Ballet Nga "va chạm" Rock tại Việt Nam

Eugene Onegin được dàn dựng dựa trên tiểu thuyết thơ cùng tên của đại thi hào Pushkin, ra mắt khán giả năm 2009. Lần đầu tiên đến Việt Nam, tác phẩm sẽ có 8 buổi diễn, từ ngày 21 đến 24/10 tại Nhà hát Hòa Bình (TPHCM) và từ ngày 28 đến 31/10 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô (Hà Nội).

Ban tổ chức cho biết, điểm đáng chú ý của Eugene Onegin là cách Boris Eifman xử lý chất liệu kinh điển. Thay vì tái hiện nước Nga thế kỷ 19 với những bộ váy quý tộc hay không gian lâu đài, ông giữ cốt truyện về tình yêu, lựa chọn và sự hối tiếc của Pushkin nhưng chuyển bối cảnh sang nước Nga sau năm 1991, thời điểm xã hội có nhiều biến động và tiền bạc ngày càng chi phối vị thế của con người.

Những chi tiết như ánh đèn pha trực thăng quét ngang sân khấu, Tatyana biến đổi thành một phụ nữ giàu có hay cái kết bằng một nhát dao đều cho thấy cách Eifman tiếp cận tác phẩm kinh điển: Tôn trọng tinh thần nguyên tác nhưng không coi nó là một khuôn mẫu bất biến.

Sự phá cách còn thể hiện rõ trong âm nhạc. Những giai điệu hàn lâm của Pyotr Tchaikovsky được đặt cạnh các sáng tác Rock của Alexander Sitkovetsky, tạo nên một cấu trúc âm thanh tương phản. Sự kết hợp từng gây tranh luận khi tác phẩm ra mắt lại trở thành một trong những yếu tố tạo sức hút, giúp Eugene Onegin tiếp cận khán giả tại hơn 40 quốc gia.

Âm nhạc ấy được kết hợp với ngôn ngữ "ballet tâm lý" - dấu ấn riêng của Boris Eifman. Với ông, vũ đạo không chỉ nhằm phô diễn kỹ thuật hay tạo nên những hình thể đẹp mắt; cơ thể người nghệ sĩ trở thành phương tiện thể hiện xung đột nội tâm, khát vọng, dục vọng và những đổ vỡ tinh thần của nhân vật.

Khán giả Việt sẵn sàng trả bao nhiêu để xem ballet?

Bên cạnh quy mô và cách dàn dựng, giá vé của Eugene Onegin cũng thu hút sự quan tâm khi trải dài từ 500 nghìn đến 20 triệu đồng. Khoảng giá này đặt ra một câu hỏi đáng chú ý: Khán giả Việt Nam sẵn sàng chi bao nhiêu cho một trải nghiệm nghệ thuật trực tiếp?

Năm 2025, khi Anna Karenina của Eifman Ballet of St. Petersburg đến Việt Nam, 4.000 vé ban đầu được bán hết trong hơn 2 tuần. Từ 5 suất diễn dự kiến, chương trình sau đó được mở rộng lên 7 suất.

Kết quả này chưa thể khẳng định ballet quốc tế đã trở thành loại hình phổ biến với đông đảo công chúng Việt Nam. Tuy nhiên, nó cho thấy một bộ phận khán giả sẵn sàng chi trả cho những chương trình biểu diễn trực tiếp có tính đặc thù và chất lượng cao.

Xu hướng này cũng xuất hiện ở nhiều lĩnh vực khác. Những năm gần đây, các chương trình âm nhạc, điện ảnh và concert trong nước cho thấy khán giả có nhiều lựa chọn hơn về mức giá cũng như hình thức trải nghiệm. Với nghệ thuật biểu diễn, sự hiện diện trực tiếp của nghệ sĩ, không gian khán phòng và cảm giác chứng kiến một tác phẩm diễn ra tại một thời điểm cụ thể là những giá trị mà bản ghi hình hay nội dung trực tuyến khó thay thế hoàn toàn.

"Phép thử" với thị trường biểu diễn

Ballet là trường hợp đặc biệt bởi chi phí tổ chức và yêu cầu kỹ thuật cao. Một chương trình quốc tế không chỉ cần nghệ sĩ mà còn đòi hỏi hệ thống sân khấu, ánh sáng, âm thanh, phục trang, vận chuyển và đội ngũ kỹ thuật.

Với Eugene Onegin, đoàn đưa sang Việt Nam hơn 100 nghệ sĩ cùng đội ngũ kỹ thuật và một khối lượng lớn thiết bị sân khấu. Những chuyến lưu diễn như vậy vì thế không chỉ là cơ hội để khán giả thưởng thức một tác phẩm mà còn giúp công chúng trực tiếp quan sát cách một ê-kíp quốc tế tổ chức và vận hành một sản phẩm sân khấu quy mô lớn, từ thiết kế, ánh sáng, phục trang đến kỹ thuật biểu diễn.

Nếu Anna Karenina từng đặt ra vấn đề liệu ballet hàn lâm quốc tế có tìm được khán giả tại Việt Nam hay không, thì Eugene Onegin đặt ra một câu hỏi cụ thể hơn: Khán giả sẵn sàng trả bao nhiêu và họ kỳ vọng điều gì ở một trải nghiệm nghệ thuật quốc tế? Đó không chỉ là phép thử đối với đoàn nghệ thuật Eifman Ballet of St. Petersburg mà còn phần nào phản ánh thị trường nghệ thuật biểu diễn Việt Nam.