Bức thư "Robot chăm sóc trẻ tự kỷ và người cao tuổi" đoạt giải Nhất UPU lần thứ 55

Ngày 8/5, tại Hà Nội, Ban Tổ chức Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 55 (năm 2026) đã tổ chức Lễ tổng kết và trao giải cuộc thi. Cuộc thi do Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU) phát động với chủ đề: "Hãy viết thư cho một người bạn, giải thích vì sao sự kết nối giữa người với người lại cần thiết trong thế giới số".

Tại Việt Nam, cuộc thi do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Nhà văn Việt Nam, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam và Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng tổ chức trên phạm vi toàn quốc.

Được phát động từ ngày 19/12/2025 và kéo dài đến ngày 5/3/2026, cuộc thi năm nay đã thu hút hơn 1,3 triệu bài dự thi của học sinh cả nước. Kết quả này tiếp tục cho thấy sức hấp dẫn bền bỉ của một sân chơi trí tuệ, đồng thời phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của học sinh đối với những vấn đề mang tính xã hội và toàn cầu. Một số địa phương có số lượng và chất lượng bài dự thi nổi bật gồm Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Phú Thọ, Tuyên Quang...

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long, Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi nhấn mạnh, sau gần 40 năm đồng hành cùng học sinh Việt Nam, cuộc thi viết thư Quốc tế UPU đã vượt ra ngoài khuôn khổ của một cuộc thi viết thông thường để trở thành hành trình nuôi dưỡng tâm hồn, khơi dậy trí tưởng tượng, lòng nhân ái và ý thức trách nhiệm xã hội cho nhiều thế hệ học sinh.

Chủ đề cuộc thi năm nay mang đậm hơi thở thời đại, đồng thời chứa đựng chiều sâu nhân văn đặc biệt khi đặt ra câu hỏi về giá trị của sự kết nối giữa con người trong bối cảnh thế giới ngày càng số hóa.

Thế hệ học sinh hôm nay đang lớn lên trong thời đại của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, mạng xã hội và các nền tảng kết nối toàn cầu. Đây là thế hệ nhanh nhạy với công nghệ, sáng tạo trong tiếp cận tri thức và tự tin hội nhập quốc tế.

“Điều đáng quý nhất trong hơn 1,3 triệu bài dự thi năm nay không chỉ là sự sáng tạo, mà là việc các em vẫn giữ được khả năng đồng cảm, sự tử tế và lòng nhân ái trong một thế giới ngày càng số hóa”, Thứ trưởng Phạm Đức Long nhấn mạnh.

Thứ trưởng hy vọng rằng, những lá thư hôm nay sẽ không chỉ dừng lại ở một cuộc thi, mà sẽ trở thành những hạt mầm của sự tử tế, của tình yêu thương và của trách nhiệm với cộng đồng; để từ đó góp phần xây dựng một xã hội số hiện đại nhưng vẫn giàu tính nhân văn; một đất nước phát triển mạnh mẽ bằng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhưng luôn đặt con người ở vị trí trung tâm của mọi sự phát triển.

"Chúng ta có thể gửi hàng trăm tin nhắn mỗi ngày, nhưng đôi khi lại quên lắng nghe những người ở ngay bên cạnh. Chúng ta có thể trò chuyện với công nghệ rất nhiều, nhưng lại ít dành thời gian để chia sẻ với cha mẹ, ông bà, bạn bè và những người thân yêu", Thứ trưởng Phạm Đức Long chia sẻ.

Đánh giá về chất lượng bài thi, Ban Giám khảo nhận định chủ đề năm nay phù hợp với thế hệ học sinh đang trưởng thành trong môi trường công nghệ phát triển mạnh. Các bài viết thể hiện sự nhạy bén trong tiếp cận vấn đề và sự đa dạng trong cách thể hiện ý tưởng. Người nhận thư được lựa chọn phong phú, từ bạn bè, người thân đến các nhân vật văn học, các chủ thể công nghệ như trợ lý ảo.

Nhiều bài viết đã khai thác sâu sắc mối quan hệ giữa con người và công nghệ, tiêu biểu là các câu chuyện xây dựng về các robot chăm sóc con người, qua đó làm nổi bật giá trị của sự thấu hiểu và kết nối giữa con người với con người.

Giải Nhất quốc gia thuộc về em Trần Chí Cường, lớp 9D, Trường THCS Bình Hàn, thành phố Hải Phòng. Bài viết của em gây ấn tượng mạnh với Ban Giám khảo khi kể câu chuyện đối thoại giữa robot Buddy - hỗ trợ trẻ tự kỷ và robot Jibo - chăm sóc người cao tuổi, trong bối cảnh các thành viên gia đình ngày càng bận rộn và ít có thời gian dành cho nhau.

Qua những tương tác với con người, các robot không chỉ thực hiện chức năng hỗ trợ mà dần hình thành sự "thấu cảm" với cảm xúc con người. Từ đó, bức thư gửi gắm thông điệp giàu tính nhân văn: công nghệ không thay thế các mối quan hệ giữa con người, mà nhắc nhở rằng phía sau mỗi thiết bị, mỗi màn hình luôn là một con người đang cần được lắng nghe và thấu hiểu.

Bên cạnh giải Nhất, Ban tổ chức cũng đã trao 10 giải tập thể cùng 109 giải cá nhân khác gồm 03 giải Nhì, 05 giải Ba, 30 giải Khuyến khích, 61 giải Cây bút Triển vọng, 10 giải Khơi nguồn Ý tưởng.

Bài đoạt giải Nhất hiện đã được dịch sang tiếng Pháp để gửi tham dự vòng thi quốc tế tại Liên minh Bưu chính Thế giới.