Đại biểu Quốc hội: "Doanh nghiệp nhỏ chưa kịp có lãi đã hết ưu đãi thuế"

Sáng 28/9, Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách lần thứ nhất khóa XVI thảo luận dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo dự thảo, doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm kể từ ngày nhận giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Trần Văn Lâm cho rằng quy định này chưa phù hợp với đặc điểm hoạt động của nhiều doanh nghiệp mới thành lập.

Theo ông, những năm đầu thường là giai đoạn doanh nghiệp phải đầu tư nhà xưởng, thiết bị, tuyển lao động, tìm kiếm khách hàng và xây dựng thị trường. Nhiều doanh nghiệp chưa có lãi, lợi nhuận thấp hoặc thậm chí thua lỗ.

"Nếu thời gian miễn thuế tính từ ngày đăng ký, thời gian ưu đãi có thể trôi qua trong khi doanh nghiệp chưa phát sinh số thuế phải nộp, tức là chưa có lãi thì đã hết hạn miễn giảm thuế", ông Lâm nói.

Ông đề nghị thời gian miễn thuế được tính từ năm đầu tiên doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế và kéo dài ba năm kể từ khi phát sinh số thuế phải nộp. Theo ông, cách tính này giúp chính sách ưu đãi đến đúng thời điểm doanh nghiệp bắt đầu có khả năng đóng thuế.

Đại biểu Hà Thị Anh Thư, Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi, cũng bày tỏ băn khoăn về quy định miễn thuế trong ba năm kể từ khi doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký lần đầu. Bà đề nghị lùi thời điểm miễn thuế đến khi doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế, tránh trường hợp ưu đãi hết hạn khi doanh nghiệp chưa kịp sinh lời.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy, Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên, đồng tình cần xem xét lại thời điểm tính ưu đãi thuế. Ông cho rằng dự luật có thể đưa ra khung chính sách, còn mức thuế, thời điểm tính ưu đãi và phương pháp tính cần được thống nhất trong các luật thuế chuyên ngành.

Ông Nguyễn Văn Huy đồng thời đề nghị cân nhắc việc miễn thuế ba năm đối với toàn bộ doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập. Theo ông, nếu áp dụng chính sách trên diện rộng, chi phí ngân sách có thể lớn nhưng chưa chắc tương xứng với mức độ cần thiết của từng nhóm doanh nghiệp.

Đại biểu đề nghị phân tầng chính sách thuế, trong đó những doanh nghiệp thuộc ngành, lĩnh vực ưu tiên hoặc có hoạt động đổi mới sáng tạo có thể được áp dụng mức ưu đãi cao hơn, thời gian dài hơn hoặc đi kèm điều kiện.

"Quan trọng hơn là mỗi đồng ngân sách, mỗi ưu đãi về thuế, đất đai phải thực sự tạo ra thêm năng lực cạnh tranh, thêm việc làm và giá trị để thúc đẩy doanh nghiệp lớn lên", ông Nguyễn Văn Huy nói.

Lo giảm thuế nhưng vẫn tăng chi phí kế toán

Theo dự thảo, doanh nghiệp có doanh thu tối đa 10 tỷ đồng một năm có thể lựa chọn cách tính thuế theo thu nhập chịu thuế, tức doanh thu trừ chi phí, hoặc tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu.

Đại biểu Trần Văn Lâm cho rằng chính sách này có thể giúp giảm chi phí tuân thủ, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh chuyển đổi lên công ty.

Tuy nhiên, ông đề nghị dự luật làm rõ sự đồng bộ giữa quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng và chế độ kế toán.

Theo ông, nếu doanh nghiệp lựa chọn tính thuế thu nhập theo tỷ lệ trên doanh thu nhưng vẫn phải theo dõi chi tiết thuế giá trị gia tăng đầu vào, đầu ra, khấu trừ và thực hiện các yêu cầu kế toán liên quan thì mức độ đơn giản hóa sẽ không đạt như kỳ vọng.

Ông đề nghị rà soát các nội dung về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng và chế độ kế toán đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó, dự luật cần làm rõ quyền lựa chọn phương pháp tính thuế giá trị gia tăng trực tiếp theo tỷ lệ doanh thu và bảo đảm sự thống nhất giữa các luật thuế.

Theo đại biểu, doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng có thể cần áp dụng phương pháp khấu trừ để giao dịch với khách hàng. Do đó, quyền lựa chọn phương pháp tính thuế nên được thiết kế có điều kiện, phù hợp với đặc điểm hoạt động của từng đơn vị.

"Cần tránh tình trạng tính thuế thu nhập trực tiếp trên doanh thu, nhưng thuế VAT lại phải hạch toán chi tiết đầu ra, đầu vào, gây phức tạp về chế độ kế toán", ông Trần Văn Lâm nói.

Doanh nghiệp được hỗ trợ bằng voucher

Một nội dung mới được đưa vào dự thảo là hình thức "cấp voucher" cho doanh nghiệp nhỏ và vừa để hỗ trợ giảm một số chi phí khi thực hiện dịch vụ.

Theo Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, voucher là chứng chỉ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa giảm một số chi phí khi thực hiện dịch vụ, có ghi rõ thời gian và không được chuyển nhượng.

"Khi doanh nghiệp đủ điều kiện mang voucher đến thì được giảm chi phí", Bộ trưởng nói.

Góp ý về cơ chế hỗ trợ tiền thuê đất, đại biểu Lê Thanh Hoàn (tỉnh Thanh Hóa) cho biết dự thảo quy định doanh nghiệp nhỏ và vừa được giảm tối thiểu 30% tiền thuê đất trong 5 năm đầu. Khoản hỗ trợ tiền thuê đất này được Nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn cho rằng cơ chế hoàn trả cần được làm rõ bởi Luật Đất đai chỉ quy định cơ chế miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trực tiếp với người sử dụng đất được Nhà nước cho thuê đất, không quy định cơ chế Nhà nước hoàn trả bằng tiền ngân sách cho một doanh nghiệp.

Theo ông, cơ chế này cũng có thể làm phát sinh quy trình chi ngân sách Nhà nước phức tạp, không tương thích với các quy định về thu nộp tiền thuê đất hiện hành.

Đại biểu đề xuất thay vì Nhà nước hoàn trả bằng tiền mặt cho chủ đầu tư hạ tầng, chủ đầu tư giảm tiền thuê cho doanh nghiệp theo quyết định của UBND cấp tỉnh. Phần tiền này được Nhà nước khấu trừ trực tiếp vào tiền thuê đất hằng năm mà chủ đầu tư phải nộp.

Về voucher, ông Lê Thanh Hoàn cho rằng đây là giải pháp mới, lần đầu xuất hiện và cần làm rõ hình thức thực hiện.

"Có phải là giấy tờ có giá được phát hành chung hay sẽ được phát hành riêng cho từng doanh nghiệp dưới dạng văn bản đề nghị? Cần giải trình và làm rõ thêm", ông nói.

Giải trình sau đó, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết chính sách hỗ trợ trong dự luật được tính toán theo hai nguyên tắc: Hỗ trợ về nghĩa vụ thuế và giảm chi phí tuân thủ chính sách thuế.

Theo Bộ trưởng, trên thế giới, các nước đều thực hiện hỗ trợ 3 năm đầu khởi nghiệp, bởi đây là giai đoạn doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn khi phải bỏ vốn mua sắm thiết bị, tổ chức triển khai và tiếp cận thị trường.

Với mức hỗ trợ 3 năm đầu và quy mô số lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay, ông cho biết ngân sách dự kiến chi khoảng 10.000 tỷ đồng mỗi năm riêng cho ưu đãi giảm 3 năm thuế thu nhập doanh nghiệp.

Cùng với chính sách hỗ trợ về thuế, Bộ trưởng cho biết Nhà nước sẽ áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản nhất đối với thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm giảm chi phí tuân thủ, theo hướng dễ làm, dễ tính.

Dự kiến, dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được trình Quốc hội xem xét, thảo luận tại kỳ họp vào tháng 10.