Đề xuất trượt đăng kiểm xe thiếu búa phá kính: Nên khuyến khích thay vì bắt buộc
Đề xuất từ chối đăng kiểm ô tô nếu thiếu búa phá kính (búa thoát hiểm) đang nhận về nhiều ý kiến của người dân - Ảnh minh họa
Đề xuất từ chối đăng kiểm ô tô nếu thiếu búa phá kính (búa thoát hiểm) đang nhận về nhiều ý kiến trái chiều. Phần lớn chủ xe cho rằng thay vì áp đặt quy định bắt buộc, việc khuyến khích tự trang bị kết hợp nâng cao kỹ năng thoát hiểm sẽ mang lại hiệu quả an toàn thực chất hơn.
Trang bị búa thoát hiểm để bảo vệ chính mình và gia đình
Là chủ một chiếc xe gia đình đã sử dụng gần 6 năm, anh Nguyễn Văn Hải (43 tuổi, Hoàng Liệt, TP Hà Nội), cho biết trước đây anh chưa từng nghĩ đến việc phải mua búa thoát hiểm.
"Mục đích mua xe của tôi đơn giản là để đưa vợ con đi làm, đưa các cháu về quê hay đi chơi vào cuối tuần. Trước đây tôi chỉ quan tâm đến việc bảo dưỡng xe định kỳ, thay dầu, kiểm tra lốp hay phanh. Tôi chưa từng nghĩ một chiếc búa nhỏ lại có thể trở thành thiết bị cứu mạng", anh Hải chia sẻ.
Chỉ sau khi theo dõi một số vụ tai nạn giao thông, đặc biệt là những vụ xe lao xuống nước hoặc cửa xe bị biến dạng sau va chạm khiến người bên trong không thể mở cửa, anh mới thay đổi suy nghĩ.
"Tôi mua ngay một chiếc búa thoát hiểm và treo sát vị trí ghế lái. Tôi còn hướng dẫn vợ cách sử dụng, chỉ cho các con biết nó được đặt ở đâu. Mình không mong sẽ có ngày phải dùng đến, nhưng có sẵn vẫn yên tâm hơn rất nhiều", anh nói.
Dù vậy, anh Hải cho rằng việc trang bị búa thoát hiểm nên xuất phát từ ý thức tự bảo vệ bản thân chứ không nên trở thành điều kiện bắt buộc để đăng kiểm.
"Đăng kiểm vốn là để kiểm tra tình trạng kỹ thuật của xe. Nếu cứ bổ sung thêm nhiều tiêu chí về phụ kiện thì sẽ phát sinh thêm thủ tục cho người dân. Theo tôi, điều quan trọng là mọi người hiểu vì sao nên có búa thoát hiểm. Khi nhận thức được lợi ích của nó thì đa số chủ xe sẽ tự trang bị mà không cần chờ quy định bắt buộc", anh cho biết.
Cùng quan điểm, chị Trần Thu Hà (34 tuổi, nhân viên văn phòng, TP Hồ Chí Minh), cho biết từ khi có con nhỏ, chị luôn chủ động chuẩn bị nhiều vật dụng cần thiết trên xe như hộp sơ cứu, nước uống và gần đây là búa thoát hiểm. "Là mẹ nên mình luôn đặt sự an toàn của con lên hàng đầu. Một chiếc búa thoát hiểm không đắt tiền nhưng khiến mình yên tâm hơn mỗi lần cầm lái", chị nói.
Điều khiến chị Hà băn khoăn không phải là giá thành của thiết bị mà là việc nhiều người có thể mua chỉ để đáp ứng quy định. "Nếu bắt buộc để đăng kiểm thì có thể nhiều người sẽ mua cho có. Trong khi điều quan trọng hơn là họ có biết sử dụng hay không. Tai nạn xảy ra chỉ trong vài giây, nếu hoảng loạn thì chưa chắc đã nhớ lấy búa ở đâu, càng chưa nói đến việc sử dụng đúng cách", chị Hà nhấn mạnh.

Búa thoát hiểm dạng truyền thống dùng cho ôtô Ảnh: OldCarsWeekly
Theo chị Hà, nếu chỉ có thiết bị mà thiếu kiến thức thì hiệu quả bảo vệ sẽ không cao. "Các cơ quan chức năng nên hướng dẫn kỹ năng thoát hiểm ngay từ khi người dân học lái xe hoặc thông qua các chương trình tuyên truyền. Khi kiến thức đi cùng với thiết bị thì hiệu quả mới thực sự cao. Tôi ủng hộ việc khuyến khích người dân trang bị búa thoát hiểm nhưng không nghĩ nên lấy đó làm điều kiện bắt buộc để đăng kiểm", chị Hà chia sẻ.
Trong khi đó, với nhiều năm kinh nghiệm lái xe dịch vụ, anh Phan Văn Nhưng (46 tuổi, Nghệ An) coi việc chuẩn bị các thiết bị hỗ trợ khẩn cấp là thói quen. "Trên xe tôi ngoài búa thoát hiểm còn có bình chữa cháy mini, đèn pin và túi sơ cứu. Mong là sẽ không bao giờ phải dùng đến, nhưng nếu có tình huống bất ngờ thì những vật dụng đó có thể giúp cứu người", anh nói.
Anh Nhưng từng chứng kiến một vụ tai nạn khiến cửa xe bị biến dạng nghiêm trọng. "Người trong xe phải chờ người bên ngoài hỗ trợ mới thoát được. Từ hôm đó tôi càng thấy việc chuẩn bị các thiết bị hỗ trợ là cần thiết", anh cho biết.
Theo anh, nếu quy định bắt buộc có búa thoát hiểm để được đăng kiểm thì nhiều người sẽ chỉ mua một chiếc giá rẻ rồi cất trong cốp xe để đối phó.
"Như vậy mục tiêu bảo đảm an toàn cũng chưa chắc đạt được. Điều quan trọng nhất vẫn là nâng cao nhận thức để mọi người tự giác chuẩn bị vì chính sự an toàn của mình và gia đình", anh nhấn mạnh.
Đăng kiểm nên tập trung vào tình trạng kỹ thuật của xe
Nhiều ý kiến cho rằng đăng kiểm nên tập trung kiểm định tình trạng kỹ thuật của phương tiện và các trang thiết bị theo thiết kế của nhà sản xuất để bảo đảm an toàn lưu thông.
Nếu búa phá kính trở thành tiêu chí bắt buộc đối với ô tô cá nhân, phạm vi đăng kiểm có thể dần mở rộng sang nhiều vật dụng khác như bình chữa cháy, áo phao hay túi cứu hộ, vượt khỏi chức năng ban đầu. Theo đó, quy định này được cho là phù hợp hơn với xe khách, xe buýt hoặc phương tiện kinh doanh vận tải - những loại xe có yêu cầu cao về cứu hộ, cứu nạn.
Nên khuyến khích trang bị vì đây là thiết bị có thể cứu người
Trao đổi về vấn đề này, kỹ sư Lê Văn Tạch cho rằng, đúng như tên gọi, búa thoát hiểm được thiết kế để sử dụng trong những tình huống đặc biệt khi người ngồi trong xe không thể mở cửa.
"Bản thân cái tên "búa thoát hiểm" đã nói lên chức năng của nó. Thiết bị này được sử dụng khi xe gặp va chạm, bị cháy hoặc rơi xuống nước khiến cửa xe không thể mở được. Khi đó, người ngồi bên trong có thể dùng búa để phá kính và thoát ra ngoài", ông cho biết.
Theo ông, trên thực tế đã có nhiều vụ việc cho thấy búa phá kính có thể phát huy hiệu quả trong những tình huống nguy cấp. "Có không ít trường hợp xe bị rơi xuống nước hoặc sau va chạm cửa xe bị kẹt. Khi xe chìm xuống nước, áp lực nước từ bên ngoài khiến gần như không thể mở cửa xe. Muốn thoát ra ngoài thì người trong xe buộc phải phá kính. Trong những tình huống như vậy, búa thoát hiểm là thiết bị rất hữu ích", ông nói.

Kỹ sư Lê Văn Tạch
Đánh giá về việc khuyến khích người dân trang bị, kỹ sư Lê Văn Tạch cho rằng đây là giải pháp tích cực bởi chi phí của thiết bị không lớn nhưng có thể mang lại lợi ích rất cao trong trường hợp khẩn cấp. Theo ông, chỉ với một dụng cụ có giá thành không cao nhưng được đặt sẵn trên xe, búa thoát hiểm có thể trở thành phương tiện cứu người trong những tình huống sinh tử, giúp tăng thêm cơ hội thoát nạn khi người ngồi trong xe bị mắc kẹt.
"Giá trị của chiếc búa không cao nhưng nó có ích trong những tình huống nguy cấp. Theo tôi, trang bị búa thoát hiểm trên xe là điều tốt. Đây là thiết bị có thể cứu người khi xảy ra sự cố mà người trong xe không còn cách nào khác để thoát ra ngoài", ông Tạch chia sẻ.
Tuy nhiên, ông Tạch cũng cho rằng hiệu quả của thiết bị chỉ phát huy khi người sử dụng được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết. Việc biết vị trí đặt búa, cách cầm, cách đập đúng vào các góc của kính cường lực và giữ bình tĩnh khi xử lý sự cố là những yếu tố quyết định khả năng thoát nạn.
"Cùng với việc khuyến khích trang bị búa thoát hiểm, cần tăng cường phổ biến kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp cho người điều khiển ô tô thông qua các khóa đào tạo lái xe, chương trình tuyên truyền an toàn giao thông hoặc hướng dẫn từ các hãng xe", ông nhấn mạnh.
Cũng theo ông Tạch, việc đề xuất đưa búa phá kính vào tiêu chí đăng kiểm đã mở ra nhiều góc nhìn khác nhau. Dù còn những ý kiến khác nhau về việc có nên quy định bắt buộc hay chỉ dừng ở mức khuyến khích, nhiều chuyên gia đều thống nhất rằng đây là thiết bị hữu ích, có thể tạo thêm cơ hội sống trong những tình huống khẩn cấp.
Thay vì chỉ coi đây là yêu cầu về thủ tục, việc khuyến khích người dân chủ động trang bị búa thoát hiểm, đồng thời phổ biến kỹ năng sử dụng đúng cách, sẽ góp phần nâng cao an toàn cho người và phương tiện. Khi thiết bị đi cùng kiến thức và kỹ năng, mục tiêu giảm thiểu rủi ro và bảo vệ tính mạng người tham gia giao thông mới có thể đạt được một cách bền vững.
Cục Đăng kiểm Việt Nam đang lấy ý kiến về dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kiểm định xe cơ giới, thay thế QCVN 122:2024/BGTVT. Một trong những nội dung được quan tâm nhất là đề xuất nâng mức đánh giá một số khiếm khuyết, hư hỏng từng thuộc nhóm không quan trọng (MiD) lên thành lỗi nghiêm trọng (MaD). Nếu thiếu gạt nước, lắp sai vị trí biển số hay thiếu búa phá kính (búa thoát hiểm), ô tô sẽ bị trượt đăng kiểm và buộc phải khắc phục trước khi kiểm định lại.