Đề thi Tiếng Anh vào lớp 10 Hà Nội: Thí sinh muốn đạt điểm cao phải hiểu ngữ cảnh và có khả năng suy luận

Theo đánh giá của nhiều giáo viên, đề thi Tiếng Anh năm học 2026-2027 tiếp tục cho thấy xu hướng đổi mới theo định hướng Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, không chỉ kiểm tra kiến thức mà còn đánh giá khả năng tư duy, vận dụng ngôn ngữ trong thực tiễn.

Cô Mai Linh, giáo viên Tiếng Anh Trường THPT Marie Curie (Long Biên) nhận định: "Đề Tiếng Anh Hà Nội năm nay không còn là một bài kiểm tra kiến thức đơn thuần mà là một bài đánh giá tư duy và kỹ năng ngôn ngữ toàn diện".

Cấu trúc đề thi năm nay được giữ ổn định so với các năm trước với 40 câu hỏi trắc nghiệm, thời gian làm bài 60 phút. Điều này giúp học sinh có định hướng ôn tập rõ ràng, tránh tâm lý bị động trước những thay đổi bất ngờ.

Đề thi bao quát đầy đủ các nhóm năng lực ngôn ngữ quan trọng gồm từ vựng, ngữ pháp, giao tiếp, đọc hiểu và viết. Điểm đáng chú ý là nhiều câu hỏi được đặt trong những ngữ cảnh gần gũi với đời sống học sinh như lựa chọn nghề nghiệp, quản lý thời gian cá nhân, các hoạt động sinh hoạt hằng ngày hay định hướng tương lai.

Sự thay đổi tuy không lớn nhưng cho thấy rõ định hướng của chương trình giáo dục mới đó là học sinh phải biết vận dụng ngôn ngữ vào thực tế thay vì chỉ ghi nhớ máy móc các cấu trúc ngữ pháp.

"Đề thi hướng tới kiểm tra năng lực sử dụng ngôn ngữ toàn diện. Học sinh muốn đạt điểm cao không chỉ cần thuộc kiến thức mà còn phải hiểu ngữ cảnh và có khả năng suy luận", cô Mai Linh phân tích.

Gia tăng các câu hỏi yêu cầu suy luận

Cũng theo cô Mai Linh, nhìn chung, đề thi bám sát các chủ đề trong chương trình Tiếng Anh lớp 9. Phần từ vựng và ngữ pháp được đánh giá là quen thuộc, không xuất hiện những dạng bài quá lạ.

Ở phần phát âm, đề có một từ tương đối mới với nhiều học sinh là holography. Tuy nhiên, theo giáo viên, nếu nắm chắc quy tắc phát âm âm câm "h", học sinh vẫn có thể xử lý tốt câu hỏi này.

Phần đọc hiểu theo nữ giáo viên tiếp tục là khu vực tạo ra sự phân hóa rõ nét. Các bài đọc được xây dựng trên những chủ đề thực tế như đời sống, công việc, kỹ năng cá nhân. Bên cạnh việc tìm thông tin trực tiếp, thí sinh còn phải vận dụng vốn từ vựng, hiểu các cụm từ cố định (collocation), sắp xếp trật tự từ và suy luận ý nghĩa trong ngữ cảnh.

Theo đánh giá của cô Mai Linh, học sinh có học lực trung bình nếu nắm vững kiến thức cơ bản hoàn toàn có thể đạt từ 5 đến 6 điểm. Mức điểm từ 7 đến 8 dành cho nhóm học sinh khá, trong khi những em muốn chinh phục mốc 9-10 điểm cần đặc biệt cẩn trọng ở phần đọc hiểu và hoàn thành đoạn văn.

"Đây là đề thi có độ phân hóa tốt. Các em học chắc kiến thức nền sẽ không gặp khó khăn trong việc đạt điểm trung bình khá, nhưng để đạt điểm tuyệt đối đòi hỏi khả năng đọc hiểu sâu và tư duy ngôn ngữ linh hoạt", cô cho biết.

Một trong những dấu ấn nổi bật của đề thi năm nay theo cô Mai Linh là việc gia tăng các câu hỏi yêu cầu suy luận. Điều này thể hiện rõ ở phần đọc hiểu, sắp xếp câu và hoàn thành đoạn văn.

Thay vì chỉ yêu cầu nhận diện cấu trúc ngữ pháp hay chọn đáp án theo công thức quen thuộc, nhiều câu hỏi buộc học sinh phải phân tích mạch văn, hiểu ngữ cảnh và lựa chọn phương án phù hợp nhất.

Các nội dung kiến thức trọng tâm như thì động từ, câu điều kiện, mệnh đề quan hệ, giới từ, chức năng giao tiếp hay viết lại câu vẫn xuất hiện đầy đủ. Tuy nhiên, cách đặt câu hỏi đã có sự đổi mới theo hướng đánh giá khả năng sử dụng ngôn ngữ thực tế.

Đặc biệt, phần chức năng giao tiếp được xây dựng từ những tình huống hội thoại thường gặp trong cuộc sống hằng ngày, đòi hỏi học sinh hiểu sắc thái biểu đạt và văn hóa giao tiếp bằng tiếng Anh.

Câu hỏi phân hoá được xây dựng khéo léo

Trao đổi về đề thi, cô Ngô Thị Kim Anh, giáo viên Tiếng Anh Trường THCS Cầu Diễn, cho rằng, với đề thi môn Tiếng Anh năm nay phần lớn học sinh có thể hoàn thành tốt các câu hỏi ở mức độ cơ bản.

"Qua xem đề thi, tôi nhận thấy đa số câu hỏi nằm trong phạm vi kiến thức các em đã được học. Các chủ đề, từ vựng và dạng bài đều khá quen thuộc nên học sinh có học lực trung bình và khá hoàn toàn có thể tiếp cận được", cô Kim Anh nhận xét.

Theo giáo viên này, điểm đáng chú ý của đề thi năm nay là tỷ lệ câu hỏi mang tính đánh đố hoặc phân loại không quá nhiều. Tuy nhiên, những câu hỏi dùng để phân hóa thí sinh lại được xây dựng khá khéo léo, yêu cầu học sinh phải có kiến thức chắc chắn và kỹ năng phân tích tốt mới có thể lựa chọn chính xác đáp án.

"Đề không quá đánh đố hay đặt bẫy theo kiểu mẹo mực. Nhưng nếu học sinh không nắm vững kiến thức hoặc thiếu kỹ năng tổng hợp thì rất dễ nhầm lẫn. Các em cần có kinh nghiệm làm bài và khả năng phân tích ngữ cảnh thay vì chỉ ghi nhớ công thức", cô Kim Anh chia sẻ thêm.

Theo đánh giá của nữ giáo viên, toàn bộ nội dung đề thi đều bám sát chương trình Tiếng Anh THCS. Các chủ đề xuất hiện trong đề đều quen thuộc với học sinh. Tuy nhiên, để tạo sự phân hóa, người ra đề đã lồng ghép một số từ vựng nâng cao hoặc đưa các kiến thức quen thuộc vào những tình huống đặc biệt hơn.

"Đây vẫn là những kiến thức cơ bản nhưng được khai thác ở góc độ sâu hơn. Điều đó buộc học sinh phải hiểu bản chất vấn đề chứ không thể chỉ học thuộc lòng rồi áp dụng máy móc", cô nói.

Lấy ví dụ từ một câu hỏi về câu điều kiện loại 1 trong đề thi, cô Kim Anh cho biết nhiều học sinh có thể nhận ra đây là dạng ngữ pháp quen thuộc nhưng lại dễ mắc sai lầm vì không phát hiện được trường hợp đặc biệt.

"Một số câu có cấu trúc nhìn qua rất giống câu điều kiện loại 1 thông thường. Tuy nhiên, đây lại là dạng câu điều kiện kết hợp với mệnh lệnh. Nếu học sinh chỉ nhìn công thức mà không phân tích đầy đủ cấu trúc câu sẽ dễ chọn sai đáp án. Muốn làm đúng, các em phải xác định được đâu là động từ chính và hiểu chức năng của từng thành phần trong câu", cô Kim Anh phân tích.