PNVN Nhờ sự đấu tranh kiên quyết của bác sĩ giàu trí tuệ và tâm huyết Aletta Jacobs, phụ nữ Hà Lan đã dũng cảm đấu tranh đòi quyền bình đẳng trong nhiều lĩnh vực, trước tiên là quyền kiểm soát sinh đẻ cho phụ nữ.

Aletta Jacobs sinh ngày 9/2/1854 tại Hà Lan, là con thứ 8 trong một gia đình gồm 12 người con thuộc tầng lớp trung lưu. Từ nhỏ, Aletta Jacobs đã mơ ước được đi theo con đường của cha mình, trở thành một nhà vật lý.

Khác với nhiều bậc phụ huynh ở nửa cuối thể kỷ XIX, cha mẹ của Aletta không những không ngăn cản con gái họ theo đuổi ước mơ mà còn nỗ lực xin cho Aletta học dự thính ở các lớp học dành cho con trai để bà có thể học thêm các môn tự nhiên thay vì chỉ học các môn xã hội và nữ công gia chánh.

1.jpg
 Chân dung nữ bác sĩ Aletta Jacobs.

Sau khi tốt nghiệp trung học và vượt qua kỳ thi tuyển phụ tá dược sĩ, Aletta viết thư cho thủ tướng Thorbecke xin ông can thiệp để bà được vào học đại học Groningen - một trong những trường đại học lớn nhất và lâu đời nhất Hà Lan. Thủ tướng hẹn cho bà một năm thử thách. Đầu năm 1872, nghe tin thủ tướng ốm nặng, Aletta sợ người kế nhiệm sẽ không chấp nhận lời thỉnh cầu của bà nên bà quyết định tham gia thi đại học ngay và gửi kết quả tới Thorbecke.

Hai ngày sau khi Thorbecke qua đời, bà nhận được giấy cho phép nhập trường Groningen. Tại trường Groningen, Aletta luôn nỗ lực hết mình trong học tập. Trong suốt 4 năm, bà là sinh viên xuất sắc của khoa toán và vật lý.

Năm 1878, bà chuyển đến Amsterdam để theo học trường y và kết thúc chương trình học trong 2 năm. Một số giáo viên của trường không chấp nhận việc một người phụ nữ trở thành bác sĩ đã tìm cách cản trở, trong đó có hai vị giám khảo chấm điểm thiếu công bằng với bà trong khi bà thi tốt nghiệp. Aletta công khai lên tiếng đấu tranh phản đối hai vị giám khảo này và suýt nữa thì không nhận được bằng tốt nghiệp. Bà trở thành nữ bác sĩ đầu tiên ở Hà Lan.

Khi còn là sinh viên, đặc biệt là trong thời gian làm việc tại bệnh viện Amsterdam, Aletta đã chứng kiến rất nhiều cảnh những người phụ nữ khổ sở vì sinh dày, sinh nhiều. Họ nghèo túng và gầy mòn vì sinh đẻ. Cuộc sống của họ là một gánh nặng với những kì thai nghén đầy vất vả. Khi trò chuyện với những người phụ nữ ấy ở phòng hộ sinh, Aletta nhận thấy rằng đa số họ đều không muốn sinh nhiều con như vậy, không muốn sinh ra những đứa con ốm yếu và chết yểu nhưng họ không biết làm thế nào để tránh thai.

Họ luôn sống trong nỗi lo sợ sẽ mang thai và hoang mang không biết tương lai của những đứa con được sinh ra ngoài ý muốn sẽ ra sao. Aletta suy nghĩ rất nhiều về vấn đề này nhưng chưa tìm ra cách gì để giúp những người phụ nữ ấy. Nhiều lần bà đem băn khoăn của mình ra tâm sự với đồng nghiệp và chỉ nhận được những lời nói buông xuông đại loại như “Cái số đàn bà nó thế” hay “Chẳng có cách tránh thai nào đâu, nếu có thì thế giới sụp đổ vì thiếu người rồi”.

Aletta nghĩ rằng chỉ có phương pháp ngăn thụ thai mới có thể giúp giải phóng người phụ nữ khỏi sự chịu đựng này. Bà bắt đầu tìm hiểu ý tưởng về biện pháp tránh thai của Malthus vốn được chú ý từ đầu thế kỷ XIX và liên lạc với những người đã vận dụng ý tưởng này.

Năm 1882, bà đọc được một bài báo giới thiệu phương pháp đặt vòng tránh thai của bác sĩ Mensinga ở Flensburg. Bà lập tức viết thư cho Mensinga và không những được bác sĩ Mensinga giải đáp mọi thắc mắc mà còn nhận được nhiều mẫu vòng tránh thai.

Bà không vội vàng phổ biến phương pháp này mà thận trọng thử nghiệm trong một thời gian. Bà viết thư cho những người phụ nữ có nhu cầu bức thiết đề nghị họ tham gia thử nghiệm phương pháp đặt vòng với điều kiện họ phải thường xuyên đi kiểm tra sức khỏe trong những tháng đầu. Rất nhiều người phụ nữ sẵn sàng đi đặt vòng, nhờ thế mà chỉ sau một thời gian ngắn Aletta đã có thể khẳng định sự thành công của phương pháp đó.

3.jpg
Bác sĩ Aletta Jacobs đã vượt qua mọi rào cản để mạnh mẽ đấu tranh cho quyền của phụ nữ Hà Lan, trước hết là quyền làm chủ trong việc sinh đẻ. 

Ý thức được những rào cản về tôn giáo và hạn chế về dân trí, Aletta không dám mong việc làm của bà sẽ nhận được nhiều sự ủng hộ song bà không ngờ mình lại bị phản đối hết sức kịch liệt. Những người phản đối buộc tội bà tiếp tay cho lối sống vô đạo đức. Số ít những người đồng tình thì không dám tỏ thái độ vì sợ phải gánh chịu chung số phận với bà.

Bạn bè khuyên bà nên công khai thừa nhận việc làm của mình là một sai lầm và tuyên bố sẽ không tiếp tục phổ biến phương pháp tránh thai nữa. Tuy vậy, Aletta không đồng tình mà muốn cảm hóa những người phản đối bà, muốn tranh luận công bằng với những đồng nghiệp phủ nhận tính nhân đạo của việc bà làm.

Cũng có lúc Aletta cảm thấy đơn độc bởi cả hệ thống y tế và dư luận xã hội chống lại nhưng rồi bà nhận ra sự phản đối công khai kia chỉ là hành động đạo đức giả. Các mục sư trong các buổi giảng kinh thao thao bất tuyệt phản đối việc tránh thai nhưng chính họ lại đưa vợ mình tới phòng khám của Aletta để đặt vòng. Những bác sĩ ngoài miệng thì tìm đủ lời để chỉ trích Aletta nhưng trong bụng chỉ muốn bà truyền lại cho mình những kỹ thuật đặt vòng tránh thai.

Aletta tiếp tục việc làm nhân đạo của mình và nhờ sự kiên quyết mà cuối cùng, việc sử dụng phương pháp tránh thai đã trở thành phổ biến ở khắp đất nước Hà Lan. Hơn 30 năm kể từ khi thực hiện ca đặt vòng tránh thai đầu tiên, bà thành lập một bệnh viện cung cấp dịch vụ tránh thai.

Chính Margaret Sanger, người đi đầu trong phong trào đấu tranh đòi quyền kiểm soát việc sinh đẻ ở Mỹ đã sang Hà Lan để tìm hiểu các phương pháp tránh thai mà Aletta đã áp dụng thành công.

Aletta Jacobs qua đời ngày 10/8/1929. Cả cuộc đời bà dành cho những cuộc đấu tranh giải phóng phụ nữ. Đấu tranh cho nhân công nữ trong các cửa hàng được ngồi ghế thay vì đứng 8 đến 10 tiếng một ngày, đấu tranh đòi quyền bầu cử cho phụ nữ, đấu tranh bảo vệ sức khỏe cho những phụ nữ làm nghề mại dâm, đấu tranh đòi quyền kiểm soát sinh đẻ cho những người phải mang nặng đẻ đau.

HN (tổng hợp)