Chuyển đổi số trong hệ thống Hội cần bắt đầu từ tư duy, dữ liệu và con người

Tọa đàm diễn ra trong khuôn khổ Hội thảo quốc gia với chủ đề "Chuyển đổi số toàn diện trong hệ thống Hội - giải pháp đổi mới phương thức hoạt động Hội, góp phần thúc đẩy thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW" do Hội LHPN Việt Nam tổ chức sáng 28/8 ở Hà Nội theo hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến.

Tham gia tọa đàm có: TS. Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; bà Hoàng Kim Bình, Thành viên Hội đồng thành viên Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam (VNPT); bà Vũ Thu Hồng, đại diện UN Women Việt Nam; ông Nguyễn Minh Đức, Chủ nhiệm CLB Dịch vụ An ninh mạng, CEO Công ty Cyradar, chuyên gia của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia; bà Lê Kim Anh, Chủ tịch Hội LHPN TP. Hà Nội. 

Các đại biểu đã cùng trao đổi về những vấn đề cốt lõi để chuyển đổi số trong hệ thống Hội thực sự đi vào đời sống, từ thay đổi tư duy, chuẩn hóa dữ liệu đến xây dựng nền tảng dùng chung và bảo vệ người sử dụng trên không gian số.

Chuyển đổi số từ thay đổi tư duy đến mở rộng cơ hội cho phụ nữ

Theo TS. Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, khi Chính phủ đặt mục tiêu xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số thì mỗi cá nhân đều là một thành tố trong tiến trình này. Vì vậy, chuyển đổi số không còn là câu chuyện riêng của những người được đào tạo về công nghệ mà trở thành yêu cầu đối với mỗi công dân.

Từ thực tiễn triển khai chuyển đổi số tại Quốc hội, TS Trần Văn Khải chỉ ra 5 nội dung cần thay đổi trong tư duy và cách thức thực hiện.

Trước hết là thay đổi nhận thức về năng lực số. Nếu trước đây công nghệ thường được xem là lĩnh vực của những người chuyên môn thì hiện nay mỗi cán bộ, hội viên đều cần có những kỹ năng số cơ bản để theo kịp tiến trình chung. Cùng với đào tạo là yêu cầu về chuẩn đầu ra. Hiện nay, nhiều cơ quan, đơn vị hiện đã chuyển từ cách đào tạo thiên về truyền đạt kiến thức sang xác định rõ tiêu chí hoàn thành bằng sản phẩm có thể đo lường, đánh giá công khai, minh bạch. Với hệ thống Hội, cách tiếp cận này có thể tạo ra động lực để cán bộ không chỉ "học" mà phải "làm được". Một yêu cầu khác là đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành theo hướng "6 rõ" với các yêu cầu cụ thể gắn với từng nhiệm vụ.

TS Trần Văn Khải cũng lưu ý việc chuẩn hóa học liệu, nền tảng và phương thức đánh giá trước khi nhân rộng đào tạo trực tuyến. Đối với phụ nữ, nhất là những người phải đảm nhiệm nhiều công việc gia đình và xã hội, học liệu cần ngắn gọn, thiết thực, tránh tạo ra những chương trình đào tạo kéo dài nhưng ít khả năng áp dụng.

Cuối cùng là yêu cầu bảo đảm an toàn dữ liệu. Các nền tảng được lựa chọn để đào tạo, quản lý và kết nối hội viên phải đặt nguyên tắc bảo vệ thông tin lên hàng đầu.

Ở góc độ an toàn, an ninh mạng, ông Nguyễn Minh Đức, Chủ nhiệm CLB Dịch vụ An ninh mạng, CEO Công ty Cyradar, chuyên gia của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, cảnh báo, khi một hệ thống chuyển đổi số có đông người sử dụng, một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả lớn.

Theo ông Nguyễn Minh Đức, phát triển chuyển đổi số phải song hành với bảo đảm an toàn cho dữ liệu. Trước hết, dữ liệu cần được phân quyền chặt chẽ, bảo đảm tính bí mật. Đồng thời phải duy trì tính toàn vẹn, tránh việc dữ liệu bị sửa đổi hoặc làm sai lệch thông tin. Một hệ thống số cũng chỉ thực sự hiệu quả khi bảo đảm tính sẵn sàng, với hạ tầng và phần mềm được kiểm tra thường xuyên.

Bà Vũ Thu Hồng, đại diện UN Women Việt Nam, nhìn nhận chuyển đổi số vừa là cơ hội bứt phá, vừa có thể khuếch đại những bất bình đẳng vốn tồn tại.

Bà Vũ Thu Hồng cho biết, tỷ lệ người dân Việt Nam tiếp cận internet đã ở mức cao, song khoảng cách vẫn hiện hữu giữa các nhóm dân cư, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa và những nơi người dân còn thiếu điều kiện tiếp cận thông tin một cách an toàn. Phụ nữ cũng đứng trước nguy cơ chịu tác động lớn khi làm việc trong những ngành nghề dễ bị tự động hóa.

Vì vậy, với Hội LHPN các cấp, chuyển đổi số không thể chỉ dừng ở việc nâng cao kỹ năng sử dụng công nghệ mà cần nhìn nhận đầy đủ những nguy cơ mà quá trình này mang lại cho hội viên. Bên cạnh đó, các cấp Hội cần tìm cách để hội viên có thể khai thác các nền tảng dữ liệu, hệ thống báo cáo nhằm phản ánh những vấn đề thực tiễn và đóng góp vào quá trình xây dựng chính sách.

Từ góc nhìn doanh nghiệp công nghệ, bà Hoàng Kim Bình, Thành viên Hội đồng thành viên Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, cho rằng chuyển đổi số trước hết là thay đổi tư duy và cách thức làm việc.

Bà Hoàng Kim Bình liên hệ với những tiêu chí xây dựng người phụ nữ thời đại mới được xác định tại Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV: có tri thức, có sức khỏe, có đạo đức và có trách nhiệm.

Theo bà Hoàng Kim Bình, chuyển đổi số có thể trở thành công cụ hữu ích để phụ nữ phát huy cả 4 tiêu chí này, từ đó mở ra những phương thức mới để phụ nữ phát triển sinh kế, quản trị, điều hành dựa trên dữ liệu, giảm công việc hành chính và cung cấp thông tin phù hợp với nhu cầu của người tiếp nhận.

Thực tiễn tại Hà Nội cho thấy những chuyển biến rõ nét trong quá trình này. Bà Lê Kim Anh, Chủ tịch Hội LHPN TP Hà Nội, cho biết một trong những kết quả quan trọng là sự thay đổi từ tư duy đến hành động của cán bộ Hội.

Từ năm 2022, Hội LHPN Hà Nội đề xuất triển khai Đề án đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ Hội chuyên trách, trong đó có nội dung ứng dụng công nghệ thông tin. Hằng năm, Hội tổ chức các chương trình đào tạo riêng về công nghệ cho đội ngũ cán bộ chủ chốt. Ở cấp cơ sở, 628 mô hình cộng đồng được triển khai, cho thấy nỗ lực của cán bộ Hội trong cập nhật kiến thức, thay đổi phương thức hoạt động và đưa công nghệ đến gần hơn với hội viên. Nhiều Chủ tịch Hội trực tiếp tham gia livestream bán hàng, quảng bá sản phẩm, văn hóa và đặc trưng địa phương.

Tuy nhiên, theo bà Lê Kim Anh, quá trình này vẫn còn những điểm nghẽn, trong đó có tình trạng thông tin hội viên tạm trú tại Hà Nội chưa đồng nhất giữa các hệ thống và năng lực số chưa đồng đều của cán bộ.

Những vấn đề từ thực tiễn cho thấy chuyển đổi số trong hệ thống Hội không chỉ là câu chuyện lựa chọn một phần mềm hay đưa một số hoạt động lên môi trường trực tuyến. Đây là quá trình thay đổi phương thức tổ chức, quản trị và tương tác với hội viên.

Giải pháp để chuyển đổi số đi vào thực tiễn

Từ những kết quả và khó khăn trong thời gian qua, các đại biểu cho rằng giai đoạn 2026-2031 cần chuyển mạnh từ "ứng dụng công nghệ" sang xây dựng một hệ sinh thái số thống nhất, lấy dữ liệu và nhu cầu của hội viên làm trung tâm.

Theo TS. Trần Văn Khải, trước hết Hội cần có thể chế rõ ràng; các địa phương cần hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu hội viên thống nhất, sử dụng chung trên một trường dữ liệu, có tài nguyên để khai thác phục vụ quản lý và điều hành. Dữ liệu phải được làm nhanh, chuẩn, đúng, đủ, sạch, sống nhưng đồng thời cần có quy chế vận hành rõ ràng. Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ thống chung cho toàn hệ thống Hội, có phân cấp, phân quyền và thiết kế phù hợp với đặc thù hoạt động của Hội phụ nữ. Phương thức lãnh đạo, điều hành cũng cần thay đổi theo hướng quản lý công việc trên không gian số, lấy dữ liệu và kết quả làm căn cứ đánh giá.

Từ góc độ an ninh mạng, ông Nguyễn Minh Đức đưa ra 5 khuyến nghị liên quan đến bảo vệ dữ liệu, giám sát… để Hội bảo vệ dữ liệu hiệu quả hơn. Đồng thời cam kết, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia sẵn sàng hỗ trợ Hội từ đánh giá hệ thống, đào tạo đến xử lý các rủi ro về an ninh mạng.

Từ phía doanh nghiệp công nghệ, bà Hoàng Kim Bình đề xuất mô hình "3 cùng": cùng kết nối, cùng học tập, cùng phát triển và đề xuất huy động đội ngũ chuyên gia về an ninh mạng, AI và dữ liệu để xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn, bảo mật, đồng thời khai thác tối đa nguồn dữ liệu sẵn có, hướng tới cách thức phục vụ đơn giản, thuận tiện theo tinh thần "một cửa - một chạm".

Từ những trao đổi tại tọa đàm có thể thấy, bài toán chuyển đổi số của hệ thống Hội đang bước sang một giai đoạn mới. Trọng tâm không còn chỉ là đưa công nghệ vào công việc, mà là tổ chức lại cách làm việc, cách quản trị dữ liệu và cách phục vụ hội viên trên nền tảng số.

Bế mạc Hội nghị, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Thi Hiền khẳng định: "Hội thảo là điểm khởi đầu cho một hành trình mới - hành trình kiến tạo hệ sinh thái số mang dấu ấn của Hội LHPN Việt Nam, góp phần hiện thực hóa khát vọng hùng cường của đất nước theo đúng định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW. Chúng tôi cam kết sẽ tiếp thu các luận cứ từ hội thảo để hoàn thiện Nghị quyết chuyên đề của Ban Chấp hành Trung ương Hội về chuyển đổi số toàn diện giai đoạn 2026 - 2031 trong thời gian sớm nhất".