Cấp mã nội địa cho tín chỉ carbon: Bước chuẩn hóa thị trường phát thải Việt Nam

Thiết lập "hạ tầng số" cho thị trường carbon

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Thông tư 11/2026/TT-BNNMT quy định quản lý và vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon – một cấu phần cốt lõi trong kiến trúc thị trường carbon tại Việt Nam.

Theo quy định, Bộ là cơ quan duy nhất có thẩm quyền cấp mã trong nước và số sê-ri cho toàn bộ hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Đây là các "định danh điện tử" nhằm đảm bảo mỗi đơn vị phát thải hoặc tín chỉ được nhận diện duy nhất trên toàn hệ thống.

Việc chuẩn hóa mã số không chỉ giúp tránh trùng lặp, gian lận mà còn tạo nền tảng cho việc truy xuất nguồn gốc – yếu tố đặc biệt quan trọng khi Việt Nam từng bước tham gia các cơ chế trao đổi tín chỉ carbon quốc tế.

Hệ thống đăng ký quốc gia được thiết kế theo mô hình tương tự hệ thống lưu ký tài sản tài chính, cho thấy định hướng tiếp cận thị trường carbon như một loại "tài sản giao dịch" trong nền kinh tế.

Mỗi tín chỉ carbon là một "tài sản số" có thể giao dịch

Một điểm đáng chú ý là toàn bộ hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon sẽ được số hóa, quản lý tập trung trên hệ thống điện tử.

Cụ thể: Hạn ngạch phát thải được cấp mã gồm 6 ký tự; Tín chỉ carbon có mã gồm 9 ký tự; Mỗi đơn vị đi kèm một dải số sê-ri riêng biệt gồm 10 chữ số

Cách tiếp cận này tương tự như việc "đánh số tài sản" trong thị trường chứng khoán, giúp mỗi tín chỉ carbon có thể được theo dõi, chuyển nhượng và bù trừ một cách minh bạch.

Đáng chú ý, các tín chỉ đủ điều kiện giao dịch sẽ được kết nối với hạ tầng tài chính hiện hữu, bao gồm Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam. Điều này mở ra khả năng hình thành một sàn giao dịch carbon có tổ chức, với cơ chế vận hành tiệm cận thị trường tài chính.

Toàn bộ giao dịch được thực hiện điện tử, xác thực qua nền tảng định danh của Cổng dịch vụ công quốc gia, và có giá trị pháp lý tương đương văn bản có chữ ký của người đại diện pháp luật.

Tăng tính minh bạch, giảm rủi ro gian lận

Một trong những vấn đề lớn của thị trường carbon toàn cầu là nguy cơ "tín chỉ ảo" hoặc trùng lặp. Với hệ thống đăng ký quốc gia, dữ liệu do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý sẽ trở thành dữ liệu gốc, có giá trị đối chiếu chính thức.

Trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi có quyết định phân bổ hạn ngạch hoặc cấp tín chỉ carbon, toàn bộ thông tin phải được cập nhật lên hệ thống. Điều này giúp rút ngắn độ trễ thông tin và hạn chế rủi ro thao túng.

Bên cạnh đó, các quy định về bảo mật, an toàn thông tin và bảo vệ bí mật nhà nước cũng được tích hợp, nhằm đảm bảo hệ thống vừa minh bạch vừa an toàn – yếu tố then chốt nếu Việt Nam muốn kết nối với thị trường carbon quốc tế.

Bước tiến quan trọng trong lộ trình Net Zero

Theo định hướng đã được Chính phủ công bố, Việt Nam sẽ từng bước hình thành và vận hành thị trường carbon trong nước, tiến tới kết nối quốc tế. Trong đó, giai đoạn hiện nay tập trung xây dựng khung pháp lý và hạ tầng kỹ thuật.

Thông tư 11 được đánh giá là một mảnh ghép quan trọng, bởi thị trường carbon chỉ có thể vận hành hiệu quả khi có hệ thống đăng ký đáng tin cậy – nơi ghi nhận quyền sở hữu, giao dịch và trạng thái của từng tín chỉ.

Về dài hạn, việc chuẩn hóa hệ thống này sẽ: Giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quản lý phát thải; Tạo động lực tài chính cho các dự án giảm phát thải; Thu hút dòng vốn xanh và đầu tư quốc tế

Quan trọng hơn, đây là bước đi cụ thể hóa cam kết của Việt Nam tại các diễn đàn quốc tế về biến đổi khí hậu, đặc biệt là mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.