6 nhóm vướng mắc lớn nhất của cộng đồng doanh nghiệp

Như Báo Phụ nữ Việt Nam đã đưa tin, sáng 18/7, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp có chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng".

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh nước ta đang quyết tâm tập trung triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030.

Đây là năm đầu tiên của nhiệm kỳ, phấn đấu tăng trưởng 2 con số. Cũng là lần đầu tiên Thường trực Chính phủ khóa mới gặp mặt cộng đồng doanh nghiệp - lực lượng tiên phong trên mặt trận kinh tế, trực tiếp tạo động lực cho tăng trưởng, việc làm, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thủ tướng Chính phủ đã nêu 3 vấn đề lớn cần tập trung thảo luận, tháo gỡ, trong đó đề nghị cộng đồng doanh nghiệp đánh giá các khó khăn, vướng mắc và có đề xuất với Chính phủ, bộ, ngành, địa phương trong việc tổ chức thực thi pháp luật và xử lý kiến nghị của doanh nghiệp. Tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng, lãnh đạo Chính phủ là các kiến nghị nếu phản ánh đầy đủ thực tiễn, thực tế khó khăn thì phải xử lý triệt để, giải quyết đến cùng.

Đồng thời kiến nghị, hiến kế về các giải pháp tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, đóng góp thiết thực vào tăng trưởng 2 con số.

Đặc biệt, các bộ, ngành, địa phương trao đổi trực tiếp với các doanh nghiệp về những kiến nghị thuộc phạm vi quản lý, làm rõ hướng xử lý, lộ trình thực hiện để các khó khăn được giải quyết thực chất, xử lý hiệu quả.

Trình bày Báo cáo trung tâm của Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết: Qua tổng hợp ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp và kết quả rà soát của các bộ, ngành, có thể khái quát những khó khăn, vướng mắc hiện nay thành 6 nhóm vấn đề lớn.

Thứ nhất, về thể chế và tổ chức thực hiện. Đây vẫn là điểm nghẽn lớn nhất. Một số quy định pháp luật còn chồng chéo, thiếu đồng bộ; việc ban hành văn bản hướng dẫn ở một số lĩnh vực còn chậm; cách hiểu và tổ chức thực hiện giữa các cơ quan, địa phương chưa thống nhất. Thủ tục hành chính tuy đã được cải cách nhưng vẫn còn tình trạng phân tán, thiếu liên thông; chuyển đổi số chưa đồng bộ, doanh nghiệp vẫn phải khai báo nhiều lần, nộp hồ sơ giấy ở một số thủ tục. Bên cạnh đó, ở một số nơi vẫn còn tâm lý e ngại trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy trong giải quyết công việc, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Thứ hai, về tiếp cận các nguồn lực phát triển. Doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận tín dụng, đất đai và các nguồn lực sản xuất. Thị trường vốn, quỹ đầu tư, cho thuê tài chính và các kênh huy động vốn trung, dài hạn chưa phát huy đầy đủ vai trò. Những vướng mắc về quỹ đất, xác định giá đất, giải phóng mặt bằng và thực hiện nghĩa vụ tài chính tiếp tục làm tăng chi phí, kéo dài thời gian đầu tư.

Thứ ba, về chi phí sản xuất, kinh doanh và dòng tiền. Giá nguyên liệu, năng lượng, logistics, vốn và lao động vẫn ở mức cao; trong khi các yêu cầu mới về tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội làm gia tăng chi phí tuân thủ. Việc chậm thanh toán, hoàn thuế, giải ngân hoặc xử lý các thủ tục liên quan cũng tạo thêm áp lực đối với dòng tiền và vốn lưu động của doanh nghiệp.

Thứ tư, về thị trường và chuỗi cung ứng. Xu hướng bảo hộ thương mại, các biện pháp phòng vệ thương mại, yêu cầu về ESG, giảm phát thải và cơ chế điều chỉnh carbon đang đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Trong khi đó, thị trường trong nước và các chuỗi cung ứng nội địa vẫn chưa phát huy đầy đủ vai trò là bệ đỡ cho doanh nghiệp phát triển.

Thứ năm, về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực. Cơ chế khuyến khích nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm mới chưa thật sự mạnh; liên kết giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học còn hạn chế. Nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là nhân lực số, nhân lực công nghệ và lao động kỹ thuật, vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Thứ sáu, về liên kết giữa các khu vực doanh nghiệp. Mối liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài còn lỏng lẻo. Việc chia sẻ thị trường, chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng và hình thành các chuỗi giá trị trong nước còn nhiều hạn chế, làm giảm hiệu quả lan tỏa của các nguồn lực và ảnh hưởng đến năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Khơi thông, huy động nguồn lực từ các thành phần kinh tế

Trên cơ sở đó, lãnh đạo Bộ Tài chính đề xuất một loạt giải pháp. Về thể chế, cần khẩn trương rà soát, sửa đổi đồng bộ pháp luật liên quan đến đầu tư, đất đai, xây dựng, thuế, hải quan; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro, đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ giải quyết công việc. Song song đó, thủ tục hành chính cần được tái thiết kế trên nền tảng số theo nguyên tắc doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần, có cơ chế cảnh báo tự động đối với hồ sơ quá hạn.

Để khơi thông dòng vốn, giải pháp được đưa ra là hoàn thiện hành lang pháp lý cho vay dựa trên dòng tiền, dữ liệu và hợp đồng; mở rộng phạm vi tài sản bảo đảm; đồng thời thiết lập cơ chế bảo đảm thanh toán đúng hạn đối với hoàn thuế và các hợp đồng sử dụng ngân sách nhà nước. Về đất đai và hạ tầng, cần hoàn thiện quy trình giao đất, xác định giá đất theo hướng rõ thủ tục và trách nhiệm, xử lý dứt điểm các dự án chậm tiến độ, đồng thời đẩy nhanh hạ tầng chiến lược về giao thông, năng lượng và hạ tầng số.

Bên cạnh việc thống nhất tiêu chuẩn, quy chuẩn để giảm chi phí tuân thủ, Bộ Tài chính cũng đề xuất đổi mới xúc tiến thương mại theo từng ngành hàng, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn xanh, đồng thời phát huy thị trường trong nước như một bệ đỡ thông qua phát triển thương hiệu Việt và hệ thống phân phối nội địa.

Đối với từng khu vực doanh nghiệp, giải pháp được phân định rõ: doanh nghiệp nhà nước cần tập trung nguồn lực vào các ngành nền tảng, chiến lược và nâng cao hiệu quả quản trị vốn; khu vực tư nhân cần được bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận nguồn lực, đồng thời được hỗ trợ chuẩn hóa quản trị để mở rộng quy mô; còn khu vực FDI cần chuyển trọng tâm thu hút từ số lượng sang chất lượng, ưu tiên công nghệ cao và gắn ưu đãi đầu tư với kết quả chuyển giao công nghệ.

Cuối cùng, để thúc đẩy liên kết giữa ba khu vực doanh nghiệp, giải pháp được đề xuất là xây dựng chuỗi liên kết ở các ngành có sức lan tỏa cao như năng lượng, viễn thông, logistics và công nghiệp hỗ trợ, trong đó doanh nghiệp lớn đóng vai trò hạt nhân còn doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia các công đoạn cung ứng, dịch vụ kỹ thuật. Hiệu quả của mô hình liên kết này sẽ được đánh giá qua các chỉ tiêu cụ thể như tỉ lệ nội địa hóa, số dự án chuyển giao công nghệ và số lao động kỹ thuật được đào tạo.