Ghép gan trẻ em mang lại cơ hội sống cho nhiều bệnh nhi từng đứng bên lằn ranh sinh - tử
Ghép gan trẻ em là kỹ thuật khó bậc nhất của ghép tạng đang từng bước mang lại cơ hội sống cho nhiều bệnh nhi
Ghép gan trẻ em là một trong những kỹ thuật khó bậc nhất của ghép tạng đang từng bước mang lại cơ hội sống cho nhiều bệnh nhi từng đứng bên lằn ranh sinh - tử. Những ca phẫu thuật kéo dài hàng giờ, những chuyến vận chuyển tạng vượt hàng nghìn km, cùng sự phối hợp chặt chẽ của hàng chục chuyên gia đã góp phần mở ra tương lai mới cho trẻ mắc bệnh gan hiểm nghèo.
Khi từng phút trở thành ranh giới sinh - tử
Mới đây, từ một lá gan hiến tặng tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, hành trình xuyên Việt đã hồi sinh một bé gái 3 tuổi suy gan giai đoạn cuối tại Bệnh viện Nhi Trung ương.
Khi sự sống của bé gái chỉ còn tính bằng ngày, một cuộc chạy đua khẩn trương đã được kích hoạt. Ở điểm khởi đầu là nghĩa cử cao đẹp của một người hiến tạng chết não tại Cần Thơ. Ở điểm kết thúc là phòng mổ tại Bệnh viện Nhi Trung ương (Hà Nội), nơi ê-kíp ghép gan đã chuẩn bị sẵn sàng từng phút để đón nhận mảnh ghép quý giá.
Bệnh nhi mắc teo đường mật bẩm sinh từ những tháng đầu đời, căn bệnh khiến hệ thống ống dẫn mật bị xơ hóa, tắc nghẽn, làm tổn thương gan tiến triển. Dù được phẫu thuật Kasai khi mới hơn 2 tháng tuổi, chức năng gan vẫn suy giảm. Những tháng cuối năm 2025, em liên tục nhập viện trong tình trạng vàng da nặng, bụng trướng, rối loạn đông máu. Các bác sĩ xác định gan đã xơ hóa nghiêm trọng và ghép gan là cơ hội duy nhất.
Giữa tháng 11/2025, Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia thông báo có nguồn gan phù hợp từ người hiến chết não. Quy trình ghép được kích hoạt gần như cấp cứu. Ê-kíp bác sĩ lập tức lên đường tiếp nhận tạng, trong khi tại Hà Nội, đội ngũ gây mê - hồi sức chuẩn bị sẵn mọi điều kiện để tối ưu thời gian thiếu máu lạnh.
Lá gan được bảo quản bằng dung dịch chuyên biệt, vận chuyển trên chuyến bay sớm nhất ra Hà Nội. Từ sân bay, xe chuyên dụng đưa thẳng về bệnh viện trong điều kiện giám sát nghiêm ngặt. Trong phòng mổ, từng thao tác được thực hiện chính xác tuyệt đối. Ở trẻ nhỏ, mạch máu chỉ vài milimét, chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến huyết khối hoặc mất chức năng mảnh ghép.
Ca mổ kéo dài nhiều giờ với sự phối hợp của nhiều chuyên khoa. Sau ghép, bệnh nhi được chuyển về hồi sức tích cực trong trạng thái theo dõi chặt chẽ. Những ngày đầu là thời điểm quyết định. Khi men gan giảm, da hồng trở lại và huyết động ổn định, cả ê-kíp mới phần nào yên tâm. Đến ngày thứ 6, bé có thể tự thở, chức năng gan cải thiện rõ rệt.
Sau ghép gan sức khỏe bé gái dần hồi phục
Theo các bác sĩ, đây là một trong những ca ghép gan từ người cho chết não đầu tiên do bệnh viện tự triển khai hoàn toàn.
Thành công này cho thấy năng lực chuyên môn và tổ chức đã đạt đến trình độ cao, từ tiếp nhận, vận chuyển tạng đến phẫu thuật và chăm sóc hậu ghép.
Nối dài sự sống, thắp sáng hy vọng cho bệnh nhi
Tính đến đầu năm 2026, chương trình ghép gan tại bệnh viện đã thực hiện gần 100 ca. Riêng năm 2025 có 20 ca, trong đó nhiều ca từ người cho chết não. So với giai đoạn trước đây, khi mỗi năm chỉ thực hiện một vài ca, đây là bước tiến vượt bậc, đánh dấu sự trưởng thành toàn diện của ghép tạng nhi khoa Việt Nam.
Kết quả này là thành quả của gần 2 thập niên chuẩn bị: Đào tạo nhân lực, đầu tư trang thiết bị, xây dựng quy trình, tích lũy kinh nghiệm qua từng ca mổ. Đặc biệt, việc làm chủ kỹ thuật ghép gan giúp giảm phụ thuộc vào chuyên gia nước ngoài, nâng cao khả năng cứu sống trẻ ngay trong nước.
Ghép gan từ người cho chết não còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Thay vì lấy tạng từ người thân khỏe mạnh, các bác sĩ có thể nối dài sự sống từ một nghĩa cử cao đẹp. Đây là xu hướng của nhiều quốc gia có nền y học phát triển, góp phần mở rộng nguồn tạng và giảm rủi ro cho người hiến sống.
Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương thực hiện ca ghép gan cho trẻ
Tuy nhiên, phía sau những thành công vẫn là thách thức lớn. Phần lớn bệnh nhi ghép gan mắc bệnh bẩm sinh như teo đường mật hoặc rối loạn chuyển hóa. Phẫu thuật Kasai chỉ giúp kéo dài thời gian, còn ghép gan mới là phương pháp điều trị triệt để. Sau ghép, trẻ phải dùng thuốc ức chế miễn dịch lâu dài để ngăn thải ghép, đồng thời được theo dõi chặt chẽ nhằm hạn chế nhiễm trùng.
Ghép gan trẻ em là một quy trình tổng hợp, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều chuyên khoa. Không chỉ trong phòng mổ, quá trình chăm sóc sau ghép kéo dài suốt đời. Sự tuân thủ điều trị của gia đình đóng vai trò quyết định đến kết quả lâu dài.
Nhìn rộng hơn, mỗi ca ghép thành công còn góp phần lan tỏa thông điệp về hiến tạng sau chết não. Khi xã hội hiểu rằng một quyết định hiến tạng có thể cứu sống nhiều người, nguồn tạng sẽ dần được mở rộng. Điều này không chỉ giúp bệnh nhi gan mật mà còn mang lại hy vọng cho nhiều bệnh nhân khác.
Trong căn phòng hồi sức, khi một đứa trẻ từng đối mặt với tử thần có thể nắm tay cha mẹ, với gia đình, đó là phép màu. Với bác sĩ, đó là kết quả của hàng chục năm nỗ lực. Với y học Việt Nam, đó là minh chứng cho năng lực làm chủ kỹ thuật đỉnh cao.
