Dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng: Làng nào ven sông Hồng phải di dời, làng nào được giữ lại?

UBND TP Hà Nội vừa có báo cáo điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000, làm cơ sở triển khai dự án đầu tư trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Quy hoạch có phạm vi nghiên cứu khoảng 11.418 ha, trải dài 40 km từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, qua địa giới 16 xã, phường. Không gian hai bên sông được định hướng thành hành lang xanh với cây xanh, mặt nước, công viên, không gian văn hóa, dịch vụ du lịch và các công trình công cộng.

Hai cụm làng dự kiến di dời

Theo báo cáo, 2 cụm làng thuộc diện di dời theo quy hoạch phòng, chống lũ và quy hoạch đê điều hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình.

Cụm Võng La - Hải Bối, thuộc xã Thiên Lộc và Vĩnh Thanh, dự kiến di dời một phần khu dân cư không bảo đảm an toàn phòng, chống lũ và phần nằm trong phạm vi xây dựng trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Tổng diện tích liên quan tại các thôn Võng La, Yên Hà, Hải Bối khoảng 27 ha.

Làng Bắc Cầu, phường Bồ Đề, với diện tích khoảng 35,5 ha, cũng nằm trong nhóm được đề xuất di dời.

Ngoài 2 cụm trên, Hà Nội dự kiến tái thiết 2 cụm làng để phục vụ mục tiêu hình thành khu vực được gọi là "phòng khách đô thị". Đó là cụm Nhật Tân - Tứ Liên ở phường Hồng Hà, rộng khoảng 96 ha và cụm Thống Nhất gồm Hạ Trại, Trung Thôn ở phường Long Biên, khoảng 12 ha.

8 cụm làng khác được định hướng cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc, gồm Văn Quán - Đông Cao - Tráng Việt; Ngọc Giang - Lực Canh - Văn Tinh; Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan; Văn Đức; Thúy Lĩnh; Yên Mỹ; Đại Lan và Tranh Khúc - Vạn Phúc.

Riêng cụm Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan dự kiến có khoảng 4,5 ha phải di dời theo quy hoạch phòng, chống lũ.

Với những làng được giữ lại, thành phố định hướng không làm tăng diện tích và dân số cơ học, kiểm soát mật độ xây dựng, hạn chế tầng cao nhằm bảo tồn không gian làng xã. Kiến trúc, cảnh quan cũng phải phù hợp đặc trưng làng truyền thống và bảo đảm vùng bảo vệ di tích.

Ưu tiên tái định cư người dân ven sông Hồng ngay nơi ở cũ

Theo phương án được Hà Nội đưa ra, nguyên tắc xuyên suốt khi bố trí tái định cư là hạn chế tối đa việc người dân phải rời khỏi địa bàn sinh sống, duy trì sinh kế, quan hệ cộng đồng và bảo đảm điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Thứ tự ưu tiên đầu tiên là bố trí tái định cư ngay tại phường, xã nơi người dân đang sinh sống. Nếu không đủ quỹ đất, thành phố sẽ bố trí tại khu vực lân cận với khoảng cách hợp lý, tạo điều kiện để người dân tiếp tục làm việc, sản xuất, kinh doanh, học tập và duy trì các quan hệ cộng đồng.

Tiếp đó là các khu định cư tập trung có khả năng hoàn thiện đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, trường học, cơ sở y tế, chợ dân sinh, không gian sinh hoạt cộng đồng, dịch vụ và các điều kiện tạo sinh kế.

Các khu đô thị đa mục tiêu được xác định là quỹ bổ sung, cung cấp thêm lựa chọn về đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư và nhà ở xã hội.

Trên cơ sở rà soát của các sở, ngành và địa phương, Hà Nội dự kiến dành khoảng 265 ha đất tái định cư tại chỗ và khu vực lân cận. Trong đó, xã Mê Linh khoảng 72 ha; Vĩnh Thanh và Đông Anh 30 ha; Bát Tràng 35 ha; Ô Diên 11 ha; Thượng Cát và Đông Ngạc 12 ha; Yên Sở 10 ha; Nam Phù 72 ha và Hồng Vân 23 ha. Quỹ đất sẽ tiếp tục được rà soát, điều chỉnh theo nhu cầu.

Đối với Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề và Long Biên, báo cáo cho biết không có quỹ đất tái định cư phía trong đê. Người dân tại các khu vực này dự kiến được bố trí tại các khu đô thị đa mục tiêu hoặc khu định cư tập trung của thành phố.

6 khu đô thị, khu định cư được dự kiến bố trí tái định cư

Hà Nội dự kiến sử dụng 6 khu đô thị, khu định cư để bổ sung quỹ tái định cư cho dự án.

Lớn nhất là khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh, quy mô khoảng 736,84 ha, dự kiến có khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất thấp tầng dự kiến hoàn thành chậm nhất quý II/2027; các công trình nhà ở tái định cư và nhà ở xã hội cao tầng dự kiến bàn giao vào quý IV/2029.

Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long (Urban City), rộng khoảng 474 ha tại Phúc Thịnh và Thiên Lộc, dự kiến có khoảng 5.000 lô đất thấp tầng cùng 5.000-10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Tại Lĩnh Nam, khu đô thị đa mục tiêu rộng khoảng 169,5 ha, dự kiến bố trí khoảng 20.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Khu đô thị đa mục tiêu Bồ Đề - Long Biên - Bát Tràng rộng khoảng 270,68 ha, dự kiến có khoảng 10.500 căn hộ. Khu định cư Long Biên - Bồ Đề rộng khoảng 201 ha, dự kiến có khoảng 25.000 căn hộ chung cư.

Khu định cư Lĩnh Nam rộng khoảng 101 ha, dự kiến có khoảng 20.500 căn hộ chung cư.

Phần lớn các khu này dự kiến hoàn thành hạ tầng và nhà ở tái định cư cao tầng vào năm 2030.

Bên cạnh nhà ở, dự án dự kiến phải di dời khoảng 109.000 ngôi mộ. Hà Nội đang đẩy nhanh đầu tư các nghĩa trang tập trung như Yên Kỳ, Thanh Tước, Chuyên Mỹ..., với khả năng tiếp nhận khoảng 116.000 ngôi mộ đến năm 2027 và 330.000 ngôi mộ đến năm 2035.

Bồi thường đất bằng 2 lần mức quy định

Thành phố yêu cầu công khai cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đôn đốc xây dựng quỹ nhà tái định cư. Người dân chỉ được di dời, giải phóng mặt bằng khi đã được bố trí nơi ở mới.

Theo phương án, các trường hợp đất ở, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp đủ điều kiện được bồi thường bằng tiền, sẽ được bồi thường bằng hai lần mức quy định. Người dân còn được bồi thường tài sản, công trình, cây trồng, vật nuôi và chi phí đầu tư còn lại vào đất theo quy định.

Các khoản hỗ trợ gồm ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh; di dời vật nuôi; đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm. Với đất nông nghiệp, mức hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm được xác định bằng năm lần giá đất nông nghiệp theo quy định.

Việc bố trí tái định cư phải hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất. Các gia đình có nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ có thể được xem xét thêm suất tái định cư theo quy định.

Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng dự kiến dân số toàn khu khoảng 800.000-1,2 triệu người. Công trình phổ biến có tầng cao 30-45 tầng, trong khi các làng xóm truyền thống chủ yếu được định hướng khoảng ba tầng. Một công trình điểm nhấn là tháp Kỷ nguyên được đề xuất cao 109 tầng.

Trong phạm vi nghiên cứu hiện có 123 công trình di tích, gồm cả di tích đã và chưa được xếp hạng. Hà Nội định hướng ưu tiên bảo tồn các di tích lịch sử, văn hóa, địa điểm lưu niệm; các làng nghề truyền thống và những làng có giá trị về kiến trúc, lịch sử, văn hóa vật thể, phi vật thể.

Theo phương án, việc tái thiết đô thị ven sông không chỉ đặt ra bài toán đường sá, nhà ở và hạ tầng mà còn là cách tổ chức lại những cộng đồng dân cư đã hình thành từ lâu. Với các khu làng được giữ lại, yêu cầu đặt ra là kiểm soát mật độ, tầng cao và kiến trúc để không làm mất không gian làng xã trong diện mạo đô thị mới.