Đất công thành sân chơi thu tiền: Mặt trái của cơn sốt pickleball

Sân pickleball "mọc" khắp nơi

Theo ghi nhận của phóng viên, tại nhiều khu vực nội thành và vùng ven Hà Nội, các sân pickleball được dựng lên trên đất công, đất xen kẹt, đất nông nghiệp hoặc đất dự án treo, thậm chí cả trong công viên. Chỉ trong thời gian ngắn, những khu đất vốn để trống nhiều năm đã được quây tôn, dựng khung thép, trải thảm sân, lắp đặt hệ thống đèn chiếu sáng và nhanh chóng đi vào hoạt động.

Điều đáng nói là hầu hết các sân này đều không có giấy phép xây dựng, không được chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật. Hoạt động kinh doanh diễn ra công khai, thu tiền dịch vụ theo giờ nhưng lại nằm ngoài mọi quy chuẩn quản lý. Việc sai phạm tồn tại trong thời gian dài đã tạo ra một thực tế nguy hiểm là "hợp thức hóa bằng thời gian", khi cái sai dần trở thành bình thường.

Ghi nhận tại khu vực phường Việt Hưng, phường Long Biên, xã Gia Lâm, phường Nghĩa Đô, phường Hà Đông…, cho thấy, nhiều khu vực đất dự án, đất công chưa sử dụng đến, đã được quây rào, đổ bê tông và xây dựng thành các sân chơi pickleball một cách "thần tốc". Một trong những vi phạm nghiêm trọng được người dân phản ánh tới cơ quan chức năng gần đây nhất, là tình trạng lấn chiếm hành lang bảo vệ sông Nhuệ (phường Hà Đông), tuyến sông thủy lợi có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hệ thống tiêu thoát nước và phòng chống ngập úng của Hà Nội.

Theo quy định, hành lang bảo vệ công trình thủy lợi phải được giữ thông thoáng để phục vụ công tác quản lý, duy tu và đảm bảo an toàn khi xảy ra mưa lũ. Thế nhưng, thực tế cho thấy dọc nhiều đoạn sông, hàng trăm mét hành lang đã bị quây kín, dựng khung thép, mái bạt làm sân pickleball, gara ô tô, kho bãi. Các công trình này không chỉ vi phạm pháp luật về đất đai và thủy lợi, mà còn tiềm ẩn nguy cơ cản trở dòng chảy, gây mất an toàn khi xảy ra mưa lớn, lũ cao, là vấn đề sống còn của một đô thị đông dân như Hà Nội.

Điều khiến dư luận băn khoăn là các hoạt động vi phạm này diễn ra công khai trong thời gian dài, treo biển thu tiền dịch vụ, song việc xử lý lại chậm chạp, thiếu kiên quyết, điều này đã đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm quản lý tại cơ sở. Không chỉ đất công hay hành lang sông, nhiều khu đất dự án treo cũng đang bị biến thành sân pickleball với quy mô lớn. Tại một số "khu đất vàng" nội đô, nơi được quy hoạch xây dựng dự án nhà ở, trung tâm thương mại nhưng chậm triển khai nhiều năm, các sân pickleball mọc lên dày đặc.

Điển hình, tại ngõ 20 Hoàng Quốc Việt (phường Nghĩa Đô), một cụm sân pickleball mang tên Xoài Arena cũng đang gấp rút hoàn thiện để đưa vào sử dụng. Hay, tại ô đất nằm tại số 2 phố Nguyễn Thị Thập (phường Yên Hòa), một quần thể sân pickleball rộng hàng nghìn m2 với quy mô 8 sân, khung kết cấu sắt, mái bạt kiên cố, diện tích khoảng 1.400 m2. 

Tại đây, ngoài các cụm sân pickleball còn có hai dãy nhà tạm (khung sắt, mái tôn) khoảng 100m2, một trạm điện khoảng 45m2 và một nhà khung sắt khoảng 20m2… Sự tồn tại của những công trình trên đã vi phạm các quy định về quản lý đất đai, phá vỡ quy hoạch, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của người dân trong khu vực.

Thực tế cho thấy, chi phí đầu tư cho một sân pickleball không quá lớn, thời gian thu hồi vốn nhanh. Giá thuê phổ biến từ 100.000 - 170.000 đồng/giờ, với mật độ khai thác dày đặc, mang lại nguồn lợi không nhỏ cho các tổ chức, cá nhân đứng sau. Trong khi đó, Nhà nước thất thu ngân sách do đất đai bị sử dụng sai mục đích, không qua đấu giá, không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính.

Cần siết chặt quản lý sân pickleball

Theo các chuyên gia quản lý đô thị, việc các sân pickleball vi phạm tồn tại kéo dài phản ánh rõ khoảng trống trong công tác quản lý đất đai và trật tự xây dựng tại cơ sở. Về nguyên tắc, UBND cấp xã, phường phải là đơn vị phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm ngay từ đầu. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều trường hợp chỉ dừng ở lập biên bản, nhắc nhở hoặc yêu cầu "cam kết tự tháo dỡ", rồi sau đó… để đấy.

Khi vi phạm không bị xử lý dứt điểm, tâm lý "nhờn luật" dần hình thành. Các chủ đầu tư khác sẵn sàng làm theo, bởi lợi ích kinh tế thu được lớn hơn nhiều so với rủi ro bị xử phạt. Đây chính là mảnh đất màu mỡ để các sân pickleball tự phát tiếp tục nở rộ.

Việc sử dụng đất sai mục đích để kinh doanh sân pickleball không chỉ gây ô nhiễm tiếng ồn, mà còn kéo theo hàng loạt hệ lụy khác như giao thông lộn xộn, thiếu chỗ đỗ xe, nguy cơ mất an ninh trật tự, cháy nổ, đặc biệt vào ban đêm. Các công trình dựng tạm bằng khung thép, mái bạt cũng tiềm ẩn rủi ro mất an toàn trong mùa mưa bão.

Theo chuyên gia xã hội học - TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, việc để các vi phạm tồn tại kéo dài không chỉ làm suy giảm hiệu lực pháp luật, mà còn bào mòn niềm tin xã hội. "Khi người dân thấy vi phạm diễn ra công khai nhưng không bị xử lý nghiêm, họ sẽ đặt câu hỏi về sự công bằng và hiệu lực của quản lý nhà nước", ông phân tích.

Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng không thể viện lý do đáp ứng nhu cầu thể thao để "nương nhẹ" hoặc hợp thức hóa các sai phạm về đất đai, xây dựng. Nếu chấp nhận tiền lệ này, trật tự quy hoạch đô thị sẽ bị phá vỡ, để lại hậu quả lâu dài và khó khắc phục. Việc xử lý dứt điểm các sân pickleball vi phạm vì thế không chỉ là câu chuyện riêng của một môn thể thao, mà là phép thử đối với quyết tâm lập lại kỷ cương quản lý đất đai, trật tự đô thị và trách nhiệm của chính quyền cơ sở.

Từ thực tế trên, dư luận cho rằng Hà Nội nói riêng và các tỉnh thành nói chung, cần có những giải pháp tổng thể như rà soát, hoàn thiện quy hoạch không gian thể thao; quy định chặt chẽ về vị trí, giờ hoạt động và tiêu chuẩn cách âm; tăng cường kiểm soát, đo đạc tiếng ồn; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đặc biệt là lấn chiếm đất công và hành lang thủy lợi.

Quan trọng hơn, cần nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền cơ sở. Khi kỷ cương được thiết lập, niềm tin của người dân sẽ được củng cố. Pickleball là một trào lưu thể thao tích cực, nhưng không thể phát triển bằng mọi giá. Đô thị không chỉ là nơi ở, mà là không gian sống. 

Siết tiếng ồn, đặt lại ranh giới không gian thể thao không phải để kìm hãm sự phát triển, mà để bảo đảm sự phát triển đó diễn ra hài hòa, bền vững, lấy chất lượng sống của người dân làm trung tâm. Chỉ khi quyền lợi cộng đồng được đặt đúng vị trí, các trào lưu mới thực sự trở thành động lực tích cực, thay vì nguồn cơn của những xung đột kéo dài giữa lòng Thủ đô.