Chạm vào ký ức làng nghề giữa lòng Đà Nẵng
Du khách đến với The Hangart Danang cẩn thận nâng niu một sản phẩm gốm mộc mạc đang trong quá trình nhào nặn.
Giữa nhịp sống vội vã của TP Đà Nẵng, có một không gian nhỏ đang lặng lẽ giữ lại ký ức của hơn 12 làng nghề truyền thống. Không chọn cách trưng bày trong tủ kính, The Hangart Danang hồi sinh di sản bằng sự trải nghiệm, đồng thời trở thành mái nhà chung ấm áp, kết nối thế hệ và tạo sinh kế bền vững.
Miền di sản trong lòng phố thị
Không dễ để gọi tên The Hangart Danang bằng một khái niệm quen thuộc. Bởi nó không hẳn là quán cà phê, cũng không đơn thuần là một điểm tham quan. Nơi ấy giống như một “miền di sản thu nhỏ”, nơi văn hóa không nằm yên trong tủ kính mà được chạm, tạo tác, và được kể bằng ánh sáng, vật liệu cùng bàn tay của chính du khách.
Không gian trải nghiệm văn hóa truyền thống và nghệ thuật thủ công tại The Hangart Danang, nơi tái hiện sinh động các làng nghề Việt giữa lòng phố thị.
Ngay từ lối vào, không gian mở ra như một hành trình văn hóa. Mỗi tầng, mỗi góc là một “căn nhà thủ công”, nơi người ta có thể tạo nên từng tờ giấy dó, nắn đất làm gốm, thêu từng mũi chỉ hay nhuộm màu từ lá cây… Ở đó, những nghề truyền thống không còn là ký ức xa xôi mà chúng hiện hữu trước mặt và sẽ trở thành trải nghiệm rất gần, rất thật.
Hiện nay, The Hangart Danang tổ chức thường xuyên 16 workshop thủ công truyền thống, tái hiện hơn 12 không gian nghề Việt trong cùng một địa điểm. Du khách có thể trực tiếp trải nghiệm nhiều loại hình văn hóa như xeo giấy dó hơn 800 năm tuổi, làm gốm theo cảm hứng từ làng Thanh Hà, chạm khắc gỗ Kim Bồng, thêu tay, in tranh dân gian hay nhuộm vải bằng màu tự nhiên...
Bên cạnh đó là các hoạt động mang đậm hơi thở đời sống Việt như làm tinh dầu, cao thảo dược, xà phòng thảo mộc và bánh truyền thống. Mỗi workshop đều được thiết kế theo hình thức “chạm tay vào di sản”, để du khách không chỉ quan sát mà còn tự mình tạo tác sản phẩm thủ công mang dấu ấn cá nhân. Không gian này đồng thời kết hợp gallery nghệ thuật, khu quà tặng thủ công và quán cà phê do cộng đồng người khiếm thính vận hành, tạo nên một hành trình trải nghiệm văn hóa trọn vẹn cho du khách trong và ngoài nước.
Khách trải nghiệm chăm chú chấm từng nét cọ, pha từng mảng màu để hoàn thiện bức tranh dân gian.
Nguyễn Thục Đoan (SN 2003, phường Tam Kỳ, TP Đà Nẵng), người hướng dẫn workshop, kể rằng cô đến đây ban đầu chỉ vì muốn tìm một môi trường “định hướng tư duy”. Nhưng rồi chính không gian này lại dẫn dắt cô gái trẻ đi sâu hơn vào văn hóa truyền thống.
“Em thích áo dài, thích tìm hiểu văn hóa. Ở đây, em vừa được học, vừa được kể lại cho người khác nghe về vẻ đẹp, ý nghĩa của văn hóa Việt”, Thục Đoan chia sẻ. Công việc của cô không phải là “phục vụ”, mà là “dẫn dắt”, giúp du khách hiểu vì sao một tờ giấy dó phải trải qua nhiều công đoạn, hay để làm một chiếc bát gốm cần sự kiên nhẫn như thế nào.
Tại không gian này, các bạn trẻ như Nguyễn Thục Đoan không chỉ làm công việc hướng dẫn, mà đã trở thành những người dẫn dắt, bắc nhịp cầu đưa di sản truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ và du khách.
Ở một góc khác, gian làm gốm lúc nào cũng rộn ràng. Phan Thị Hải Yến (SN 2002, quê Nghệ An, đến Đà Nẵng du lịch) đang cẩn thận xoay bàn, đôi tay lấm đất nhưng ánh mắt đầy háo hức.
“Lần đầu mình làm gốm, thấy vui lắm! Nghe bạn giới thiệu, mình tưởng chỉ là quán cà phê bình thường thôi, ai ngờ lại có nhiều trải nghiệm văn hóa như vậy, cứ như được chạm vào cả làng nghề Việt Nam luôn”, Yến nói, vừa cười vừa chỉnh lại dáng chiếc cốc còn chưa tròn.
Hải Yến thích thú khi trải nghiệm từng công đoạn tạo hình đất, nơi đòi hỏi sự kiên nhẫn và tập trung cao độ.
Ba tiếng đồng hồ trôi qua, sản phẩm đầu tay vẫn chưa hoàn thiện. Tuy nhiên, điều đọng lại trong cô gái ấy và nhiều du khách không phải là chiếc cốc gốm, mà còn là cảm giác được chậm lại giữa một hành trình du lịch vốn luôn vội vàng.
Đến với khu vực vẽ tranh dân gian, một nhóm du khách nước ngoài đang chăm chú pha màu. Những hình ảnh tưởng chừng xa lạ như “Đám cưới chuột” hay “Lợn âm dương”... lại khiến họ thích thú, như thể đang khám phá một thế giới mới bằng chính đôi tay mình.
Sự kết nối thế hệ và văn hóa diễn ra một cách tự nhiên khi một du khách nước ngoài cùng con nhỏ lặng lẽ trải nghiệm nghệ thuật in tranh mộc bản Việt Nam.
Không gian này mới mở cửa chính thức khoảng một tháng nhưng đã được chuẩn bị trong gần một năm, từ đào tạo nhân sự đến xây dựng trải nghiệm. Với khoảng 30 nhân viên, phần lớn là nữ, nơi đây giống như một tập thể nhỏ đa thế hệ, nơi người trẻ học nghề, người có kinh nghiệm truyền nghề.
Mở sinh kế, nối nhịp cộng đồng
Nếu chỉ dừng lại ở việc tái hiện làng nghề, The Hangart Danang có lẽ sẽ không khác nhiều so với những mô hình trải nghiệm khác tại phố cổ Hội An hiện nay. Điều khiến nơi này trở nên đặc biệt nằm ở cách nó tạo ra một cộng đồng, nơi mỗi con người đều có chỗ đứng.
Không gian văn hóa này dần trở thành mái nhà chung đa thế hệ, nơi những người đi trước tận tâm truyền nghề, dìu dắt người trẻ tiếp nối những giá trị thủ công bị đứt gãy.
Tại khu vực cà phê, có những nhân viên khiếm thính đang lặng lẽ làm việc. Họ pha chế, phục vụ, dọn dẹp như bất kỳ ai khác. Không có sự phân biệt, cũng không có khoảng cách, chỉ có những cuộc trò chuyện bằng đôi tay thoăn thoắt, bằng ánh mắt biết cười.
Góc quán cà phê bình yên được vận hành bởi những nhân viên khiếm thính. Tại đây, khoảng cách giao tiếp được xóa nhòa bằng ánh mắt, nụ cười và những ngôn ngữ ký hiệu đong đầy sự thấu hiểu.
Nguyễn Thị Lan Anh (SN 1993), một nhân viên khiếm thính, chia sẻ rằng cô cảm thấy vui và gắn bó với công việc này. Ở đây, cô không chỉ có thu nhập, mà còn có một môi trường để được là chính mình.
Điều đáng nói là, những nhân viên tại đây không chỉ làm việc cùng nhau, mà còn chủ động học ngôn ngữ ký hiệu để thu hẹp khoảng cách giao tiếp. Những lớp học ký hiệu miễn phí được tổ chức định kỳ đã trở thành một không gian ấm áp, nơi từ trẻ nhỏ đến người lớn, từ khách Việt đến bạn bè quốc tế có thể cùng nhau “trò chuyện” bằng đôi bàn tay.
Sức sống của làng nghề được nuôi dưỡng từ những điều bình dị nhất, bắt đầu bằng cảm giác chạm tay xoe tròn từng viên đất sét nhỏ.
Nguyễn Thị Thanh Thảo (SN 2002), từng làm trong lĩnh vực tuyển sinh, xem nơi này như một bước ngoặt. “Em không có nền tảng về văn hóa, nhưng ở đây em học được rất nhiều. Không chỉ là công việc, mà là cách giao tiếp, cách kết nối”, Thảo chia sẻ.
Còn với chị Võ Thị Thanh Thúy (SN 1991), môi trường này mở ra một hướng đi mới sau những năm làm nghề massage. Từ tinh dầu đến cao gừng, chị vừa học vừa hướng dẫn lại cho khách. “Những gì mình biết thì chia sẻ, những gì chưa biết thì học thêm. Mình thấy tự hào vì giúp du khách hiểu hơn về văn hóa Việt”, chị Thúy bày tỏ.
Chị Thúy (phải) và Thanh Thảo (trái) luôn hiện diện với nụ cười ấm áp tại workshop làm tinh dầu và cao thảo dược, nơi mỗi trải nghiệm không chỉ mang lại giá trị thiết thực cho khách tham quan mà còn là hành trình sẻ chia, học hỏi của chính người hướng dẫn.
Nếu những người trẻ đang học cách chạm vào di sản, thì ở một góc khác, có những người đã dành cả đời để gìn giữ nó. Nghệ nhân Trần Thị Thu Trang (SN 1973), với hơn 20 năm gắn bó cùng tranh thêu lụa, vẫn miệt mài bên từng sợi chỉ.
Nghệ nhân Trần Thị Thu Trang với hơn 20 năm tuổi nghề vẫn miệt mài bên khung thêu lụa, lặng lẽ gìn giữ và lan tỏa nét đẹp văn hóa truyền thống đến cộng đồng.
Từng mũi chỉ thêu tay từ tốn được chị Trang dệt nên tạo thành những mảnh ký ức đời thường đầy thân thuộc của đời sống Việt
Sau khi không gian làm việc cũ khép lại, chị tiếp tục hành trình của mình tại một không gian văn hóa ở Đà Nẵng, như một cách không để nghề bị đứt gãy. “Mình thấy rất vui khi được làm việc và truyền lại nghề cho các bạn trẻ. Khách trong nước hay quốc tế đều thích, ai cũng muốn thử thêu”, chị Trang chia sẻ.
Với những người mới bắt đầu, chị kiên nhẫn hướng dẫn từ những mẫu đơn giản nhất, lồng ghép 7 mũi thêu cơ bản để ai cũng có thể hoàn thành một sản phẩm nhỏ của riêng mình. Ở chị, người ta thấy không chỉ là một người thợ lành nghề, mà còn là một “cầu nối” lặng lẽ giữa quá khứ và hiện tại.
Những ngày cuối tuần, không gian này càng trở nên rộn ràng hơn với các buổi workshop và những lớp học ký hiệu ấm áp, nơi từng bàn tay cùng nhau tạo nên những trải nghiệm giản dị mà sâu sắc.
Dẫu chưa thể trải nghiệm hết các nghề truyền thống, nhiều người vẫn hẹn ngày quay lại, bởi điều họ giữ mang theo không chỉ là sản phẩm mà là cảm giác được kết nối. Trong nhịp sống vội vã, nơi đây chọn đi chậm để gìn giữ di sản và mở ra cơ hội gắn kết, tạo sinh kế cho nhiều thế hệ, kể cả những người yếu thế.