Cần đánh giá tác động với từng nhóm hộ gia đình khi thí điểm giá điện sinh hoạt theo khung giờ

Chiều 3/11, thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, đại biểu Bùi Văn Dũng, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đề nghị thận trọng với lộ trình áp dụng giá điện sinh hoạt theo thời gian sử dụng, tránh tạo thêm gánh nặng cho những gia đình khó điều chỉnh giờ sinh hoạt.

Theo ông, giá điện theo giờ có thể khuyến khích người dân thay đổi thời điểm sử dụng điện, giảm áp lực đầu tư nguồn và lưới điện. Tuy nhiên, khả năng thích ứng giữa các nhóm khách hàng rất khác nhau.

"Một cơ sở sản xuất có thể sắp xếp ca máy nhưng gia đình công nhân tan ca buổi chiều, khó chuyển bữa cơm hay giờ học của con sang đêm khuya. Cùng một tín hiệu giá, khả năng thích ứng rất khác nhau", đại biểu Nguyễn Văn Dũng nói.

Đại biểu đề nghị thí điểm chính sách, đánh giá tác động theo từng nhóm hộ trước khi nhân rộng. Cơ quan quản lý cần công khai cách tính giá, bảo đảm hệ thống đo đếm chính xác và có cơ chế giải quyết khiếu nại.

Ông cũng đề xuất tính thử hóa đơn theo 2 phương án dựa trên dữ liệu sử dụng điện thực tế, giúp người dân so sánh mức chi trả; đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa giá điện theo giờ và giá điện bậc thang. Theo ông, người tiêu dùng cần được cung cấp đầy đủ thông tin để hiểu tác động của chính sách trước khi áp dụng.

Thí điểm giá điện theo giờ: Cần bảo vệ hộ thu nhập thấp

Cùng quan tâm đến tác động của chính sách, đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng, cho rằng phát triển lưới điện thông minh và áp dụng giá điện theo khung giờ là xu hướng cần thiết. Tuy nhiên, nếu thiếu tiêu chí kỹ thuật và minh bạch chi phí, chính sách có thể tạo thêm gánh nặng cho khách hàng.

Ông đề nghị đánh giá tác động theo từng nhóm hộ trước khi nhân rộng, công khai chi phí đầu tư hạ tầng và có giải pháp bảo vệ người thu nhập thấp. Trách nhiệm đầu tư, vận hành, kiểm định hệ thống đo đếm cũng cần được làm rõ để khách hàng có thể đối soát hóa đơn, khiếu nại khi cần thiết. Việc phát triển lưới điện thông minh phải đi cùng yêu cầu về an toàn, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu khách hàng.

Theo dự thảo luật, giá bán lẻ điện sinh hoạt có thể được áp dụng theo 3 khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường khi đáp ứng điều kiện kỹ thuật. Khung giờ cao điểm theo quy định ban hành hồi tháng 4 nhưng chưa áp dụng, là từ 17h30 đến 22h30 các ngày trong tuần; khung giờ thấp điểm từ 0h đến 6h hằng ngày.

Đây là những khoảng thời gian có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thói quen sinh hoạt của nhiều gia đình. Hiện giá điện theo thời gian sử dụng chủ yếu áp dụng với khách hàng sản xuất, kinh doanh, trong khi hộ gia đình vẫn sử dụng biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt lũy tiến.

Hồi tháng 6/2026, Bộ Công Thương cho biết chưa đủ điều kiện kỹ thuật để áp dụng giá điện sinh hoạt theo khung giờ như đối với điện sản xuất, kinh doanh.

Điện sinh hoạt chiếm tỷ trọng tiêu thụ lớn thứ 2 cả nước, sau nhóm khách hàng công nghiệp. Theo Bộ Công Thương, mở rộng cơ chế giá điện theo giờ có thể khuyến khích người dân điều chỉnh thời điểm sử dụng điện, hạn chế tập trung vào giờ cao điểm, qua đó giảm áp lực vận hành hệ thống và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn điện hiện có.

Ghi nhận giá bán lẻ điện bình quân giảm 2% từ ngày 1/11/2026, đại biểu Nguyễn Văn Dũng lưu ý việc điều chỉnh giá cần bảo đảm người dân thực sự được hưởng lợi từ tiết kiệm chi phí và hiệu quả quản trị. Ông cũng đề nghị làm rõ cơ chế hỗ trợ tiền điện để những nhóm khách hàng dễ bị tổn thương không chịu tác động bất lợi từ quá trình cải cách.

Xóa bù chéo phải đi cùng hỗ trợ đúng đối tượng

Bên cạnh cơ chế giá điện theo giờ, các đại biểu đề nghị làm rõ chính sách hỗ trợ khi thực hiện lộ trình xóa bỏ bù chéo giữa các nhóm khách hàng.

Ủy viên Ủy ban Công tác đại biểu Lê Thị Ngọc Linh cho rằng dự thảo giao Chính phủ quyết định lộ trình xóa bỏ bù chéo nhưng chưa xác định rõ nguyên tắc, tiêu chí và trách nhiệm bảo đảm nguồn lực hỗ trợ.

Bà đề nghị bổ sung quy định yêu cầu đánh giá tác động đối với từng nhóm khách hàng, đặc biệt quan tâm hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách và người dân vùng sâu, vùng xa.

Đại biểu Nguyễn Văn Dũng cũng đề nghị làm rõ tiêu chí xác định đối tượng được hỗ trợ tiền điện, trách nhiệm bảo đảm kinh phí, phương thức chi trả và thời điểm hỗ trợ tương ứng với lộ trình xóa bù chéo.

Dẫn kinh nghiệm Singapore công khai các thành phần giá điện, đồng thời hỗ trợ hóa đơn điện, nước và dịch vụ tiện ích cho hộ đủ điều kiện, đại biểu cho rằng cách làm này giúp minh bạch chi phí cung ứng và khoản hỗ trợ.

Đối với Việt Nam, ông đề nghị đặc biệt chú ý người thuê trọ và các hộ khó khăn chưa đứng tên hợp đồng điện, tránh tình trạng hỗ trợ chỉ đến chủ công tơ mà không đến được người thực sự cần.

Theo đại biểu Bùi Văn Dũng, cải cách giá điện cần bảo đảm lợi ích của cả nhà đầu tư và người sử dụng điện. Trong đó, người dân phải được cung cấp thông tin rõ ràng, được bảo vệ khi gặp khó khăn và được sử dụng điện ổn định.

Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết luật giao Thủ tướng Chính phủ quyết định lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện trên cơ sở đánh giá đầy đủ tác động. "Chúng ta phải đánh giá một cách rất kỹ lưỡng cho từng nhóm đối tượng, từng vùng miền", Bộ trưởng nói.

Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực vào ngày 20/11.