Bác sĩ da liễu lý giải vì sao da mãi không đẹp dù chăm sóc kỹ

Làn da không chỉ là "tấm áo" bên ngoài của cơ thể mà còn là tấm gương phản chiếu sức khỏe tổng thể bên trong mỗi con người. Một làn da khỏe mạnh, hồng hào và mịn màng không đơn thuần đến từ mỹ phẩm hay các biện pháp chăm sóc bề mặt, mà là kết quả của sự cân bằng từ bên trong cơ thể. Quan điểm này từ lâu đã được Đông y coi trọng và xem là nền tảng cốt lõi trong chăm sóc và điều trị các vấn đề về da.

Theo triết lý Đông y, cơ thể con người là một chỉnh thể thống nhất, trong đó da thuộc phần "biểu", có mối liên hệ chặt chẽ với các tạng phủ bên trong. Mọi rối loạn xuất hiện trên da đều có thể bắt nguồn từ sự mất cân bằng âm dương, khí huyết hoặc sự suy yếu chức năng của các cơ quan nội tạng. Chính vì vậy, Đông y không tiếp cận làn da theo hướng xử lý triệu chứng đơn lẻ mà hướng đến điều hòa tổng thể, giúp cơ thể tự phục hồi và duy trì trạng thái khỏe mạnh lâu dài.

BSCKII Đỗ Thị Minh Nghĩa, Trưởng khoa Da liễu, Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương cho biết, trong thực hành lâm sàng, rất nhiều bệnh nhân đến khám vì các vấn đề ngoài da như mụn, nám, viêm da, khô ngứa kéo dài, nhưng nguyên nhân sâu xa lại liên quan trực tiếp đến rối loạn bên trong cơ thể.

"Da là cơ quan phản ánh rất rõ tình trạng khí huyết và chức năng tạng phủ. Khi gan, thận, phế hoặc hệ tiêu hóa hoạt động không ổn định, những biểu hiện bất thường trên da thường xuất hiện sớm và kéo dài nếu không được điều chỉnh từ gốc", bác sĩ Nghĩa phân tích.

Trong thực hành lâm sàng Đông y, mụn trứng cá thường được lý giải là hậu quả của nhiệt độc tích tụ trong cơ thể, đặc biệt liên quan đến phế, vị và can. Da khô, bong tróc, thiếu sức sống có thể xuất phát từ tình trạng thiếu tân dịch, huyết hư hoặc âm hư kéo dài. Trong khi đó, làn da sạm nám, kém tươi sáng thường gắn với sự suy giảm chức năng gan, thận hoặc khí huyết lưu thông kém. Từ cách nhìn này, Đông y đặt trọng tâm vào việc điều hòa khí huyết, thanh nhiệt, bổ huyết, dưỡng âm, tăng cường chức năng tạng phủ để cải thiện làn da từ gốc rễ.

Theo BSCKII Đỗ Thị Minh Nghĩa, đây cũng là điểm khác biệt căn bản giữa chăm sóc da theo Đông y và các phương pháp điều trị chỉ tập trung vào biểu hiện bên ngoài.

"Nếu chỉ xử lý triệu chứng tại chỗ mà không điều chỉnh bên trong, các vấn đề về da rất dễ tái phát. Đông y hướng đến việc phục hồi sự cân bằng tự nhiên của cơ thể, từ đó giúp làn da cải thiện bền vững hơn", bà nhấn mạnh.

Các chuyên gia y học cổ truyền cho rằng, sức khỏe làn da có vai trò rất quan trọng đối với chất lượng cuộc sống và sự tự tin của mỗi người. Trong quan niệm dân gian vẫn lưu truyền câu nói "nhất dáng, nhì da", cho thấy làn da luôn là yếu tố nổi bật tạo nên vẻ ngoài và thần thái của con người. Khi sở hữu làn da khỏe mạnh, ít vấn đề, con người không chỉ cảm thấy tự tin hơn trong giao tiếp mà còn phản ánh một cơ thể đang ở trạng thái cân bằng tương đối tốt.

Để duy trì và nuôi dưỡng làn da khỏe đẹp, Đông y không tách rời chăm sóc da khỏi các yếu tố nền tảng như dinh dưỡng, sinh hoạt và lối sống. Dinh dưỡng được xem là yếu tố then chốt giúp cơ thể sản sinh khí huyết và tân dịch nuôi dưỡng làn da. Một chế độ ăn đầy đủ và cân bằng giúp cung cấp các vitamin quan trọng như vitamin A, C, E cùng các vi chất thiết yếu như kẽm, selen. Những dưỡng chất này góp phần tăng cường sức bền của tế bào da, thúc đẩy quá trình tái tạo và phục hồi, đồng thời bảo vệ da trước các tác động bất lợi từ môi trường.

Chia sẻ thêm về vai trò của dinh dưỡng, BSCKII Đỗ Thị Minh Nghĩa cho rằng, chế độ ăn uống không hợp lý là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến các bệnh da liễu mạn tính khó cải thiện. "Ăn nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ, sử dụng rượu bia thường xuyên có thể làm gia tăng nhiệt độc trong cơ thể, từ đó khiến tình trạng mụn, viêm da, ngứa dai dẳng hơn. Ngược lại, chế độ ăn thanh đạm, giàu rau xanh và thực phẩm lành mạnh giúp hỗ trợ quá trình điều hòa khí huyết, cải thiện làn da rõ rệt", bác sĩ cho biết.

Bên cạnh dinh dưỡng, việc uống đủ nước đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc duy trì độ ẩm tự nhiên của da. Khi cơ thể thiếu nước, da thường trở nên khô ráp, kém đàn hồi và dễ xuất hiện các dấu hiệu lão hóa sớm. Đông y coi nước và tân dịch là yếu tố giúp nuôi dưỡng âm phần của cơ thể, từ đó duy trì làn da mềm mại, mịn màng. Việc bổ sung nước đều đặn mỗi ngày, kết hợp với các loại thực phẩm giàu omega-3 như cá, các loại dầu thực vật và hạt dinh dưỡng, được xem là nền tảng quan trọng cho một làn da khỏe từ bên trong.

Lối sống lành mạnh cũng là yếu tố không thể thiếu trong chăm sóc da theo Đông y. Thói quen ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya giúp cơ thể có thời gian phục hồi và tái tạo, đồng thời hỗ trợ gan và thận – hai cơ quan đóng vai trò quan trọng trong việc thải độc và nuôi dưỡng làn da. Việc duy trì vận động thể chất thường xuyên giúp tăng cường tuần hoàn khí huyết, đưa dưỡng chất đến da hiệu quả hơn. Ngoài ra, kiểm soát căng thẳng, tránh stress kéo dài cũng là yếu tố then chốt, bởi căng thẳng thần kinh có thể làm rối loạn nội tiết và khí huyết, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng da.

Theo BSCKII Đỗ Thị Minh Nghĩa, nhiều bệnh nhân gặp tình trạng da xấu đi rõ rệt trong các giai đoạn căng thẳng kéo dài. "Stress làm rối loạn chức năng tạng phủ, đặc biệt là can và tỳ, từ đó tác động trực tiếp đến da. Vì vậy, chăm sóc da không thể tách rời việc điều chỉnh tâm lý và nhịp sinh hoạt hằng ngày", bà nhận định.

Yếu tố môi trường cũng tác động mạnh mẽ đến làn da. Đông y cho rằng phong, hàn, thử, thấp, táo, hỏa đều có thể ảnh hưởng đến da nếu cơ thể không đủ sức chống đỡ. Trong đời sống hiện đại, da còn phải đối mặt với bụi bẩn, ô nhiễm và tia cực tím. Vì vậy, việc bảo vệ da khi ra ngoài, tránh nắng, giữ da sạch sẽ và duy trì độ ẩm hợp lý là những biện pháp cần thiết để hạn chế tổn thương da từ các yếu tố ngoại tà.

Song song với việc nuôi dưỡng cơ thể từ bên trong, chế độ chăm sóc da phù hợp đóng vai trò hỗ trợ quan trọng. Việc làm sạch da đúng cách, sử dụng các sản phẩm dịu nhẹ, phù hợp với cơ địa giúp duy trì hàng rào bảo vệ tự nhiên của da, hạn chế kích ứng và làm chậm quá trình lão hóa. Đông y nhấn mạnh sự hài hòa giữa chăm sóc bên ngoài và điều chỉnh bên trong, coi đây là hai mặt không thể tách rời trong hành trình gìn giữ làn da khỏe đẹp.

Theo quan điểm chuyên môn, mỗi người có một cơ địa da khác nhau và cần được chăm sóc theo hướng cá thể hóa. Trong thực hành, làn da thường được phân thành nhiều nhóm với những đặc điểm riêng biệt. Có những người sở hữu làn da cân bằng, ít dầu, ít khô và hiếm khi gặp các vấn đề kích ứng.

Ngược lại, có những người có làn da dầu, đặc trưng bởi vùng chữ T tiết nhiều bã nhờn, lỗ chân lông to và dễ nổi mụn do sự ứ đọng dầu. Da khô lại thường xuyên bong tróc, thiếu ẩm và dễ hình thành nếp nhăn sớm. Một số người có làn da hỗn hợp, vừa có vùng da dầu vừa có vùng da khô, đòi hỏi chế độ chăm sóc linh hoạt. Đặc biệt, làn da nhạy cảm rất dễ kích ứng khi thay đổi mỹ phẩm, ăn uống hoặc tiếp xúc với các yếu tố lạ từ môi trường, cần được chăm sóc cẩn trọng hơn.

Từ góc nhìn Đông y, việc lựa chọn phương pháp chăm sóc da cần dựa trên đặc điểm từng loại da kết hợp với tình trạng khí huyết và chức năng tạng phủ của mỗi người. Chính vì vậy, chăm sóc da theo Đông y không phải là giải pháp tức thời mà là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và điều chỉnh phù hợp. Việc tham khảo ý kiến của bác sĩ y học cổ truyền giúp người dân lựa chọn được liệu pháp và sản phẩm phù hợp với cơ địa, tránh tình trạng sử dụng tùy tiện gây phản tác dụng.

Trong bối cảnh ngày càng nhiều người quan tâm đến vẻ đẹp bền vững và an toàn, chăm sóc da theo Đông y mang đến một hướng tiếp cận toàn diện, coi trọng sự cân bằng và sức khỏe tổng thể. Khi cơ thể được nuôi dưỡng đúng cách, khí huyết lưu thông hài hòa, làn da sẽ tự nhiên trở nên khỏe mạnh, tươi sáng và phản ánh đúng trạng thái an yên từ bên trong.