3 nữ thẩm phán quyền lực nhất ngành tư pháp Hoa Kỳ

Giữa không gian trang nghiêm của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, 3 người phụ nữ trong chiếc áo choàng đen truyền thống đang đảm nhiệm vai trò tối thượng của ngành tư pháp đó là: Sonia Sotomayor, Elena Kagan và Amy Coney Barrett.

Họ không chỉ đại diện cho 3 khuynh hướng tư pháp khác nhau, mà còn là 3 câu chuyện truyền cảm hứng về trí tuệ, bản lĩnh và hành trình vượt qua định kiến.

Sonia Sotomayor: Hành trình từ "khu phố ổ chuột" Bronx đến đỉnh cao quyền lực tư pháp

Được bổ nhiệm năm 2009 dưới thời Tổng thống Barack Obama, Sonia Sotomayor là nữ thẩm phán gốc Mỹ Latinh đầu tiên trong lịch sử Tòa án Tối cao Hoa Kỳ.

Tổng thống Barack Obama gặp gỡ bà Sonia Sotomayor ngay trước khi bà được đề cử vào Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, ngày 21/5/2009. Ảnh: WhiteHouse.gov

Sinh năm 1954 trong một gia đình người Puerto Rico nhập cư tại khu Bronx, New York, Sonia Sotomayor lớn lên giữa những khó khăn kinh tế và mất mát sớm khi cha qua đời lúc bà mới 9 tuổi. Chính mẹ bà, khi ấy là một y tá, đã đặt nền móng cho tinh thần kỷ luật và niềm tin vào giáo dục như con đường thay đổi số phận.

Tốt nghiệp thủ khoa tại Đại học Princeton và sau đó là Trường Luật Yale, bà từng là công tố viên, thẩm phán liên bang trước khi bước vào Tòa án Tối cao. Trong các ý kiến pháp lý của mình, Sotomayor thường thể hiện sự quan tâm đặc biệt đến quyền công dân và vấn đề bình đẳng trước pháp luật.

Bà Sotomayor trình bày trước Ủy ban Tư pháp Thượng viện trong ngày đầu tiên của phiên điều trần, ngày 13/7/2009. Ảnh: Sưu tầm

Giới quan sát nhận định rằng, Sotomayor mang vào phòng xử án không chỉ kiến thức học thuật, mà còn là chiều sâu của trải nghiệm sống, điều không phải lúc nào cũng hiện diện trong những văn bản pháp lý khô khan.

Elena Kagan: Trí tuệ học thuật và nghệ thuật dung hòa

Nếu Sotomayor đại diện cho hành trình vượt khó, thì Elena Kagan lại là hình mẫu của giới học thuật ưu tú nước Mỹ.

Elena Kagan sinh năm 1960, sinh ra trong một gia đình trí thức Do Thái tại New York. Bà tốt nghiệp Princeton, lấy bằng thạc sĩ tại Oxford và bằng luật tại Harvard. Kagan cũng từng là Hiệu trưởng Trường Luật Harvard, bà được Tổng thống Barack Obama đề cử năm 2010 và là Tổng Chưởng lý Hoa Kỳ trước khi gia nhập Tòa án Tối cao.

Elena Kagan nhận bằng tốt nghiệp Trường Luật Harvard năm 1986. Ảnh: WhiteHouse.gov

Không xuất thân từ vị trí thẩm phán liên bang như nhiều đồng nghiệp khác, Kagan gây ấn tượng với khả năng lập luận sắc bén và phong cách tranh biện điềm tĩnh. Trong nội bộ Tòa án, bà thường được đánh giá là người có khả năng xây dựng cầu nối giữa các khối tư tưởng khác biệt.

Quan điểm của Kagan thường chú trọng vào cấu trúc thể chế và sự ổn định của hệ thống pháp lý. Bà nhấn mạnh vai trò của Tòa án như một thiết chế bảo vệ nguyên tắc hiến định hơn là một chủ thể chính trị.

Giữa những thời điểm nước Mỹ phân cực mạnh mẽ, hình ảnh Kagan lặng lẽ ghi chép, phân tích và phản biện bằng lập luận chặt chẽ đã trở thành biểu tượng của sức mạnh trí tuệ mềm mại nhưng kiên định.

Amy Coney Barrett: Đức tin, gia đình và lập trường bảo thủ

Khác với 2 đồng nghiệp, Amy Coney Barrett được đề cử năm 2020 bởi Tổng thống Donald Trump trong bối cảnh chính trị đầy biến động.

Ông Trump và bà Barrett trong lễ tuyên thệ nhậm chức ở Nhà Trắng ngày 26/10/2020. Ảnh: AP.

Sinh năm 1973, 53 tuổi, hiện là mẹ của 7 người con, 2 trong số đó là con nuôi quốc tế, Barrett thường được truyền thông Mỹ nhắc đến như biểu tượng của sự cân bằng giữa gia đình và sự nghiệp đỉnh cao. Xuất thân từ giới học thuật Công giáo và từng giảng dạy tại Đại học Notre Dame, bà đại diện cho trường phái diễn giải Hiến pháp theo nguyên bản.

Những quan điểm của Barrett thường nhấn mạnh việc tuân thủ sát văn bản Hiến pháp như được hiểu tại thời điểm ban hành. Điều này khiến bà trở thành một tiếng nói quan trọng trong khối bảo thủ của Tòa án.

Dù nhận nhiều ý kiến trái chiều xuyên suốt quá trình phê chuẩn, Barrett vẫn khẳng định mình qua phong thái điềm đạm và cách trình bày lý luận rõ ràng. Sự hiện diện của bà đánh dấu một giai đoạn chuyển dịch tư tưởng đáng kể trong cán cân quyền lực của Tòa án.

Khi phụ nữ định hình không gian quyền lực

Trong suốt nhiều thập niên, lĩnh vực tư pháp cấp cao tại Hoa Kỳ được xem là một không gian quyền lực gần như khép kín đối với phụ nữ. Cơ hội bước vào Tòa án Tối cao không chỉ hiếm hoi, mà còn phản ánh những rào cản vô hình trong cấu trúc chính trị và pháp lý.

Từ năm 1789 đến tận năm 1981, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ chưa từng có một nữ thẩm phán nào được ghi nhận. Cột mốc ấy chỉ thay đổi khi Sandra Day O’Connor được bổ nhiệm, mở ra một chương mới trong lịch sử ngành tư pháp Mỹ.

Thẩm phán O'Connor và chồng bà, ông John O'Connor, cùng với Tổng thống George W. Bush vào tháng 5/2004. Ảnh: Eric Draper

Ngày nay, việc 3 trong 9 vị trí cao nhất của ngành tư pháp Mỹ do phụ nữ đảm nhiệm là biểu tượng của sự chuyển dịch xã hội sâu rộng.

Trong các phiên điều trần căng thẳng, giữa những tranh luận về thuế quan, quyền lực hành pháp hay chính sách kinh tế, 3 người phụ nữ ấy không xuất hiện với vai trò "đại diện giới tính", mà với tư cách những học giả luật học hàng đầu, những người mang trên vai trách nhiệm bảo vệ Hiến pháp Hoa Kỳ.

Giữa tâm điểm của những quyết định có thể làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu, hình ảnh họ vẫn giữ được sự điềm tĩnh đặc trưng của ngành tư pháp, chính là nơi tiếng nói không được nâng cao bằng âm lượng, mà bằng sự lập luận sắc bén.

Vụ việc chặn chính sách thuế sẽ được ghi lại như một diễn biến trong đời sống pháp lý nước Mỹ. Phía sau những trang hồ sơ ấy là hình ảnh 3 người phụ nữ điềm tĩnh, trí tuệ và bản lĩnh, lặng lẽ góp phần vào các quyết định có sức ảnh hưởng rộng lớn, khẳng định vị thế của phụ nữ trong những không gian quyền lực cao nhất Hoa Kỳ.