Đồng bằng sông Cửu Long lần đầu có Bảo tàng Lúa nước

Chiều 25/4, tại phường Bạc Liêu, UBND tỉnh Cà Mau công bố thành lập Bảo tàng Lúa nước và Biểu tượng tôn vinh lúa nước, với sự tham dự của Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồ Hải, lãnh đạo tỉnh qua các thời kỳ cùng đông đảo người dân.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng nhấn mạnh, ở vùng đất cực Nam - nơi 3 mặt giáp biển, từng hoang hóa, nhiễm phèn, nhiễm mặn - hành trình phát triển nghề trồng lúa nước mang ý nghĩa đặc biệt. Đó là hành trình của ý chí, nghị lực và khát vọng chinh phục thiên nhiên.

Từ điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, người dân Cà Mau đã từng bước cải tạo đất đai, thích ứng linh hoạt, sáng tạo nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, góp phần khẳng định vị thế của địa phương trong bức tranh văn minh lúa nước Việt Nam.

Việc thành lập bảo tàng và xây dựng biểu tượng không chỉ là tạo dựng một thiết chế văn hóa, mà còn thể hiện trách nhiệm gìn giữ ký ức, bảo tồn giá trị và truyền cảm hứng cho các thế hệ. Công trình sẽ lưu giữ hiện vật, tư liệu quý; tái hiện lịch sử lao động, sáng tạo của cha ông; trở thành "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống, kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai.

Đồng thời, đây cũng là bước cụ thể hóa các định hướng phát triển văn hóa, góp phần hình thành sản phẩm du lịch mới, từng bước xây dựng Cà Mau trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Điểm đặc sắc của bảo tàng là tập trung phản ánh văn minh lúa nước vùng ven biển, nơi cây lúa gắn với hệ sinh thái đất, nước, thủy sinh và con người. Các mô hình sản xuất như lúa - tôm, lúa - cá thể hiện khả năng thích ứng linh hoạt trước biến đổi tự nhiên.

Từ môi trường đặc thù ấy, nhiều tri thức dân gian, tập quán canh tác và giá trị văn hóa cộng đồng đã hình thành, gắn với các loại hình phi vật thể như đờn ca tài tử, lễ hội nông nghiệp. Vì vậy, bảo tàng không chỉ trưng bày cây lúa mà còn tái hiện toàn diện hệ sinh thái văn hóa - nông nghiệp của vùng Cà Mau - Bạc Liêu.

Địa phương định hướng xây dựng bảo tàng theo hướng hiện đại, kết hợp trưng bày với trải nghiệm và số hóa dữ liệu, tổ chức các hoạt động tương tác như cấy lúa, xay lúa, giã gạo cho du khách.

Điểm nhấn là dự án Biểu tượng tôn vinh lúa nước với hình tượng "3 hạt lúa" quy mô lớn. Biểu tượng thể hiện ba giai đoạn sinh trưởng của hạt lúa: Ngậm sữa, chín vàng và nảy mầm, tượng trưng cho khởi đầu, thành quả và tương lai. Hình tượng này tôn vinh nghề nông, gửi gắm triết lý phát triển bền vững, sức sống tái sinh của dân tộc.

Ba hạt lúa liên kết thành khối thống nhất, gợi hình ảnh con cò - biểu tượng quen thuộc của làng quê Việt Nam, đại diện cho sự cần cù, hy sinh và bình yên; đồng thời thể hiện sự gắn kết của ba cộng đồng Kinh, Hoa, Khmer trong quá trình hình thành văn hóa lúa nước vùng Chín Rồng.

Công trình cũng được kỳ vọng trở thành không gian sáng tạo nghệ thuật, điểm check-in du lịch, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và khơi dậy tình yêu quê hương.

Theo kế hoạch, Bảo tàng Lúa nước Cà Mau dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028, với phương châm hoàn thiện hạng mục nào đưa vào khai thác ngay hạng mục đó.