Đề xuất ghi nhận đầy đủ cha, mẹ trong gia đình LGBT vào Giấy khai sinh của trẻ

Góp ý vào dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Dương Minh Ánh đánh giá cao sự chuẩn bị công phu của Ban soạn thảo, đồng thời bày tỏ đồng tình về sự cần thiết sửa đổi luật nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng và đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Tuy nhiên, để hoàn thiện hơn, đại biểu đã tập trung kiến nghị 2 nhóm nội dung quan trọng.

Trước hết, đại biểu chỉ ra "khoảng trống" pháp lý liên quan đến việc đăng ký khai sinh cho trẻ em trong các gia đình có yếu tố LGBT. Theo bà, thực tế hiện nay có nhiều trẻ em được sinh ra, nuôi dưỡng trong gia đình có 2 người cùng giới tính đóng vai trò là cha, mẹ. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chỉ ghi nhận 1 người trên giấy khai sinh, dẫn đến việc "trẻ em có gia đình thực tế nhưng lại không có gia đình pháp lý đầy đủ"

"Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền công dân của trẻ em. Khi có rủi ro xảy ra, người còn lại không có quyền đại diện, không có địa vị pháp lý rõ ràng với chính đứa trẻ mà mình đang nuôi dưỡng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp quyền lợi của trẻ em như quyền được xác nhận về pháp lý người chăm sóc, bảo hộ, quyền thừa kế...", nữ đại biểu nêu vấn đề.

Trong khi đó, dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) đang trình Quốc hội xem xét có quy định Chính sách của Nhà nước về đăng ký, quản lý hộ tịch tại khoản 2, Điều 5 là "Nhà nước có chính sách tạo điều kiện thuận lợi bảo đảm quyền đăng ký khai sinh cho tất cả trẻ em được sinh ra tại Việt Nam hoặc sinh sống ổn định trên lãnh thổ Việt Nam". Theo nữ đại biểu, đây là một chủ trương rất đúng đắn nhưng trong các quy định cụ thể của dự thảo luật thì chưa thể hiện rõ được điều này.

Từ thực tế đó, đại biểu đoàn TP Hà Nội đề xuất bổ sung quy định tại Điều 15 theo hướng: "Thông tin về cha, mẹ trong Giấy khai sinh được xác định theo quan hệ pháp lý giữa người đăng ký và trẻ em, không phụ thuộc vào giới tính của người đó".

Đồng thời, bà đề nghị cho phép "Trường hợp trẻ em có 2 người cùng giới tính được xác lập quan hệ cha, mẹ, con hợp pháp theo quy định của pháp luật, thì được ghi nhận đầy đủ cả 2 người trong Giấy khai sinh".

Bên cạnh đó, đại biểu Dương Minh Ánh cũng kiến nghị bổ sung cơ chế công nhận người cùng nuôi dưỡng có địa vị pháp lý. Theo đề xuất, người không phải cha, mẹ sinh học nhưng có căn cứ chứng minh việc chăm sóc, nuôi dưỡng ổn định, lâu dài và vì lợi ích tốt nhất của trẻ có thể được cơ quan có thẩm quyền công nhận quyền, nghĩa vụ như cha hoặc mẹ. Về trình tự, thủ tục sẽ giao cho Chính phủ quy định.

Một nguyên tắc quan trọng khác được đại biểu đề xuất là bổ sung nguyên tắc bảo vệ quyền trẻ em trong đăng ký hộ tịch. Bà đề nghị ghi rõ: "Việc đăng ký hộ tịch liên quan đến trẻ em phải bảo đảm nguyên tắc vì lợi ích tốt nhất của trẻ em, không làm phát sinh sự phân biệt đối xử về hoàn cảnh gia đình".

Ngoài ra, bà cũng kiến nghị bổ sung vào Điều 13 quy định hành vi bị nghiêm cấm là "phân biệt đối xử về giới trong đăng ký hộ tịch".

Theo đại biểu, những đề xuất này có thể chưa làm thay đổi ngay chính sách hôn nhân, nhưng sẽ bù lấp khoảng trống pháp lý, bảo vệ quyền trẻ em một cách thực chất và phù hợp với xu hướng tiến bộ của luật pháp quốc tế. Đại biểu Dương Minh Ánh nhấn mạnh: "Nếu chúng ta chưa thể đi nhanh trong việc công nhận các quan hệ mới, thì ít nhất không nên để trẻ em phải chịu thiệt thòi". Đại biểu cho rằng, đây không phải là vấn đề nhạy cảm mà là trách nhiệm của Nhà nước trong bảo đảm quyền trẻ em, thể hiện tính nhân văn trong quá trình xây dựng chính sách pháp luật.