Dấu ấn "nữ tướng" trong ngân hàng thương mại thể hiện thế nào?

Từ một "ghế" quản trị rủi ro đến bài toán chất lượng tài sản

Tại Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB), bà Phạm Thị Trung Hà là Phó Tổng Giám đốc, kiêm Giám đốc Quản trị rủi ro. Nếu nhìn từ chức danh, đây không phải vị trí trực tiếp tạo ra doanh thu hay tăng trưởng tín dụng. Nhưng khi đặt cạnh các chỉ tiêu tài chính của MB, có thể thấy đây lại là một trong những mắt xích quan trọng của bài toán tăng trưởng.

Năm 2025, tín dụng MB tăng khoảng 37%, lên gần 1,1 triệu tỷ đồng. Lợi nhuận trước thuế đạt 34.268 tỷ đồng, tăng 18,9%, trong khi ROE duy trì ở mức 21,1%. Đáng chú ý, tỷ lệ nợ xấu hợp nhất giảm từ khoảng 1,6% xuống 1,3%.

Ba nhóm số liệu này đặt ra một bài toán khá rõ: MB tăng trưởng tín dụng với tốc độ cao, lợi nhuận tiếp tục tăng nhưng chất lượng tài sản vẫn được kiểm soát ở mức thấp về tỷ lệ nợ xấu.

Tuy nhiên, không thể từ đó kết luận những kết quả này là "thành tích" của riêng bà Trung Hà. Tăng trưởng tín dụng, lợi nhuận hay nợ xấu đều là kết quả của cả hệ thống, liên quan đến chiến lược kinh doanh, khẩu vị rủi ro, chính sách tín dụng, xử lý tài sản và nhiều bộ phận khác.

Điều có thể nhìn thấy rõ hơn là vị trí của nữ lãnh đạo này nằm ngay tại điểm giao giữa tăng trưởng và rủi ro.

Bởi nếu chỉ nhìn vào tốc độ tăng tín dụng, câu chuyện sẽ khá đơn giản: ngân hàng cho vay nhiều hơn, quy mô tài sản tăng nhanh hơn. Nhưng với ngân hàng, tăng trưởng tín dụng chỉ có ý nghĩa khi khoản tín dụng đó duy trì được chất lượng và tạo ra lợi nhuận tương xứng với lượng vốn và rủi ro bỏ ra.

Đáng chú ý, dù tỷ lệ nợ xấu giảm, quy mô nợ xấu tuyệt đối của MB cuối năm 2025 vẫn ở mức khoảng 14.027 tỷ đồng. Điều này cho thấy một nghịch lý thường gặp trong ngân hàng: tỷ lệ có thể giảm khi mẫu số tăng nhanh, trong khi số tiền tuyệt đối cần quản trị vẫn rất lớn.

Đây chính là nơi vai trò của quản trị rủi ro trở nên khó nhìn thấy nhưng quan trọng đối với kết quả kinh doanh. Một ngân hàng có thể tăng trưởng tín dụng hàng chục phần trăm trong một năm, nhưng nếu chất lượng tài sản xấu đi nhanh hơn, lợi nhuận hiện tại có thể phải đánh đổi bằng chi phí dự phòng trong những năm tiếp theo.

Với MB, dấu ấn đáng theo dõi vì thế không chỉ là con số lợi nhuận 34.268 tỷ đồng hay ROE (tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) trên 21%, mà còn là khả năng duy trì tăng trưởng trong khi kiểm soát chi phí rủi ro và chất lượng tài sản.

Vai trò của bà Trung Hà càng đáng chú ý khi MB triển khai các chuẩn mực quản trị rủi ro theo Basel III, trong đó bà giữ vai trò Trưởng Ban chỉ đạo dự án Basel III (bộ tiêu chuẩn quốc tế về quản trị rủi ro, thanh khoản và an toàn vốn ngân hàng). Đây là lớp quản trị nằm phía sau các chỉ tiêu như nợ xấu, dự phòng, CAR (tỷ lệ an toàn vốn) hay hiệu quả sử dụng vốn.

Nói cách khác, nếu lợi nhuận là phần nổi của bảng kết quả kinh doanh, thì quản trị rủi ro là một trong những yếu tố quyết định lợi nhuận đó được tạo ra với mức rủi ro nào.

Khi nữ lãnh đạo đứng sau một ngân hàng tăng trưởng mạnh

Một trường hợp khác cho thấy dấu ấn của nữ lãnh đạo có thể nhìn từ quy mô kinh doanh là bà Lưu Thị Thảo, Phó Tổng Giám đốc thường trực kiêm Giám đốc Điều hành cao cấp VPBank.

Khác với vị trí chuyên trách quản trị rủi ro tại MB, vai trò của bà Thảo gắn với nhiều mảng quản trị và hỗ trợ vận hành. Nhưng chính điều này lại cho thấy một thực tế: ở ngân hàng quy mô lớn, những bộ phận không trực tiếp "bán" tín dụng hay tạo doanh thu vẫn có thể tác động rất lớn đến khả năng mở rộng hoạt động.

Năm 2025, tổng tài sản hợp nhất VPBank đạt khoảng 1,26 triệu tỷ đồng, tăng 36,4% so với đầu năm. Dư nợ tín dụng hợp nhất vượt 961.000 tỷ đồng. Lợi nhuận trước thuế đạt hơn 30.600 tỷ đồng, tăng 53%.

Đặt các con số cạnh nhau, VPBank không chỉ tăng quy mô mà còn ghi nhận tốc độ tăng lợi nhuận cao hơn tốc độ tăng tài sản. Đây là một điểm đáng quan sát khi đánh giá hiệu quả tăng trưởng.

Nhưng một ngân hàng tăng trưởng nhanh cũng đồng nghĩa với việc hệ thống quản trị phải xử lý một khối lượng công việc lớn hơn rất nhiều: từ quản trị vốn, kiểm soát, vận hành, công nghệ đến quản trị rủi ro.

Tại đây, dấu ấn của nữ lãnh đạo không nên được tìm bằng cách quy đổi "bà Thảo tạo ra bao nhiêu tỷ đồng lợi nhuận". Cách nhìn phù hợp hơn là xem bà đang đứng ở đâu trong cấu trúc tạo ra và duy trì quy mô tăng trưởng đó.

Điều này càng rõ khi bà Thảo tham gia Hội đồng thành viên GPBank trong quá trình chuyển giao bắt buộc ngân hàng này cho VPBank.

Đây là một bài toán hoàn toàn khác với tăng trưởng thông thường. Nếu tăng trưởng kinh doanh đặt trọng tâm vào mở rộng quy mô và hiệu quả, thì chuyển giao bắt buộc đòi hỏi năng lực quản trị, tái cấu trúc, kiểm soát rủi ro và tổ chức lại hoạt động.

Vì vậy, trường hợp của bà Thảo mở rộng thêm cách nhìn về "nữ tướng" ngân hàng: dấu ấn không nhất thiết phải nằm ở một chỉ tiêu lợi nhuận, mà có thể nằm ở những quyết định và hệ thống giúp ngân hàng hấp thụ một quy mô hoạt động ngày càng lớn.

Nhìn nữ lãnh đạo từ những con số, thay vì từ chức danh

Nếu MB cho thấy vai trò của nữ lãnh đạo có thể được nhìn từ bài toán rủi ro và chất lượng tài sản, VPBank cho thấy một lát cắt khác: quản trị nền tảng khi quy mô ngân hàng tăng nhanh.

Trong khi đó, tại Techcombank, trường hợp bà Nikki Đặng Mỹ Quyên lại đặt ra một câu hỏi khác về nguồn lực tạo nên tăng trưởng.

Là Giám đốc Khối Quản trị Nguồn nhân lực, bà Quyên không trực tiếp quyết định tăng trưởng tín dụng hay NIM. Vì vậy, nếu chỉ đối chiếu chức danh với lợi nhuận ngân hàng, sẽ rất khó tìm thấy mối liên hệ trực tiếp.

Nhưng với một ngân hàng có quy mô lớn, nguồn nhân lực lại là biến số phía sau khả năng triển khai chiến lược.

Techcombank đã đẩy mạnh số hóa quản trị nhân sự, triển khai nền tảng HRConnect trên nền tảng đám mây và xây dựng các chương trình phát triển đội ngũ lãnh đạo, nhân tài. Đây là những thay đổi không lập tức xuất hiện trên báo cáo kết quả kinh doanh nhưng có liên quan đến năng lực vận hành của tổ chức trong dài hạn.

Điểm quan trọng ở đây là không nên dùng kết quả kinh doanh của Techcombank để kết luận bà Quyên tạo ra kết quả đó. Tương tự, cũng không thể lấy một chỉ tiêu ROE, NIM hay lợi nhuận của một ngân hàng để "chấm điểm" một nữ lãnh đạo.

Thay vào đó, có thể đặt các dữ liệu cạnh nhau để nhìn rõ hơn phạm vi ảnh hưởng của từng vị trí.

Với nữ lãnh đạo phụ trách rủi ro, những chỉ tiêu đáng theo dõi là nợ xấu, tỷ lệ bao phủ nợ xấu, chi phí dự phòng, CAR và chất lượng tín dụng.

Với những người tham gia điều hành kinh doanh và quản trị tổng thể, có thể nhìn vào tăng trưởng tín dụng, NIM, lợi nhuận, ROA, ROE, CIR và quy mô tài sản.

Còn với những người phụ trách nhân sự, công nghệ hay vận hành, dấu ấn lại nằm ở năng lực tổ chức, mức độ số hóa, hiệu quả vận hành và khả năng xây dựng đội ngũ.

Cách tiếp cận này cũng giúp tránh một cách hiểu đơn giản rằng ngân hàng có nhiều nữ lãnh đạo thì đương nhiên hoạt động hiệu quả hơn. Báo cáo tài chính không cho phép đưa ra một kết luận như vậy. Kết quả của một ngân hàng là tổng hợp của chiến lược, thị trường, chất lượng tài sản, khẩu vị rủi ro, năng lực điều hành và nhiều yếu tố khác.

Điều đáng chú ý hơn là phụ nữ đang xuất hiện ở nhiều mắt xích có ảnh hưởng trực tiếp tới những biến số đó.

Từ quản trị rủi ro tại MB, điều hành và quản trị tại VPBank đến quản trị nguồn nhân lực tại Techcombank, mỗi vị trí cho thấy một dạng "dấu ấn" khác nhau.

(Còn nữa)