Công an tỉnh Khánh Hòa đẩy mạnh tuyên truyền dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) 2026 đến gần người dân
Thông qua nhiều hình thức tuyên truyền linh hoạt, Công an tỉnh Khánh Hòa đưa những nội dung trọng tâm của dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) 2026 đến gần hơn với người dân.
Theo dự thảo, đề xuất bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh. Chỉ giữ lại hình phạt này đối với 4 tội danh gồm: phản bội Tổ quốc, giết người, sản xuất trái phép chất ma túy và khủng bố.
Đề xuất này tiếp nối quá trình thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình qua nhiều lần hoàn thiện pháp luật hình sự. Cụ thể, Bộ luật Hình sự năm 1985 quy định hình phạt tử hình ở 44 tội danh. Bộ luật Hình sự năm 1999 giảm xuống còn 29 tội danh và Luật sửa đổi năm 2009 tiếp tục giảm còn 22 tội danh. Đến Bộ luật Hình sự năm 2015, con số này còn 18 tội danh và sau lần sửa đổi tiếp theo chỉ còn 10 tội danh.
Cơ quan soạn thảo đưa ra 3 căn cứ để đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Trước hết, đây là chủ trương trong quá trình cải cách tư pháp của Đảng. Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp định hướng chỉ áp dụng hình phạt tử hình với một số loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Định hướng này tiếp tục được khẳng định tại Kết luận số 92-KL/TW ngày 5/11/2020 của Bộ Chính trị và Kết luận số 84-KL/TW ngày 21/6/2024.
Căn cứ thứ hai xuất phát từ yêu cầu bảo đảm quyền con người theo tinh thần Hiến pháp năm 2013, trong đó quyền sống được đặc biệt coi trọng. Cuối cùng, việc sửa đổi nhằm đáp ứng yêu cầu của Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị mà Việt Nam là thành viên.
Đối với 4 tội danh tiếp tục duy trì hình phạt tử hình, cơ quan soạn thảo cho rằng đây là những loại tội phạm vẫn diễn biến phức tạp trong thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm. Việc giữ hình phạt này cũng được đánh giá là phù hợp với các điều ước quốc tế.
Dự thảo bổ sung 11 tội danh mới và một số hành vi phạm tội mới. Đáng chú ý, dự thảo có thay đổi lớn khi không coi pháp nhân thương mại là chủ thể độc lập của tội phạm mà chỉ xác định pháp nhân thương mại là chủ thể chịu trách nhiệm hình sự.
Pháp nhân thương mại dù là chủ thể pháp luật nhưng không có năng lực hành vi, không thể tự thực hiện các thao tác vật chất. Hành vi phạm tội trên danh nghĩa là hoạt động của pháp nhân thương mại phải do những cá nhân của pháp nhân đó thực hiện.
Do đó, việc bỏ cụm từ "hoặc pháp nhân thương mại" trong khoản 1 Điều 8 của Bộ luật Hình sự là phù hợp, tức xác định dứt khoát, chủ thể của tội phạm chỉ là con người cá nhân. Việc pháp nhân thương mại bị xử lý hình sự là do cá nhân đã nhân danh, dưới sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân, vì lợi ích của pháp nhân đó mà thực hiện tội phạm. Nhận thức này rất quan trọng, giúp tháo gỡ rất nhiều vướng mắc.
Cụ thể: không cần sửa đổi, bổ sung quá nhiều quy định vì Bộ luật Hình sự hiện hành đang chủ yếu xây dựng, thiết kế các điều luật theo hướng chủ thể của tội phạm là cá nhân. Với nhận thức pháp nhân thương mại chỉ là chủ thể chịu trách nhiệm hình sự, những vấn đề khó khăn, vướng mắc nêu trên được giải quyết; ở góc độ thực tiễn, với quy định trên, việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại và cá nhân được thực hiện song song.
Điều này sẽ thuận lợi hơn rất nhiều trong thực tiễn, vì những người tổ chức, người trực tiếp thực hiện tội phạm sẽ bị khởi tố, điều tra cùng với pháp nhân thương mại thay vì chỉ lấy lời khai người đại diện pháp nhân mà trong nhiều trường hợp những người này không có vai trò gì thực tế trong vụ việc, vụ án.