Băn khoăn trước đề xuất thi vào lớp 10 chỉ có 2 môn bắt buộc Toán và Ngữ văn

Lo ngại đánh giá chưa toàn diện

Cô giáo Vũ Thị Thu Thảo (Trường TH và THCS An Ấp, Hưng Yên) cho rằng, việc lựa chọn Toán và Ngữ văn làm 2 môn thi bắt buộc có cơ sở nhất định, bởi đây là những môn học nền tảng, giúp đánh giá năng lực tư duy, sử dụng ngôn ngữ và khả năng trình bày của học sinh.

Tuy nhiên, giáo viên này cho rằng cần thận trọng nếu thi vào lớp 10 chỉ còn 2 môn. "Một kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 cần phản ánh được tương đối đầy đủ quá trình học tập của học sinh. Nếu chỉ có Toán và Ngữ văn, chúng ta có thể đánh giá tốt một số năng lực cốt lõi nhưng khó phản ánh được thế mạnh của học sinh ở các lĩnh vực khác", giáo viên này phân tích.

Theo cô Thảo, chương trình giáo dục phổ thông hiện nay được xây dựng theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực, khuyến khích học sinh có cơ hội lựa chọn môn học phù hợp. Trong khi đó, nếu thi vào lớp 10 chỉ tập trung vào Toán và Ngữ văn, học sinh có thể có tâm lý ưu tiên 2 môn này, từ đó làm giảm động lực đầu tư cho các môn học khác.

"Điều đáng quan tâm không phải là thi nhiều hay ít môn, mà là kỳ thi có phản ánh đúng mục tiêu giáo dục hay không. Nếu giảm số môn thi thì cần có cơ chế khác để ghi nhận kết quả học tập ở các môn còn lại", cô Thảo chia sẻ.

Từ những phân tích trên, nữ giáo viên đề xuất phương án giữ Toán và Ngữ văn là 2 môn bắt buộc, đồng thời cho học sinh lựa chọn thêm một môn phù hợp với năng lực, sở trường và định hướng của bản thân.

Theo phương án này, học sinh có thể lựa chọn môn thứ 3 trong số các môn được quy định, chẳng hạn Ngoại ngữ, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý... Việc lựa chọn môn thi không nhất thiết giống nhau giữa các học sinh mà nên gắn với định hướng học tập của từng em.

Cô giáo cho rằng, ưu điểm lớn của cách thi này là vẫn giảm được đáng kể áp lực thi cử nhưng không làm nghèo đi việc đánh giá năng lực học sinh. "Nếu chỉ thi Toán và Văn, những em có thế mạnh nổi bật ở các môn khác sẽ ít có cơ hội thể hiện. Trong khi đó, với một môn tự chọn, học sinh có thể chứng minh năng lực ở lĩnh vực mình có ưu thế. Một em yêu thích khoa học tự nhiên có thể chọn Vật lý, Hóa học hoặc Sinh học; học sinh có thế mạnh ngoại ngữ có thể lựa chọn Ngoại ngữ; các em yêu thích lĩnh vực khoa học xã hội có thể chọn Lịch sử hoặc Địa lý", cô Thảo phân tích.

Đề xuất không thêm môn thi thứ 3

Một giáo viên đang công tác tại Trường PTDTBT THCS Chiềng Sơ (xã Mường Luân, tỉnh Điện Biên) cũng cho rằng việc giảm số môn thi có thể mang lại một số lợi ích, đặc biệt là giảm áp lực cho học sinh, gia đình và nhà trường.

Tuy nhiên, nữ giáo viên cũng đề cập đến sự khác biệt về năng lực và sở trường của học sinh. Có những em nổi trội về ngoại ngữ, khoa học tự nhiên, công nghệ, nghệ thuật hoặc các lĩnh vực xã hội nhưng không phải là học sinh có lợi thế ở cả Toán và Ngữ văn. Nếu chỉ nhìn vào kết quả của 2 môn để đánh giá, chúng ta có nguy cơ bỏ sót những năng lực khác của học sinh.

Khi được hỏi về đề xuất phương án tuyển sinh lớp 10, giáo viên này cho rằng không nhất thiết phải bổ sung môn thi thứ 3. Thay vào đó, có thể kết hợp điểm thi với kết quả học tập THCS và một bài đánh giá năng lực ngắn để có thêm cơ sở phân loại học sinh.

Nữ giáo viên này cho hay, Toán và Ngữ văn là 2 môn học nền tảng, có thể giúp đánh giá những năng lực quan trọng của học sinh sau khi hoàn thành chương trình THCS. Vì vậy, việc tổ chức 2 môn thi chung sẽ giúp giảm đáng kể áp lực ôn tập, đồng thời tránh tình trạng học sinh phải dành quá nhiều thời gian cho một kỳ thi tuyển sinh.

"Tôi không nghiêng về việc thêm môn thi thứ 3. Nếu mục tiêu là giảm áp lực, chúng ta không nên giảm 2 môn rồi lại đưa thêm một môn khác vào. Thay vào đó, có thể thi Toán và Ngữ văn, sau đó kết hợp với kết quả học tập THCS và một bài đánh giá năng lực ngắn", giáo viên đề xuất.

Theo phương án này, điểm xét tuyển không chỉ phụ thuộc vào kết quả của 2 môn thi mà được hình thành từ nhiều nguồn thông tin. Trong đó, điểm Toán và Ngữ văn vẫn giữ vai trò quan trọng; kết quả học tập trong những năm THCS phản ánh quá trình học tập; bài đánh giá năng lực có thể được sử dụng nhằm kiểm tra khả năng tư duy, đọc hiểu, xử lý thông tin và giải quyết vấn đề.

"Cách làm này có thể khắc phục phần nào hạn chế của việc chỉ sử dụng điểm thi. Một học sinh có thể không đạt kết quả tốt nhất trong một ngày thi nhưng có quá trình học tập ổn định và năng lực tư duy tốt vẫn có cơ hội được ghi nhận. Không nên để một kỳ thi trong một vài giờ quyết định gần như toàn bộ cơ hội vào lớp 10 của học sinh. Kết quả học tập cả quá trình cũng cần được coi trọng", giáo viên nêu quan điểm.

Tuy nhiên, để phương án này bảo đảm công bằng, giáo viên cho rằng việc sử dụng điểm học bạ cần có tiêu chí thống nhất, tránh tình trạng mỗi trường đánh giá một cách khác nhau. Bài đánh giá năng lực cũng phải được thiết kế ngắn gọn, khách quan, không biến thành một kỳ thi thứ 3 dưới hình thức khác.

"Điều quan trọng là bài đánh giá năng lực không được tạo thêm một cuộc chạy đua luyện thi. Nếu phụ huynh phải cho con học thêm để luyện một bài thi mới thì mục tiêu giảm áp lực sẽ không đạt được", giáo viên nhấn mạnh.