Gia đình trẻ ứng phó trước cú sốc tài chính

Quản lý chi tiêu không chỉ là "bài toán" tiền bạc mà còn là cách xây nền móng vững chắc cho sự bền vững của gia đình. Tuy nhiên thực tế cho thấy, không phải gia đình nào cũng quản lý chi tiêu hiệu quả.

Xây dựng kế hoạch chi tiêu chi tiết

Về lâu dài, nếu không biết cách phân chia và quản lý chi tiêu hợp lý, áp lực tài chính có thể bào mòn sự gắn kết giữa các thành viên trong gia đình, thậm chí trở thành nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn vợ chồng. Đây cũng là thực tế mà chị Mai Hương (TPHCM) từng trải qua. Gánh nặng tài chính sau khi lập gia đình và sinh con khiến chị đối mặt với không ít khó khăn trong cả công việc lẫn cuộc sống thường ngày.

Để vượt qua giai đoạn này, chị Hương buộc phải xây dựng kế hoạch chi tiêu chi tiết, tính toán kỹ lưỡng từng khoản thu - chi của gia đình. Nhờ chủ động cân đối tài chính, gia đình nhỏ của chị từng bước ổn định cuộc sống và vượt qua những khó khăn. "Tôi lập gia đình vào năm 2022, sau đó sinh con đầu lòng. Khi chăm sóc con nhỏ, dù nhận được sự hỗ trợ từ chồng nhưng việc chăm sóc con vẫn khiến cuộc sống của hai vợ chồng gặp không ít áp lực", chị Hương chia sẻ. Khó khăn bắt đầu chồng chất khi hai vợ chồng bị "vỡ kế hoạch" và đón thêm em bé thứ hai. Nếu trước đây mọi nguồn lực tài chính và thời gian của hai vợ chồng tập trung cho một đứa con thì nay phải chia sẻ cho hai. Việc chăm sóc con nhỏ cũng ảnh hưởng đáng kể đến công việc của chị Hương. Bản thân chị khó có thể dành trọn sự tập trung cho công việc, đặc biệt vào những thời điểm các con đau ốm. Cuối cùng, chị quyết định tạm nghỉ việc để có thêm thời gian chăm con.

Khi một nguồn thu nhập bị gián đoạn, áp lực tài chính của gia đình tăng lên rõ rệt. Trong khi chi phí nuôi con, sinh hoạt, học hành ngày càng cao thì thu nhập của chồng chị gần như không thay đổi. Điều này khiến chị rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài và thường xuyên xảy ra những cuộc tranh luận trong gia đình. "Thu nhập gia đình tôi gần như cố định trong khi vật giá liên tục tăng. Chỉ riêng những khoản chi nhỏ hằng ngày cộng dồn cũng thành áp lực lớn. Ví dụ, một tô phở từ khoảng 30.000 đồng tăng lên 35.000 đồng. Mức tăng 5.000 đồng tưởng không đáng kể nhưng với gia đình 4 người, chi phí ăn uống mỗi tháng đã đội lên đáng kể", chị Hương nói.

Để khắc phục tình trạng này, gia đình chị Hương bắt đầu thay đổi thói quen chi tiêu: Ưu tiên nấu ăn tại nhà, cắt giảm các khoản mua sắm không cần thiết, lập ngân sách theo tuần thay vì theo tháng để dễ kiểm soát dòng tiền. Đồng thời, hai vợ chồng phân chia lại thời gian chăm con để chị Hương có thể tìm kiếm công việc linh hoạt hoặc làm bán thời gian khi điều kiện cho phép. Theo chị, giải pháp quan trọng không chỉ là tiết kiệm mà còn là duy trì đối thoại trong gia đình, thống nhất các mục tiêu tài chính và xây dựng quỹ dự phòng để giảm áp lực trước những biến cố bất ngờ. "Tôi tìm nhiều công việc có thể làm tại nhà để tăng thu nhập. Từ đó, tài chính gia đình mới dần khá hơn", chị Hương tâm sự.

Học cách quản trị kỳ vọng

Chị Minh Anh (31 tuổi, ngụ TPHCM) nhớ lại giai đoạn khó khăn của gia đình vào năm con đầu lòng chào đời. Khi đó, thu nhập của chồng chị giảm do công việc không ổn định, trong khi chị phải tạm nghỉ làm để chăm con. "Có tháng tổng chi vượt thu tới vài triệu đồng. Tiền tiết kiệm gần như cạn sạch chỉ sau vài tháng", chị kể. Điều đầu tiên gia đình chị làm không phải tìm thêm nguồn vay mà là ngồi lại để nhìn rõ dòng tiền. Hai vợ chồng lập bảng chi tiêu theo 3 nhóm: Chi phí bắt buộc, chi phí có thể cắt giảm và khoản dự phòng. Những khoản mua sắm, dịch vụ không thực sự cần thiết, ăn tiệm đều được tạm dừng.

Một thay đổi khác là từ bỏ tâm lý phải duy trì mức sống như trước khi có con. Thay vì cố giữ mọi kế hoạch cùng lúc, gia đình chấp nhận lùi thời điểm mua xe, giảm tần suất du lịch và ưu tiên xây dựng quỹ dự phòng. Việc điều chỉnh kỳ vọng giúp áp lực chi tiêu của chị giảm đi đáng kể.

Bên cạnh kiểm soát chi tiêu, nhiều gia đình trẻ cũng lựa chọn đa dạng hóa nguồn thu, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đồng lương. Với gia đình chị Minh Anh, chồng chị nhận thêm các dự án ngoài giờ, còn chị tranh thủ làm công việc có thời gian linh hoạt khi con đã cứng cáp hơn. Khoản thu nhập tăng thêm không lớn nhưng tạo cảm giác chủ động hơn trước biến động. "Một kinh nghiệm được nhiều gia đình chia sẻ là tránh dồn toàn bộ tài sản hoặc kế hoạch tài chính vào một mục tiêu duy nhất. Khi chưa có nguồn lực đủ mạnh, việc vay quá nhiều để mua nhà, đầu tư hoặc mở rộng chi tiêu có thể khiến gia đình dễ tổn thương nếu xảy ra biến cố", chị Minh Anh chia sẻ.

Sau gần hai năm, gia đình chị mới dần cân đối được ngân sách. Nhìn lại quãng thời gian đó, điều chị rút ra không phải bài học về kiếm được nhiều tiền hơn, mà là cách quản trị kỳ vọng, giữ kỷ luật tài chính và chuẩn bị một khoảng đệm cho những điều không thể dự báo. Ngoài ra, chị cũng đúc rút ra được một kinh nghiệm đó là, vượt qua cú sốc tài chính có thể không phải bắt đầu từ những quyết định lớn, mà từ thay đổi nhỏ trong chi tiêu hằng ngày và chấp nhận đi chậm hơn để đi bền hơn.