Bạo hành trẻ em sau cánh cửa gia đình: Làm gì để những tiếng kêu cứu được lắng nghe?

Những đứa trẻ chịu đòn roi từ chính người thân

Ngày 3/5/2026, bé gái B.T.H. (4 tuổi) được đưa đi cấp cứu trong tình trạng nguy kịch sau khi bị bạo hành tại một phòng trọ ở phường Phú Diễn, Hà Nội. Dù được các bác sĩ nỗ lực cứu chữa, cháu bé không qua khỏi.

Theo thông tin từ Công an TP Hà Nội, Nguyễn Minh Hiệp (SN 2004) và Bàn Thị Tâm (SN 2006), mẹ ruột của cháu H., sống với nhau như vợ chồng tại phòng trọ từ tháng 3/2026. Quá trình điều tra xác định, cả hai thường xuyên đánh đập, bạo hành, thậm chí bỏ đói cháu trong nhiều ngày. Cơ quan điều tra đã khởi tố cả hai về tội Giết người.

Một vụ việc khác xảy ra đầu tháng 5/2026 tại xã Hòa Hiệp, TPHCM. Bé trai N.G.K. mới 2 tuổi bị mẹ ruột Nguyễn Thị Thanh Trúc và người chung sống với mẹ là Danh Chơn bạo hành nghiêm trọng. 

Khi lực lượng chức năng kiểm tra phòng trọ sau tin báo của người dân, cháu bé được phát hiện trong tình trạng nguy kịch, toàn thân có nhiều vết bầm tím, trầy xước, vùng đầu bị rách. Cơ quan điều tra sau đó đã khởi tố, bắt tạm giam hai người để điều tra về tội Ngược đãi hoặc hành hạ con.

Đến cuối tháng 7/2026, tại phường Bình Phước, TP Đồng Nai, một bé gái sinh năm 2015 tiếp tục trở thành nạn nhân của bạo lực từ người sống chung với mẹ. Dương Đại Long (SN 1997), người chung sống với mẹ cháu như vợ chồng từ năm 2021, nhiều lần đánh đập cháu vì cho rằng cháu học kém.

Theo thông tin từ Công an TP Đồng Nai, trong các ngày 27, 28 và 29/7, Long dùng tay kéo tai, tát vào mặt khiến cháu chảy máu mũi; có lần dùng thanh gỗ dài khoảng 60cm đánh liên tiếp vào chân, mông, bắt cháu quỳ đến khoảng 1 giờ sáng. Đáng chú ý, cháu bé đã phải tranh thủ lúc người lớn sơ hở, mượn điện thoại của người ở gần nhà để gọi cho cậu ruột cầu cứu. Nhờ đó, vụ việc mới được trình báo cơ quan công an.

Ba vụ việc, ba đứa trẻ ở những độ tuổi khác nhau, nhưng có điểm chung đau lòng là người gây ra bạo lực đều thuộc môi trường sống gần gũi với nạn nhân. Những người lẽ ra phải chăm sóc, bảo vệ trẻ lại trở thành nguồn cơn của những trận đòn và nỗi sợ hãi.

9 tháng, 1.360 vụ xâm hại trẻ em

Những vụ việc trên không chỉ gây phẫn nộ bởi mức độ nghiêm trọng mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng phát hiện, ngăn chặn bạo lực đối với trẻ ngay trong gia đình.

Theo số liệu của Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an), trong 9 tháng đầu năm 2026, cả nước khởi tố, điều tra 1.360 vụ xâm hại trẻ em, liên quan đến 1.628 đối tượng và 1.440 trẻ em là nạn nhân. Đây là số liệu cộng gộp từ báo cáo 6 tháng đầu năm và quý III/2026.

Trong đó, 6 tháng đầu năm, toàn quốc khởi tố, điều tra 879 vụ với 1.109 đối tượng xâm hại 907 trẻ em. Sang quý III, lực lượng công an tiếp tục khởi tố, điều tra 481 vụ với 519 đối tượng liên quan đến hành vi xâm hại 533 trẻ em.

Đáng chú ý, riêng quý III/2026, có 418 vụ xâm hại tình dục trẻ em, chiếm 87% tổng số vụ xâm hại trẻ em được thống kê trong kỳ. Những con số này cho thấy xâm hại trẻ em vẫn là vấn đề đáng lo ngại, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của gia đình, nhà trường và xã hội.

Đây là số liệu về các vụ xâm hại trẻ em đã được khởi tố, điều tra. Những con số này có thể cũng chưa phản ánh đầy đủ các trường hợp trẻ bị xâm hại nhưng chưa được phát hiện, trình báo hoặc xử lý.

Trẻ im lặng vì sợ

Từ thực tiễn công tác điều tra, Thượng tá Trịnh Kim Vân, nguyên điều tra viên cao cấp Công an TP Hà Nội, cho rằng những yếu tố như hôn nhân đổ vỡ, kinh tế khó khăn, cuộc sống thiếu ổn định, nghiện ngập và nhận thức pháp luật hạn chế có thể tác động đến hành vi của người lớn.

Theo ông Vân, trong một số gia đình, khi người trưởng thành gặp áp lực, bức xúc hoặc không kiểm soát được cảm xúc, trẻ em - nhóm đối tượng yếu thế, chưa có khả năng tự vệ lại trở thành nơi trút giận.

Đáng lo ngại hơn, trẻ bị bạo hành thường không dám lên tiếng. Nhiều em sợ rằng nếu khóc, kêu cứu hoặc kể lại sự việc với người khác, mình sẽ tiếp tục bị đánh. Các em không dám tìm đến hàng xóm, người thân hay những người lớn xung quanh để tố giác hành vi sai trái.

"Sự im lặng này không có nghĩa trẻ chấp nhận bạo lực. Đó có thể là phản ứng của một đứa trẻ đang sống trong sợ hãi, phụ thuộc hoàn toàn vào người gây ra tổn thương và không biết tìm kiếm sự bảo vệ ở đâu", ông Vân nhận định.

Theo Thượng tá Vân, một đứa trẻ bị bạo hành có thể mang thương tích trên cơ thể, nhưng tổn thương tâm lý do sống trong sợ hãi kéo dài đôi khi khó nhận biết hơn. Trẻ có thể trở nên thu mình, ít giao tiếp, sợ hãi khi tiếp xúc với người lớn hoặc có những thay đổi bất thường trong sinh hoạt, học tập.

Vì vậy cần đặc biệt chú ý đến trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, yếu thế, sống trong những gia đình thiếu ổn định hoặc có nguy cơ bị bạo lực. Tuy nhiên, khó khăn kinh tế, hôn nhân đổ vỡ hay việc sống cùng cha dượng, mẹ kế không đồng nghĩa với việc trẻ chắc chắn bị bạo hành. Điều quan trọng là phải nhận diện những hành vi và dấu hiệu bất thường cụ thể.

Khi người gây án là người thân

Với gần 30 năm kinh nghiệm trong ngành công an, từng trực tiếp tham gia điều tra, thụ lý nhiều vụ án giết người, cố ý gây thương tích có nạn nhân là trẻ em, Thượng tá Trịnh Kim Vân cho biết, việc xác định bản chất vụ án và người gây ra hành vi phạm tội thường gặp không ít khó khăn.

Trong các vụ việc xảy ra tại gia đình, nhiều người biết về sự việc lại có quan hệ hoặc liên quan trực tiếp đến những người trong cuộc. Hàng xóm xung quanh thường không trực tiếp chứng kiến hành vi bạo hành. Vì vậy, việc thu thập chứng cứ, xác định diễn biến và làm rõ trách nhiệm của từng người đòi hỏi quá trình điều tra thận trọng.

Theo ông Vân, dấu vết thương tích trên cơ thể trẻ là một nguồn chứng cứ quan trọng. Bên cạnh đó, cơ quan điều tra phải thu thập lời khai của người bị buộc tội, người liên quan, nhân chứng trực tiếp và gián tiếp; tìm kiếm, thu giữ hung khí, tang vật cùng những chứng cứ khác có liên quan.

Quá trình điều tra phải tuân thủ quy định pháp luật, làm rõ nguyên nhân dẫn đến hành vi phạm tội, bảo đảm không làm oan người vô tội và không bỏ lọt tội phạm.

Nhưng từ góc độ bảo vệ trẻ em, điều đáng quan tâm không chỉ là xử lý người gây bạo lực sau khi vụ án xảy ra. Câu hỏi lớn hơn là vì sao những dấu hiệu bất thường không được phát hiện sớm, vì sao trẻ phải chịu đựng trong thời gian dài mà không có người can thiệp?

Đừng đợi trẻ phải kêu cứu

Theo Thượng tá Trịnh Kim Vân, muốn hạn chế những vụ việc đau lòng, cần làm tốt công tác phòng ngừa ngay từ cơ sở. Chính quyền địa phương cần nắm bắt tình hình các hộ gia đình có trẻ em trên địa bàn, đặc biệt quan tâm đến những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt, yếu thế hoặc có dấu hiệu tiềm ẩn nguy cơ bị bạo lực.

Việc rà soát không nên chỉ dừng ở thống kê số lượng trẻ và độ tuổi, mà cần có sự quan tâm thực chất đến điều kiện sống, người trực tiếp chăm sóc, những thay đổi bất thường trong sinh hoạt và phản ánh từ cộng đồng.

Nhà trường cũng cần phát huy vai trò trong việc nhận diện dấu hiệu trẻ có thể đang bị bạo hành. Giáo viên là những người thường xuyên tiếp xúc với học sinh, có điều kiện quan sát sự thay đổi về tâm lý, hành vi và thể chất của các em. Một học sinh đột nhiên sợ đến lớp, thường xuyên có thương tích không rõ nguyên nhân, thay đổi tâm lý hoặc né tránh một người thân cụ thể đều cần được quan tâm, tìm hiểu.

Bên cạnh đó, trẻ cần được trang bị kiến thức để nhận biết hành vi bạo lực, biết rằng mình có quyền được bảo vệ và có thể tìm đến giáo viên, người thân đáng tin cậy hoặc cơ quan chức năng khi gặp nguy hiểm. Điều quan trọng là người lớn phải lắng nghe, tin tưởng và bảo vệ trẻ khi các em chia sẻ, thay vì trách móc hay buộc trẻ phải im lặng.

Pháp luật cũng đặt ra trách nhiệm bảo vệ trẻ em đối với gia đình, cơ quan, tổ chức, cơ sở giáo dục và cá nhân. Điều 51 Luật Trẻ em quy định trách nhiệm thông báo, tố giác hành vi xâm hại trẻ em hoặc nguy cơ trẻ bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi đến cơ quan có thẩm quyền. Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 là một kênh tiếp nhận thông tin, tư vấn và hỗ trợ khi trẻ có nguy cơ hoặc đang bị xâm hại.

Khi có thông tin tố giác, cơ quan công an cần kịp thời xác minh, điều tra; nếu có đủ căn cứ thì xử lý theo quy định pháp luật. Đồng thời, các cơ quan, đoàn thể và chính quyền cơ sở cần phối hợp để không bỏ sót những dấu hiệu nguy cơ trong cộng đồng.

Một đứa trẻ không thể tự lựa chọn gia đình mình sinh ra, cũng không đủ sức chống lại người lớn đang gây bạo lực. Vì vậy, trách nhiệm bảo vệ trẻ không thể đặt lên vai chính những nạn nhân nhỏ tuổi.

Đừng đợi đến khi một đứa trẻ phải nhập viện, mang thương tật hoặc mất đi mạng sống mới nhận ra rằng phía sau cánh cửa gia đình đã tồn tại bạo lực. Bởi gia đình chỉ thực sự là nơi an toàn khi trẻ được yêu thương, lắng nghe và bảo vệ.