CLB liên thế hệ tự giúp nhau - hạt nhân gắn kết cộng đồng

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh, việc tìm kiếm những mô hình hiệu quả nhằm phát huy vai trò người cao tuổi (NCT), đồng thời bảo đảm an sinh xã hội bền vững tại cộng đồng trở thành yêu cầu cấp thiết. Từ thực tiễn đó, mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau (CLB LTHTGN) đã ra đời, từng bước khẳng định vị thế là một sáng kiến phù hợp, nhân văn và có sức lan tỏa sâu rộng.

Từ sáng kiến thí điểm đến mô hình quốc gia

Ngay từ những ngày đầu hình thành, CLB LTHTGN được Hội NCT Việt Nam khởi xướng, với sự hỗ trợ về kỹ thuật và tài chính của Tổ chức Hỗ trợ NCT quốc tế tại Việt Nam (HelpAge International - HAI). Trải qua gần 6 năm triển khai thí điểm, kế thừa từ mô hình câu lạc bộ đồng cảm, CLB LTHTGN đã chứng minh tính hiệu quả rõ rệt, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam.

Năm 2012 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi mô hình chính thức được công nhận là Mô hình Quốc gia. Từ đó đến nay, CLB LTHTGN không ngừng được củng cố, phát triển và nhân rộng trên phạm vi cả nước.

Hiện nay, cả nước có hơn 9.000 CLB LTHTGN với gần 500.000 thành viên. Đây là những tổ chức xã hội tự nguyện, do NCT trực tiếp quản lý, hoạt động theo quy chế rõ ràng, bảo đảm nguyên tắc tự quản, công khai, minh bạch. Thực tiễn cho thấy, mô hình đã và đang phát huy hiệu quả thiết thực, trở thành một trong những "cánh tay nối dài" trong việc thực hiện chính sách an sinh xã hội tại cơ sở.

Không chỉ dừng lại ở phạm vi trong nước, CLB LTHTGN còn được cộng đồng quốc tế ghi nhận bằng nhiều giải thưởng uy tín. Tiêu biểu như Giải thưởng "Sáng kiến vì một châu Á già hóa khỏe mạnh" năm 2020; được Tạp chí Wall Street Journal (Hoa Kỳ) vinh danh năm 2022 là một trong 10 sáng kiến toàn cầu tiêu biểu về thích ứng với già hóa dân số. Đặc biệt, năm 2025, mô hình vinh dự đạt Giải thưởng Hành động vì cộng đồng - Human Act Prize, giải thưởng cao nhất của năm. Những ghi nhận này tiếp tục khẳng định giá trị bền vững và sức lan tỏa của mô hình.

Cầu nối lan tỏa trách nhiệm xã hội, thúc đẩy sự phát triển bền vững

Mỗi CLB LTHTGN thường có từ 50 đến 70 thành viên, với cơ cấu bảo đảm tính liên thế hệ: Khoảng 60-70% là NCT và 30-40% là người trẻ. Sự kết hợp này không chỉ tạo nên sự cân bằng về độ tuổi mà còn mở ra không gian tương tác, hỗ trợ lẫn nhau giữa các thế hệ.

Điểm nổi bật của mô hình là việc triển khai đồng bộ 8 hoạt động thiết yếu, bao gồm: Chăm sóc sức khỏe, tăng thu nhập, tự giúp nhau, hỗ trợ cộng đồng, hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể dục thể thao, chăm sóc tại nhà và vận hành quỹ. Các hoạt động được tổ chức linh hoạt, phù hợp với điều kiện từng địa phương, nhưng vẫn bảo đảm tính thống nhất và mục tiêu chung.

Đáng chú ý, 100% CLB đều xây dựng quỹ tăng thu nhập và quỹ hoạt động. Đây là nguồn lực quan trọng giúp các thành viên, đặc biệt là NCT có hoàn cảnh khó khăn, có điều kiện vay vốn nhỏ để phát triển kinh tế gia đình, cải thiện đời sống. Đồng thời, quỹ cũng góp phần duy trì hoạt động thường xuyên, bảo đảm tính bền vững của CLB.

Bên cạnh đó, đội ngũ tình nguyện viên tại các CLB đóng vai trò nòng cốt trong việc chăm sóc tại nhà cho NCT yếu thế, hỗ trợ kịp thời về sức khỏe, tinh thần và đời sống hằng ngày. Qua đó, mô hình không chỉ dừng lại ở hỗ trợ nội bộ mà còn lan tỏa trách nhiệm xã hội trong cộng đồng dân cư.

Yếu tố làm nên sự khác biệt và thành công của CLB LTHTGN chính là tính liên thế hệ. Trong đó, NCT giữ vai trò "hạt nhân" - vừa là người tổ chức, điều hành, vừa là người truyền đạt kinh nghiệm sống, tri thức và các giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ.

Ở chiều ngược lại, sự tham gia của người trẻ mang đến nguồn năng lượng mới, sự năng động, sáng tạo, góp phần đổi mới phương thức hoạt động của CLB. Chính sự tương tác hai chiều này đã tạo nên môi trường sinh hoạt cộng đồng tích cực, nơi mỗi cá nhân đều có cơ hội đóng góp, chia sẻ và phát huy giá trị của mình.

Không chỉ gắn kết các thành viên trong CLB, mô hình còn góp phần tăng cường đoàn kết trong cộng đồng dân cư, xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, thúc đẩy tinh thần tương thân, tương ái. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi các mối quan hệ cộng đồng có xu hướng lỏng lẻo.

20 năm bền bỉ với công tác an sinh xã hội

Trải qua 20 năm hình thành và phát triển, CLB LTHTGN đã khẳng định là một mô hình hiệu quả, đóng góp tích cực vào việc thực hiện chính sách an sinh xã hội tại cơ sở. Đặc biệt, trong công tác bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò NCT, mô hình đã tạo ra những chuyển biến rõ nét, thiết thực.

Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh, CLB LTHTGN không chỉ giúp NCT nâng cao sức khỏe, cải thiện thu nhập mà còn tạo điều kiện để NCT tiếp tục tham gia vào các hoạt động xã hội, đóng góp cho gia đình và cộng đồng. Qua đó, hình ảnh NCT được khẳng định rõ nét hơn với vai trò "Tuổi cao - Gương sáng".

Ghi nhận hiệu quả của mô hình, Thủ tướng Chính phủ đã ba lần phê duyệt các đề án liên quan đến việc nhân rộng, thành lập mới và nâng cao chất lượng hoạt động CLB LTHTGN. Đây là cơ sở quan trọng để mô hình tiếp tục phát triển trong giai đoạn tới.

Theo định hướng trong 10 năm tới, Hội NCT Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động của các CLB hiện có, đồng thời phát triển thêm ít nhất 12.000 CLB mới.

Mục tiêu đặt ra là hướng tới việc có ít nhất 20% số thôn, làng, bản, ấp, khóm, tổ dân phố, khu dân cư, đặc khu trên cả nước có CLB LTHTGN. Đây là bước tiến quan trọng nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận của mô hình, đưa các dịch vụ hỗ trợ NCT đến gần hơn với cộng đồng. Đến năm 2030 và 2035, phấn đấu 100% xã, phường có ít nhất 3 CLB LTHTGN đạt chuẩn; từ 70-80% CLB duy trì đầy đủ 8 hoạt động, tổ chức sinh hoạt định kỳ hằng tháng; 100% Ban Chủ nhiệm CLB được tập huấn đầy đủ về kỹ năng quản lý, vận hành.

Hai mươi năm - một chặng đường chưa phải dài, nhưng đủ để CLB LTHTGN khẳng định giá trị và vai trò của mình. Từ một sáng kiến ban đầu, mô hình đã trở thành "hạt nhân" gắn kết cộng đồng, góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, đoàn kết và phát triển bền vững, nơi NCT tiếp tục sống vui, sống khỏe, sống có ích và được tôn trọng, phát huy đúng vị thế của mình trong đời sống xã hội.