Bạo lực trực tuyến đe dọa các nhà báo nữ

Rủi ro từ không gian kỹ thuật số

Báo cáo mới nhất của Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ) cho thấy, giới tính định hình cách các nhà báo trải nghiệm các mối đe dọa, từ quấy rối trực tuyến có tổ chức, giám sát kỹ thuật số đến bạo lực thể chất, giam giữ và di dời. Trên toàn thế giới, CPJ đã ghi nhận các chiến dịch bạo lực trực tuyến có tổ chức nhắm vào các nhà báo nữ, thường nhằm mục đích ngăn chặn các bài báo hoặc đẩy các nhà báo ra khỏi diễn đàn công cộng. Những cuộc tấn công này bao gồm quấy rối dựa trên giới tính, các chiến dịch bôi nhọ danh dự và các mối đe dọa vượt ra ngoài không gian kỹ thuật số. Các nhà báo nữ đưa tin về các vấn đề nhạy cảm - bao gồm tham nhũng, bạo lực trên cơ sở giới hoặc trách nhiệm chính trị - phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn.

Trong môi trường xung đột và chiến tranh, các mối đe dọa có thể gia tăng. Báo cáo của CPJ đã ghi nhận các nhà báo tác nghiệp ở Sudan phải đối mặt tình trạng bị bao vây và áp lực mà các nhà báo nữ đưa tin ở Gaza phải chịu đựng. Các nhà báo nữ Afghanistan vẫn đưa tin khi sống lưu vong dưới sự hạn chế của Taliban. Những áp lực này tác động trực tiếp đến tự do báo chí. Khi các mối đe dọa đẩy các nhà báo đến chỗ phải di dời hoặc rời bỏ nghề, độc giả sẽ mất đi những thông tin độc lập và những góc nhìn đa dạng.

Trong khi đó, một cuộc khảo sát toàn cầu mới được thực hiện bởi các nhà nghiên cứu từ Sáng kiến Toàn vẹn Thông tin (III) cho Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women), hợp tác với Tổ UNESCO, tiết lộ rằng bạo lực trực tuyến ngày càng lan rộng. Năm 2020, 20% nữ nhà báo được khảo sát cho biết họ liên kết các cuộc tấn công trực tuyến với quấy rối hoặc tấn công ngoài đời thực. Đến năm 2025, con số này đã tăng hơn gấp đôi, lên 42%, cho thấy bạo lực kỹ thuật số ngày càng gây ra tổn hại ngoài đời thực. Năm 2025, 75% nữ nhà báo (trong tổng số 354 người được khảo sát) đã trải qua bạo lực trực tuyến khi đang làm việc, tăng từ 73% (trong số 625 người được khảo sát) vào năm 2020.

24% tổng số người được khảo sát, bao gồm các nhà bảo vệ nhân quyền, nhà báo và nhà văn, cho biết đã trải qua bạo lực trực tuyến có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI). Trong số các nữ nhà báo và nhân viên truyền thông được khảo sát, 19% đã trải qua bạo lực trực tuyến có sự hỗ trợ của AI. Nghiên cứu này cho thấy không gian kỹ thuật số đang trở thành một nơi ngày càng nguy hiểm hơn đối với nữ nhà báo. Bạo lực trực tuyến hiện là một rào cản lớn đối với sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực báo chí, tranh luận công khai và đời sống dân chủ. Các chiến dịch quấy rối có tổ chức nhằm mục đích bịt miệng các nhà báo nữ, nhà hoạt động và người bảo vệ nhân quyền.

Nghiên cứu của UNESCO xác nhận, tại Zimbabwe, 63% nữ nhà báo được khảo sát báo cáo về bạo lực giới do công nghệ hỗ trợ (TFGBV), trong đó lời lẽ thù hận, tiết lộ thông tin cá nhân và lạm dụng hình ảnh là những hình thức phổ biến. 4% phải đối mặt với bạo lực thể chất liên quan đến các mối đe dọa trực tuyến. Còn tại Ukraine, 81% nữ nhà báo trải qua bạo lực trực tuyến, bao gồm phỉ báng, quấy rối dựa trên giới tính và các mối đe dọa đến cả thành viên gia đình, thường leo thang thành quấy rối ngoài đời thực.

Theo một khảo sát được hỗ trợ bởi Chương trình Phát triển Truyền thông Quốc tế (IPDC) của UNESCO, 57% trong số gần 100 cơ quan truyền thông được khảo sát tại khu vực Mỹ Latinh thiếu quy trình giải quyết bạo lực trên cơ sở giới. Chỉ có 18,5% đơn vị có bộ phận chuyên trách xử lý những tình huống này.

Hỗ trợ các nữ nhà báo

Để đảm bảo nữ nhà báo có thể tiếp tục thực hiện nghề nghiệp của mình một cách an toàn, với vai trò là cơ quan của Liên hợp quốc được giao nhiệm vụ thúc đẩy tự do báo chí và an toàn cho các nhà báo, UNESCO phối hợp với Quỹ Truyền thông Phụ nữ Quốc tế (IWMF) đang hoạt động trên nhiều mặt trận:

- Hỗ trợ quản trị dựa trên nhân quyền đối với các nền tảng kỹ thuật số và AI, bao gồm một quá trình tham vấn quan trọng vào năm 2025 về phụ nữ trong giới truyền thông, đánh dấu kỷ niệm 30 năm Tuyên bố Bắc Kinh.

- Làm việc với các tòa soạn để tăng cường các giao thức an toàn nhạy cảm về giới và cung cấp hỗ trợ tâm lý chuyên biệt tại các quốc gia bị ảnh hưởng bởi xung đột và không bị ảnh hưởng bởi xung đột.

- Hợp tác với các chính phủ và các bên liên quan để củng cố các cơ chế an toàn cấp quốc gia cho các nhà báo nữ.

- Thúc đẩy khả năng đọc hiểu thông tin và truyền thông, bao gồm việc ra mắt các công cụ giúp người dùng xác định định kiến giới và rủi ro trong các công nghệ AI.

Còn CPJ cung cấp hỗ trợ thiết thực cho các nhà báo đối mặt với các mối đe dọa thông qua ứng phó khẩn cấp, vận động và các nguồn lực an toàn. Năm 2025, CPJ đã cung cấp 339 trường hợp hỗ trợ nữ nhà báo, trong đó 139 trường hợp (41%) liên quan đến hỗ trợ về chấn thương tâm lý - bao gồm tư vấn tâm lý và hỗ trợ giải quyết các tác động của quấy rối, giam giữ, tiếp xúc với xung đột và di dời. CPJ đã cung cấp hướng dẫn về an ninh mạng và quấy rối trực tuyến cũng như tư vấn về an toàn thể chất, đặc biệt chú trọng đến các nữ nhà báo phải đối mặt với các chiến dịch quấy rối trực tuyến. CPJ cũng đã phát triển 2 dự án hỗ trợ chuyên biệt nhằm giải quyết các thách thức về sức khỏe tâm thần ảnh hưởng đến nữ nhà báo.

CPJ đã cung cấp hơn 500.000 USD viện trợ nhân đạo và chuyên môn cho giới báo chí đang tác nghiệp tại Gaza, tiếp theo là Venezuela, Cộng hòa Dân chủ Congo. Các sự việc bao gồm nữ nhà báo bị đe dọa, quấy rối hoặc tấn công khi đang đưa tin, kể cả ở các khu vực xung đột.