Báo chí cần chủ động "tấn công bằng sự thật" trong kỷ nguyên AI và tin giả

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh báo chí cách mạng đối mặt với thách thức lớn từ sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và công nghệ deepfake, khiến tin giả lan truyền nhanh, tinh vi và khó kiểm soát hơn.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, nhấn mạnh, năm 2026 đang chứng kiến sự chuyển dịch từ "kỷ nguyên thông tin" sang "kỷ nguyên của sự thật bị thao túng". Các thế lực thù địch đang lợi dụng công nghệ để tạo dựng, bóp méo thông tin, làm mờ ranh giới thật - giả trên không gian mạng.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, trong bối cảnh đó, báo chí không thể chỉ phản ứng bị động mà phải chuyển sang "chủ động tấn công bằng sự thật, lẽ phải và công nghệ hiện đại". Nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế càng trở nên cấp thiết, gắn chặt với đấu tranh chống tin giả, xuyên tạc.

Ông Nguyễn Đức Lợi đề xuất mô hình "kiềng ba chân" cho báo chí hiện đại gồm lý luận - nghiệp vụ - công nghệ. Trong đó, lý luận phải sắc bén; nghiệp vụ phải đổi mới theo hướng báo chí dữ liệu và báo chí giải pháp; công nghệ, đặc biệt AI, cần được khai thác để lan tỏa thông tin tích cực.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam cũng thừa nhận một số sản phẩm báo chí về xây dựng Đảng còn khô cứng, chưa hấp dẫn công chúng trẻ, đòi hỏi trong thời gian tới phải thay đổi cách làm, tăng tính tương tác và kể chuyện bằng dữ liệu.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Minh Chung, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 35 Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, khẳng định, bảo vệ nền tảng tư tưởng là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài và có ý nghĩa sống còn.

Ông Nguyễn Minh Chung nhấn mạnh, báo chí không chỉ là kênh thông tin mà còn là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng, có trách nhiệm định hướng dư luận, củng cố niềm tin xã hội và đấu tranh với các quan điểm sai trái trên không gian mạng. Đặc biệt, việc đổi mới báo chí phải gắn với triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, yêu cầu làm chủ không gian mạng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường năng lực truyền thông số.

Hội nghị cũng tập trung thảo luận yêu cầu đổi mới báo chí theo hướng đa nền tảng, chuyên nghiệp và hiện đại, trong đó kỹ năng số được coi là năng lực cốt lõi, bao gồm khả năng sử dụng AI, phân tích dữ liệu và xử lý tin xấu độc.

Nhiều đại biểu thống nhất cần xây dựng mạng lưới phản ứng nhanh giữa cơ quan báo chí và cơ quan quản lý để kịp thời xử lý tin giả, đồng thời đẩy mạnh đào tạo lại đội ngũ làm báo trong bối cảnh chuyển đổi số.

Các ý kiến cũng nhấn mạnh vai trò của báo chí dữ liệu và báo chí giải pháp trong việc tăng tính thuyết phục, giúp công chúng, đặc biệt là giới trẻ, tiếp cận thông tin chính thống một cách hấp dẫn hơn.

Các đại biểu thống nhất mục tiêu xây dựng đội ngũ báo chí vững lý luận, giỏi nghiệp vụ, làm chủ công nghệ, qua đó nâng cao năng lực dẫn dắt dư luận và bảo vệ nền tảng tư tưởng trong kỷ nguyên số.

Phát biểu tổng kết hội nghị, ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, nhấn mạnh, hội nghị đã làm rõ yêu cầu kết hợp giữa bản lĩnh chính trị và công nghệ trong hoạt động báo chí hiện nay. Theo đó, công nghệ, đặc biệt là AI và dữ liệu lớn, chỉ là công cụ hỗ trợ, còn nền tảng lý luận vững chắc mới là yếu tố cốt lõi giúp người làm báo nhận diện và xử lý thông tin chính xác trong bối cảnh tin giả, xuyên tạc gia tăng.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam đề nghị các cơ quan báo chí đẩy mạnh chuyển đổi số, coi đây là yêu cầu bắt buộc, không còn là lựa chọn. Trong đó, cần số hóa quy trình tác nghiệp, ứng dụng công nghệ mới để nâng cao năng lực quản trị, dự báo và phản ứng nhanh với thông tin xấu độc. Đồng thời, báo chí phải tăng cường sáng tạo nội dung, biến các nghị quyết và lý luận chính trị thành sản phẩm truyền thông hiện đại, dễ tiếp cận, phù hợp độc giả trẻ.

Ông Lê Quốc Minh cũng nhấn mạnh nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải được thực hiện thường xuyên, chủ động, gắn với xây dựng niềm tin xã hội bằng việc lan tỏa thông tin tích cực, góp phần làm trong sạch môi trường mạng.