Xã hội

Hang động bí mật ở Mạc Cao

Xem trên mobile
Cất giấu trong hang động Mạc Cao tại thị trấn Đôn Hoàng, tỉnh Cam Túc, Trung Quốc, nằm bên con đường tơ lụa nổi tiếng là một trong những kho tàng nghệ thuật nổi tiếng nhất của Đạo Phật.
Trên con đường tơ lụa, các đoàn thương nhân đã chuyên chở tơ lụa, trà, đồ sứ sang phía Tây đến các vương triều vùng vịnh Pécxich và quanh Địa Trung Hải hoặc vàng bạc, đá quý, ngựa quý sang phía Đông. Năm 629, nhà sư Huyền Trang cũng hành hương trên con đường đó với một báu vật vô giá trong hành trang. Đó là Đạo Phật.
 
hang-dong-bi-mat-2.jpg
Tượng Phật nằm dài 15 mét và bích họa được tạo vào giữa đời nhà Đường (từ năm 781 đến 847)

 

Một thế giới với những sắc màu và hình khối tráng lệ
Huyền Trang hành hương trong 16 năm trời. Chặng cuối, ông nghỉ chân tại Đôn Hoàng nằm bên đường tơ lụa - nơi gặp gỡ của nhiều dân tộc và nhiều nền văn hóa. Cách thị trấn Đôn Hoàng 19 km về phía Đông Nam có một dãy núi đá hình vòng cung cao khoảng 30m nhô lên giữa những đụn cát trong sa mạc. Dưới chân núi là một con sông nhỏ.
 
Ngay từ giữa thế kỷ thứ 7, trong lòng dãy núi đá dài 1,5km này đã có hàng trăm hang động. Đó là hệ thống hang động Mạc Cao, một trong những công trình vĩ đại nhất của Thế giới Phật giáo. Tại đây, người bộ hành dừng chân cầu xin thượng lộ bình an trên con đường khủng khiếp xuyên qua sa mạc Taklamakan. Cũng tại đây, Huyền Trang đã dừng chân làm lễ tạ ơn vì đã lấy kinh thành công.
 
Các hang động ở đây như một thế giới tuyệt đẹp của sắc màu và hình khối. Hàng nghìn pho tượng Phật trong những dáng vẻ rất khác nhau tỏa sáng trong các hang động. Áo cà sa của các pho tượng lấp lánh vàng bạc, ngọc quý được mang đến từ những xứ sở xa xôi.
 
Hệ thống hang động được xây dựng từ thế kỷ thứ IV đến thế kỷ thứ XIV. Các hang động dưới lòng đất với những bức bích họa tuyệt đẹp đã trải qua nhiều cuộc chiến tranh, cướp phá, thiên tai và thời gian, mà không bị hư hại. Ngày nay, những hang động đó là một trong những kho báu vật nghệ thuật quan trọng nhất thế giới của Đạo Phật.
hang-dong-bi-mat-1.jpg
Hang động Mạc Cao được mở cửa từ năm 1980. Hành lang bê tông được xây thêm để bảo vệ di tích tránh tác động của môi trường

 

Bên cạnh giá trị tôn giáo, các bức bích họa, pho tượng và cuộn giấy viết chữ cổ còn giúp hậu thế tìm hiểu một xã hội đa văn hóa đã hưng thịnh suốt một nghìn năm bên tuyến đường từng được coi là quan trọng nhất giữa phương Đông và phương Tây.
 
Những hang đá độc nhất vô nhị
Tại Mạc Cao có gần 800 hang động. 492 hang động trong số đó được trang trí những bức bích họa đầy chất nghệ thuật với tổng diện tích gần 46.000m2. Trong các hang động còn có hơn 2.000 pho tượng và một số trong đó là những tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng nhất thời bấy giờ.
 
Đa số công trình cổ đại nằm bên tuyến đường tơ lụa đã bị chôn vùi dưới cát sa mạc hoặc bị các triều đại sau này phá hủy. Tuy nhiên, các hang động ở Mạc Cao gần như vẫn còn nguyên vẹn.
 
Các nhà sư không dùng vải, mà lấy bùn sông trộn với rơm làm nền cho các bức bích họa và khắc họa trên chất liệu nền đơn giản đó sự phát triển của nền hội họa Trung Hoa trong nhiều thế kỷ và quá trình Đạo Phật trở thành một đức tin của người Trung Hoa.
 
Thế kỷ thứ 7 và 8 là thời kỳ hưng thịnh của Đạo Phật. Các họa sĩ đời Đường đã diễn tả trên các bức tường trong hang động lịch sử phát triển của Đạo Phật. Màu sắc, sự chuyển động hình khối và tính tự nhiên chủ nghĩa của các tác phẩm đã tạo nên một khung cảnh tráng lệ trong hệ thống hang động.
 
Màu sắc rực rỡ của các bức bích họa để người hành hương thấy cái đẹp của cõi Phật, của cõi Thanh tịnh - giai đoạn quá độ trên đường lên tới cõi Niết Bàn và thuyết phục mọi người về sự tồn tại một cõi Tịnh độ như vậy.
 
Cất giấu 900 năm trong hang động
Cuối thế kỷ thứ X bắt đầu thời kỳ suy sụp của con đường tơ lụa. Trung Hoa mất dần quyền kiểm soát phần lớn các chặng trên con đường tơ lụa và Đạo Hồi từ Trung Á dần dần vượt qua các ngọn núi cao tiến sang phía Đông. Đầu thế kỷ XI, nhiều vùng miền Tây Trung Hoa (thuộc tỉnh Tân Cương ngày nay) chuyển sang theo Đạo Hồi.
 
Các nhà sư đã cất giấu hàng chục nghìn sách kinh Phật và tranh vẽ trong một hang trong hệ thống hang động ở Đôn Hoàng. Họ sợ người Hồi giáo xâm chiếm hay sợ vương quốc của người Tây Hạ đang trở nên lớn mạnh? Không ai có thể tìm ra được câu trả lời xác đáng.
 
Điều chắc chắn là căn phòng nhỏ đó - nay là hang số 17, còn gọi là hang thư viện - hồi đó đã bị niêm phong, sau đó phủ kín bằng thạch cao và sau cùng, người ta vẽ một bức bích họa khổng lồ lên để ngụy trang.
 
Trong 900 năm, các tài liệu đã được các nhà sư cất giấu như vậy. Đầu thế kỷ XX, nhiều hang động ở Đôn Hoàng đã bị cát che phủ. Tháng 6/1900, khi người ta bạt đi một đụn cát, nhà sư cai quản khu hang động phát hiện một chiếc cửa bí mật dẫn đến một cái hang chất hàng nghìn cuộn giấy viết chữ cổ.
 
Nhà sư trao cho nhà chức tránh một số cuộn giấy, với hy vọng sẽ nhận được một khoản tiền quyên góp. Tuy vậy, nhà chức trách chỉ ra lệnh đóng cửa hang lại mà thôi.
 
130 bảng Anh cho chuyến hàng giá trị nhất lịch sử khảo cổ học
Người có công phát hiện ra kho báu vật là nhà khảo cổ học Aurel Stein người Hungari làm việc cho Chính phủ Anh ở Ấn Độ và cho Viện bảo tàng Anh. Đầu năm 1907, Aurel Stein đến Đôn Hoàng. Ông đã đọc tập ký sự du hành của Huyền Trang viết từ thế kỷ thứ VII và vì thế ông tìm đến những địa danh nhà sư này đã mô tả.
 
Khi biết Aurel Stein rất kính trọng Huyền Trang, nhà sư cai quản hang động Đôn Hoàng đã cho vị khách phương Tây này xem những tài liệu trong hang thư viện. Đa số tài liệu là bản dịch các pho kinh Phật được nhà sư Huyền Trang mang từ Ấn Độ về. Cuối cùng, Aurel Stein rời khỏi Đôn Hoàng với 24 thùng chứa đầy tài liệu viết và 5 thùng chứa các bức họa và các di vật khác.
 
Đó là một trong những chuyến hàng có giá trị nhất trong lịch sử khảo cổ học thế giới và Aurel Stein chỉ phải trả cho chuyến hàng đó có 130 bảng - tiền quyên góp. Vì chiến tích này, tại Anh, ông được phong tước hiệp sĩ - còn tại Trung Hoa, từ đó ông bị coi là kẻ thù!
 
Cho đến nay, các nhà khoa học vẫn không xác định được ai đã sáng tạo ra những tác phẩm nghệ thuật trong hang động Đôn Hoàng và vẫn chưa hiểu hết được những tài liệu viết bằng chữ cổ tìm thấy trong đó.

Phan Trọng Hùng (tổng hợp)

Bạn đang đọc bài viết Hang động bí mật ở Mạc Cao tại chuyên mục Xã hội của phunuvietnam.vn. Bạn có thể Cùng làm báo với chúng tôi bằng cách gửi tin, bài, ảnh, video hoặc ý kiến chia sẻ, phản hồi về

Email: pnvnonline@phunuvietnam.vn; Đường dây nóng: 094.170.7373;

Fanpage: https://www.facebook.com/baophunuvn/

Ý kiến của bạn

* Xin vui lòng viết tiếng Việt có dấu!

Tin cùng chuyên mục

Lật thuyền ở giữa hồ, 2 học sinh bị đuối nước

Lật thuyền ở giữa hồ, 2 học sinh bị đuối nước

Tối 15/10, Hiệu trưởng Trường TTHPT Dầu Giây (huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai) Đậu Thành Vinh xác nhận, chiều 15/10, có 3 em, trong đó 2 em đang học tại trường và 1 cựu học sinh của trường rơi xuống hồ nước ở thị trấn Trảng Bom (huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai). 2 trong số 3 em kể trên đã bị đuối nước.
15 tác phẩm đoạt giải Cuộc thi Ý tưởng truyền thông về an toàn thực phẩm

15 tác phẩm đoạt giải Cuộc thi Ý tưởng truyền thông về an toàn thực phẩm

Qua nhiều vòng chọn lọc từ 1.000 tác phẩm tham dự Cuộc thi Ý tưởng truyền thông về an toàn thực phẩm, 15 tác phẩm xuất sắc nhất đã được lựa chọn để trao giải trong Lễ trao Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam và Ngày hội Phụ nữ Khởi nghiệp năm 2018 được Hội LHPN Việt Nam tổ chức ngày 15/10 tại Hà Nội.
Hàn Quốc truy tặng huân chương chiến công cho nhà thiết kế Hanbok

Hàn Quốc truy tặng huân chương chiến công cho nhà thiết kế Hanbok

Bộ Văn hóa Hàn Quốc ngày 15/10 cho biết, bà Lee Young-hee, nhà thiết kế trang phục truyền thống (Hanbok) nổi tiếng của Hàn Quốc, sẽ được chính phủ truy tặng huân chương chiến công văn hóa Geumgwan, huân chương cao quý nhất trong số 5 huân chương chiến công văn hóa vốn dành cho những cá nhân đã có nhiều đóng góp to lớn cho sự phát triển của văn hóa và nghệ thuật của đất nước.
Ông Trump cảm thấy thoải mái sau gần 2 năm giữ cương vị Tổng thống Mỹ

Ông Trump cảm thấy thoải mái sau gần 2 năm giữ cương vị Tổng thống Mỹ

Trong cuộc trả lời phỏng vấn chương trình “60 phút” của đài CBS ngày 14/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông cảm thấy “thoải mái” sau gần 2 năm giữ cương vị ông chủ Nhà Trắng, bất chấp làn sóng chỉ trích liên quan tới vấn đề nhập cư, thuế quan và việc ông đề cử ứng cử viên tòa án tối cao Brett Kavanaugh.
Bà cụ 64 năm không uống gì ngoài 4 lon nước ngọt mỗi ngày

Bà cụ 64 năm không uống gì ngoài 4 lon nước ngọt mỗi ngày

Từ năm 13 tuổi, bà Jackie Page (hiện nay 77 tuổi, ở Carshalton, hạt Surrey, Anh) đã giữ thói quen uống 4 lon Pepsi mỗi ngày. Tính đến hiện tại, lượng Pepsi bà tiêu thụ đã tương đương với 3 triệu viên đường nhưng bà khẳng định mình vẫn mảnh mai, dẻo dai và khỏe mạnh.
Đã có lúc muốn chết để khỏi là gánh nặng cho chồng con

Đã có lúc muốn chết để khỏi là gánh nặng cho chồng con

Cách đây 6 năm, từ một người phụ nữ đảm đang, tháo vát việc trong việc ngoài, chị Lụa bỗng trở nên tàn phế sau một tai nạn lao động. Nằm liệt một chỗ không đỡ đần được gì cho chồng, lại thêm gánh nặng cho đứa con gái nhỏ, nhiều khi nghĩ quẩn, chị muốn tự vẫn cho xong...
5 tập thể và 10 cá nhân được trao Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2018

5 tập thể và 10 cá nhân được trao Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2018

Năm 2018 đánh dấu chặng đường 15 năm Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam - giải thưởng uy tín cấp quốc gia dành cho phụ nữ, tôn vinh những cá nhân và tập thể phụ nữ tiêu biểu, giỏi trí tuệ, đẹp tâm hồn, cống hiến có trách nhiêm với gia đình, xã hội. Trong dịp này, 5 tập thể nữ và 10 cá nhân tiêu biểu được vinh dự nhận Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam.