4 nhóm vấn đề còn tồn tại liên quan đến việc giải quyết kiến nghị của cử tri

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, ngày 17/10, Quốc hội nghe Báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Trình bày Báo cáo tại Phiên họp, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga cho biết, về kiến nghị và kết quả giải quyết, trả lời kiến nghị cử tri, thông qua các cuộc tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, 855 kiến nghị được tổng hợp chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Đến nay, 854 kiến nghị được giải quyết, trả lời, đạt 99,9%.

Báo cáo nêu rõ, Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội đã tiếp nhận, nghiên cứu và trả lời 20/20 kiến nghị. Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương đã tiếp nhận, nghiên cứu giải quyết và trả lời 772/773 kiến nghị.

Rà soát thủ tục cấp Giấy chứng nhận kinh doanh xăng dầu

Đề cập đến một số hạn chế và kiến nghị, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga nêu 04 vấn đề còn tồn tại.

Thứ nhất, việc giải quyết, trả lời kiến nghị cử tri ở một số Bộ, ngành còn chưa đúng trọng tâm, chưa làm rõ lộ trình xử lý.

Cử tri tỉnh Tây Ninh kiến nghị xem xét cơ chế đặc thù, cho phép gia hạn Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu đối với cửa hàng bán lẻ từ 01 đến 02 năm, tạo điều kiện để doanh nghiệp có thêm thời gian hoàn thiện hồ sơ đất đai theo quy định mới của Luật Đất đai năm 2024, duy trì hoạt động kinh doanh ổn định và hạn chế nguy cơ gián đoạn nguồn cung xăng dầu tại địa phương.

Về kiến nghị này, Báo cáo nêu nhận định, trả lời cử tri của Bộ Công Thương chủ yếu mới dừng ở việc viện dẫn pháp luật hiện hành chưa có quy định về thủ tục gia hạn Giấy chứng nhận nhưng chưa làm rõ vướng mắc và nguyên nhân; chưa đánh giá đầy đủ số lượng cửa hàng bị ảnh hưởng; phạm vi tại một hay nhiều địa phương; tác động đến hoạt động kinh doanh và khả năng bảo đảm nguồn cung xăng dầu. Bộ cũng chưa đánh giá khả năng đơn giản hóa thủ tục cấp Giấy chứng nhận đối với các cửa hàng đã hoạt động ổn định, không thay đổi địa điểm, hiện trạng xây dựng và vẫn bảo đảm các điều kiện về kỹ thuật, an toàn, phòng cháy, chữa cháy, môi trường nhưng còn vướng thủ tục đất đai.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Bộ Công Thương rà soát, tổng hợp tình hình các cửa hàng bán lẻ xăng dầu gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ đất đai khi Giấy chứng nhận hết thời hạn; làm rõ nguyên nhân, phạm vi, mức độ ảnh hưởng và khả năng phát sinh trên diện rộng. Trên cơ sở đó, chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương liên quan nghiên cứu có giải pháp xử lý phù hợp; đồng thời rà soát, đơn giản hóa thủ tục cấp Giấy chứng nhận, hướng dẫn áp dụng thống nhất giữa các địa phương.

Cử tri tỉnh Lai Châu phản ánh có sự chưa thống nhất giữa Thông tư số 05 và Thông tư số 20 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về định mức tiết dạy và định mức giáo viên đối với trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học.

Theo Thông tư số 05, giáo viên loại hình trường này dạy 21 tiết/tuần, thấp hơn 02 tiết so với giáo viên trường tiểu học thông thường; từ đó phát sinh nhu cầu bố trí giáo viên cao hơn. Tuy nhiên, Thông tư số 20 vẫn quy định chung định mức tối đa 1,5 giáo viên/lớp như đối với trường tiểu học thông thường, chưa tính đến đặc thù của trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học. Sự chưa đồng bộ này gây khó khăn cho địa phương trong xác định biên chế, bố trí giáo viên và tổ chức dạy học tại vùng dân tộc, miền núi.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương tổng hợp thực tiễn triển khai tại các địa phương, đánh giá cụ thể mức độ thiếu giáo viên và những vướng mắc phát sinh; trên cơ sở đó sửa đổi, bổ sung Thông tư số 20 theo hướng quy định định mức giáo viên đối với trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học, bảo đảm phù hợp với đặc thù loại hình trường và yêu cầu tổ chức dạy học.

Quyền lợi cử tri bị ảnh hưởng do văn bản chậm sửa đổi, bổ sung

Thứ hai, quyền lợi của cử tri bị ảnh hưởng do văn bản quy phạm pháp luật chậm được sửa đổi, bổ sung hoặc còn thiếu thống nhất.

Báo cáo cho biết, cử tri tỉnh Gia Lai phản ánh Thông tư số 33 năm 2005 của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn tạm thời thực hiện chế độ phụ cấp chức vụ lãnh đạo trong các cơ sở giáo dục công lập nhưng đến nay vẫn được áp dụng sau hơn 20 năm.

Qua giám sát cho thấy, Thông tư số 33 chỉ quy định việc phân hạng trường và hệ số phụ cấp chức vụ đối với ba loại hình trường phổ thông gồm tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông; chưa có quy định đối với trường phổ thông có nhiều cấp học. Trong khi đó, mô hình trường phổ thông có nhiều cấp học đã được Luật Giáo dục năm 2005 ghi nhận và tiếp tục được khẳng định tại Luật Giáo dục năm 2019. Đáng chú ý, Thông tư số 33 được ban hành sau khi Luật Giáo dục năm 2005 được Quốc hội thông qua gần 06 tháng và việc Thông tư số 33 chậm được sửa đổi, bổ sung đã tạo ra khoảng trống chính sách đối với đội ngũ lãnh đạo trường phổ thông có nhiều cấp học.

Do đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương hoàn thiện, trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định chế độ phụ cấp chức vụ đối với cán bộ quản lý cơ sở giáo dục công lập trong tháng 10 năm 2026 theo đúng lộ trình đã báo cáo; đồng thời bảo đảm quy định mới xử lý đầy đủ bất cập về phụ cấp chức vụ đối với lãnh đạo trường phổ thông có nhiều cấp học.

Về kiến nghị của cử tri tỉnh Tuyên Quang phản ánh tình trạng trẻ em trong cùng một lớp mẫu giáo nhưng hưởng mức hỗ trợ ăn trưa khác nhau, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga nêu rõ, qua giám sát thấy rằng, theo Nghị định số 277, trẻ em từ 03 đến 05 tuổi được hỗ trợ tiền ăn trưa 360.000 đồng/tháng; trong khi trẻ ngoài 05 tuổi áp dụng theo Nghị định số 105 chỉ được hỗ trợ 160.000 đồng/tháng. Sự chênh lệch này tạo ra bất hợp lý ngay trong cùng một nhóm trẻ có điều kiện học tập và sinh hoạt tương đồng.

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong tháng 10 năm 2026, Bộ sẽ trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 105, trong đó nâng mức hỗ trợ ăn trưa để thống nhất với Nghị định số 277.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương hoàn thiện, trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 105 theo đúng lộ trình; bảo đảm mức hỗ trợ ăn trưa được quy định thống nhất, công bằng, đồng thời làm rõ nguyên tắc xử lý trong thời gian chuyển tiếp để tránh tiếp tục phát sinh chênh lệch chính sách giữa các nhóm trẻ có điều kiện học tập, sinh hoạt tương đồng.

Cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành

Thứ ba, một số kiến nghị cử tri chưa được giải quyết kịp thời do công tác phối hợp giữa các bộ, ngành hoặc giữa bộ, ngành với địa phương chưa thật sự chặt chẽ.

Cử tri thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo có các giải pháp để bảo đảm việc cung ứng kịp thời, tránh tình trạng thiếu sách giáo khoa trong năm học 2026-2027.

Qua giám sát cho thấy, mặc dù Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản đề nghị uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo các đơn vị liên quan phối hợp với đơn vị xuất bản, phát hành để cung ứng sách giáo khoa kịp thời, đầy đủ, không để học sinh thiếu sách khi bước vào năm học mới. Tuy nhiên, sau khai giảng năm học 2026-2027, năm học đầu tiên triển khai một bộ sách giáo khoa thống nhất, tình trạng thiếu sách giáo khoa vẫn xảy ra tại nhiều địa phương.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiêm túc rút kinh nghiệm; xác định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa và công khai kết quả để cử tri theo dõi, giám sát. Đồng thời, khẩn trương triển khai các giải pháp cung ứng đủ số sách giáo khoa còn thiếu; không để tái diễn tình trạng thiếu sách giáo khoa trong các năm học tiếp theo.

Đối với ý kiến của cử tri tỉnh Quảng Trị, đề nghị Chính phủ ưu tiên bố trí nguồn lực thực hiện dự án kéo điện lưới quốc gia và hệ thống cáp quang biển ra đặc khu Cồn Cỏ.

Qua giám sát nhận thấy, nội dung trả lời ban đầu của Bộ Công Thương mới dừng ở việc nêu định hướng chung là cần phối hợp với các cơ quan liên quan đánh giá các yếu tố về quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế-xã hội, hiệu quả đầu tư để lựa chọn phương án phù hợp. Bộ chưa làm rõ cơ chế phối hợp, trách nhiệm của từng cơ quan, thời hạn hoàn thành việc đánh giá và lộ trình triển khai dự án.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, uỷ ban nhân dân tỉnh Quảng Trị, EVN và các cơ quan liên quan theo chức năng, nhiệm vụ được giao khẩn trương hoàn thiện các thủ tục cần thiết và bố trí nguồn vốn; đồng thời phân định rõ trách nhiệm, tiến độ thực hiện của từng cơ quan, bảo đảm dự án sớm được triển khai, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của cử tri.

Một số nội dung trả lời kiến nghị cử tri còn chưa đầy đủ

Thứ tư, một số nội dung trả lời kiến nghị cử tri còn chưa đầy đủ, thiếu thống nhất đối với những vấn đề được nhiều địa phương cùng quan tâm.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, cử tri nhiều địa phương quan tâm phản ánh các vấn đề về giá điện sinh hoạt, định mức sử dụng điện, tính minh bạch trong cơ cấu giá điện và tác động của giá điện đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo, công nhân, người lao động có thu nhập thấp; đồng thời đề nghị sớm áp dụng biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt mới theo Quyết định số 14 của Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Công Thương đã trả lời về nguyên tắc áp dụng thống nhất giá bán lẻ điện giữa khu vực đã nối lưới và chưa nối lưới điện quốc gia; đồng thời thông tin về việc điều chỉnh biểu giá điện sinh hoạt từ 06 bậc xuống 05 bậc, nâng bậc 1 lên 100 kWh và điều chỉnh khoảng cách giữa các bậc theo Quyết định số 14. Tuy nhiên, nội dung trả lời vẫn chưa làm rõ tác động thực tế của biểu giá mới đối với các nhóm hộ sử dụng điện khác nhau, nhất là nhóm thu nhập thấp, đồng thời chưa nêu cụ thể thời điểm được áp dụng.

Đáng lưu ý, Quyết định số 14 đã được ban hành từ ngày 29/5/2025, quy định cơ cấu giá bán lẻ điện sinh hoạt gồm 05 bậc; tuy nhiên, sau hơn 01 năm kể từ ngày ban hành, cơ cấu biểu giá này vẫn chưa được áp dụng trên thực tế.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ xây dựng dự thảo Quyết định sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 14 theo thủ tục rút gọn để áp dụng ngay cơ cấu giá bán lẻ điện mới, thay vì chờ đến lần điều chỉnh giá bán lẻ điện kế tiếp. Hiện Bộ đang khẩn trương xây dựng văn bản và dự kiến trình Thủ tướng Chính phủ ban hành ngay trong tháng 10 năm 2026.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Bộ Công Thương khẩn trương xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định sửa đổi, bổ sung Quyết định số 14 theo đúng chủ trương đã được chấp thuận; làm rõ thời điểm áp dụng biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt 05 bậc để người dân sớm được thụ hưởng chính sách mới. Đồng thời, tiếp tục rà soát, đánh giá tác động của cơ cấu biểu giá điện sinh hoạt đối với các nhóm hộ sử dụng điện, nhất là nhóm thu nhập thấp.