Các nhà khoa học cuối cùng đã giải được câu đố về "Đường Wallace" bí ẩn chạy qua Indonesia, đưa ra lời giải thích cho sự phân bố không đồng đều của các loài động vật ở hai bên ranh giới này.
Thực tế, đây là một con đường vô hình nhưng đầy tác động, lần đầu tiên được vạch ra bởi nhà tự nhiên học người Anh Alfred Russel Wallace hơn 160 năm trước. Nó đã khiến các nhà nghiên cứu bối rối trong nhiều thế kỷ. Nhưng giờ đây, một nghiên cứu mới đã làm sáng tỏ nguồn gốc của nó và những yếu tố hình thành nên con đường vô hình này.
Alfred Russel Wallace là một nhà sử học tự nhiên thế kỷ 19. Nổi tiếng vì đã hình dung ra quá trình tiến hóa độc lập với Charles Darwin đương thời, những nghiên cứu của Wallace về động vật hoang dã trên khắp rừng nhiệt đới Amazon và quần đảo Indonesia đã khiến ông trở thành nhân vật tiên phong trong nghiên cứu về cách địa lý ảnh hưởng đến sự phân bố động vật
Bạn có thể đã nghe nói về nhà tự nhiên học nổi tiếng Charles Darwin, nhưng không nhiều người biết rằng Alfred Russel Wallace, cũng là một nhà tự nhiên học người Anh, đã độc lập đề xuất một thuyết tiến hóa do chọn lọc tự nhiên cùng thời với Darwin. Tuy nhiên, ông ấy được biết đến nhiều nhất vì một thứ mà bạn có thể thấy khá hấp dẫn, đó chính là "Đường Wallace".
Vào thế kỷ 19, trong một chuyến thám hiểm, Wallace đã ghi nhận sự tương phản đáng ngạc nhiên giữa các loài động vật ở hai bên ranh giới vô hình chạy giữa các đảo Borneo và Sulawesi của Indonesia. Về phía Tây, các đảo— bao gồm Borneo, Java và Sumatra - là nơi sinh sống của các loài động vật thường thấy ở Đông Nam Á. Tuy nhiên, khi bạn di chuyển về phía đông qua đường tới các hòn đảo như Sulawesi, New Guinea và Moluccas, các loài động vật này giống với các loài được tìm thấy ở Úc hơn.
Trong thời gian ở Indonesia, Wallace đã quan sát thấy sự phân chia đặc biệt trong đời sống động vật. Một sự thay đổi rõ ràng và đột ngột về thành phần động vật ở nhiều hòn đảo của Indonesia dường như xảy ra qua một biên giới vô hình. Thông qua phân tích về sự phân bố của các loài, của cả Wallace và các nhà khoa học khác, một đường thẳng đã được vẽ ra để minh họa cho sự phân chia Indonesia từ bắc xuống nam. Nó được Thomas Henry Huxley đặt tên là Đường Wallace để vinh danh người phát hiện ra nó
Đường Wallace phân định hai khu vực riêng biệt của đời sống động vật và thực vật. Nhưng điều gây tò mò về đường này là nó tồn tại bất chấp sự gần gũi về mặt địa lý của các đảo. Người ta có thể mong đợi sự chuyển đổi dần dần của các loài giữa các khu vực rất gần nhau, nhưng điều đó không xảy ra ở đây.
Sự phân chia rõ ràng về động vật hoang dã này đã khiến các nhà khoa học bối rối trong hơn một thế kỷ. Giờ đây, một nghiên cứu mới cuối cùng có thể đã giải thích được câu hỏi hóc búa này: biến đổi khí hậu khắc nghiệt do hoạt động kiến tạo khoảng 35 triệu năm trước gây ra đã đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo ra Đường Wallace.
Vào khoảng thời gian đó, Australia trôi dạt khỏi Nam Cực và va chạm với châu Á, gây ra những thay đổi đáng kể về địa lý cũng như khí hậu Trái Đất. Vụ va chạm lục địa đã sinh ra các đảo núi lửa ở Indonesia đồng thời mở ra một đại dương sâu bao quanh Nam Cực. Đổi lại, điều này dẫn đến sự hình thành của Hải lưu vòng Nam Cực (ACC) và làm mát khí hậu một cách đáng kể.
Ở phía Tây của Đường Wallace, người ta có thể tìm thấy các loài động vật gắn liền với lục địa châu Á như voi, mèo lớn, động vật có vú có móng guốc và linh trưởng. Về phía Đông, động vật hoang dã trở nên giống của Úc hơn, bao gồm rất nhiều loài thú có túi, động vật đơn huyệt, vẹt mào và các loài chim lớn không biết bay như Emus, Cassowaries...
Phát hiện này được thực hiện bởi các nhà sinh vật học tại Đại học Quốc gia Úc (ANU) và ETH Zurich ở Thụy Sĩ, người đã chạy một mô hình máy tính dự đoán sự kiện kiến tạo cổ đại ảnh hưởng như thế nào đến phạm vi và sự đa dạng hóa của các loài. Mô hình này tiết lộ rằng sự thay đổi khí hậu ảnh hưởng đến các loài khác nhau ở cả hai phía của Đường Wallace.
"Nếu bạn đi du lịch đến Borneo, bạn sẽ không nhìn thấy bất kỳ loài thú có túi nào, nhưng nếu bạn đến đảo Sulawesi lân cận, bạn sẽ thấy chúng. Mặt khác, Úc thiếu các loài động vật có vú đặc trưng của châu Á, chẳng hạn như gấu, hổ hay tê giác", tiến sĩ Alex Skeels, từ ANU, cho biết.
Mặc dù sự lạnh đi toàn cầu do sự hợp nhất của Úc và châu Á gây ra sự kiện tuyệt chủng hàng loạt, nhưng khí hậu trên các hòn đảo mới hình thành của Indonesia tương đối thuận lợi cho sự sống: ấm áp, ẩm ướt và nhiệt đới, giống như ngày nay.
"Vì vậy, hệ động vật châu Á đã thích nghi tốt và thoải mái với những điều kiện này", Skeels nói. "Trong khi đó những loài động vật ở Úc đã tiến hóa trong khí hậu lạnh hơn và ngày càng khô hơn theo thời gian và do đó ít thành công hơn trong việc giành được chỗ đứng trên các hòn đảo nhiệt đới mới hình thành so với các sinh vật di cư từ châu Á".
Phạm vi của các vùng đất trong và xung quanh Indonesia và Úc trong thời kỳ băng hà cuối cùng.
Các nhà nghiên cứu hy vọng rằng mô hình máy tính của họ có thể giúp dự đoán biến đổi khí hậu thời hiện đại sẽ tác động đến các loài sinh vật như thế nào. Bằng cách hiểu cách các loài thích nghi với biến đổi khí hậu lịch sử, các nhà khoa học có thể dự đoán tốt hơn loài nào có thể thích nghi tốt hơn với môi trường mới trong tương lai.
Đường Wallace là minh chứng cho thấy các yếu tố địa lý và địa chất có thể ảnh hưởng đến đa dạng sinh học như thế nào. Nhưng nó không phải là ví dụ duy nhất. Gần hơn với Đường Wallace, bạn sẽ tìm thấy 2 đường khác được đặt tên theo các nhà khoa học đã phát hiện ra chúng: Đường Weber và Đường Lydekker.
Bản quyền thuộc phunuvietnam.vn