mạnh mẽ.
Mạng lưới an sinh xã hội đang đối mặt với nhiều thách thức

Mạng lưới an sinh xã hội đang đối mặt với nhiều thách thức

Đó là những thách thức đa chiều như: Quyền được làm việc, thất nghiệp do tái cơ cấu nền kinh tế; quyền được đảm bảo an sinh xã hội và nguồn lực hữu hạn của xã hội để đảm bảo các quyền đó; già hóa dân số, thị trường lao động và việc làm cho lao động trẻ dưới tác động của cách mạng công nghiệp 4.0. 
Gần 300 cán bộ Hội trong quân đội tự tin, tỏa sáng

Gần 300 cán bộ Hội trong quân đội tự tin, tỏa sáng

Chiều nay 18/9 đã diễn ra Chương trình giao lưu với gần 300 cán bộ Hội Phụ nữ cơ sở năm 2018 khối Binh chủng, Bộ tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch HCM, Bệnh viện TƯ Quân đội 108 với chủ đề “Vinh dự, tự hào, tự tin, tỏa sáng”.
Thông điệp thời trang của phu nhân lãnh đạo Hàn Quốc và Triều Tiên

Thông điệp thời trang của phu nhân lãnh đạo Hàn Quốc và Triều Tiên

Tại cuộc gặp thượng đỉnh liên Triều lần thứ 3, lãnh đạo và phu nhân của Hàn Quốc và Triều Tiên đã cẩn thận chọn trang phục để gửi gắm những thông điệp quan trọng. Đệ nhất phu nhân Hàn Quốc Kim Jung-sook mặc bộ váy áo rời màu trắng để nhấn mạnh rằng Hàn - Triều cùng một dân tộc. Còn bà Ri Sol-ju chọn chiếc váy tối màu để tôn vinh bà Kim.
LHQ: Trên thế giới cứ 5 giây lại có một trẻ dưới 15 tuổi tử vong

LHQ: Trên thế giới cứ 5 giây lại có một trẻ dưới 15 tuổi tử vong

Ước tính trong năm 2017 có tới 6,3 triệu trẻ em dưới 15 tuổi tử vong, hoặc mỗi 5 giây lại có 1 trẻ tử vong. Đây là tỷ lệ tử vong mới nhất do Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Ban Dân số Liên Hợp Quốc và Ngân hàng Thế giới (WB) vừa công bố.
Người đàn ông giả bệnh down thuê phụ nữ đến nhà tắm rửa, thay tã

Người đàn ông giả bệnh down thuê phụ nữ đến nhà tắm rửa, thay tã

Một người đàn ông ở Mỹ đã giả làm bà mẹ đăng quảng cáo trên mạng tìm nhân viên đến nhà tắm, thay tã “cho con trai bị hội chứng down”. Đã có 3 phụ nữ là nạn nhân liên tiếp tố cáo, trong đó, nạn nhân đầu tiên cho biết, cô đã phải giúp tắm và thay tã cho anh ta khoảng 30 lần.