Giảm 30% thuế và nâng ngưỡng 10 tỷ: Cần tháo gỡ tiếp nút thắt thủ tục cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ

Bớt tiền thuế, vững tâm lý

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thu nhập doanh nghiệp đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp. Theo đó, Bộ Tài chính đề xuất nâng ngưỡng doanh thu để hộ, cá nhân kinh doanh được lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản, theo tỷ lệ thuế suất nhân doanh thu, từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng/năm.

Giữa bối cảnh chi phí nguyên vật liệu, vận chuyển và nhân công liên tục biến động, việc giảm thuế được xem là "liều thuốc bổ" giúp giữ lại nguồn lợi nhuận trực tiếp tại cơ sở kinh doanh. 

Khoản tiền thuế được tiết kiệm giúp các chủ cơ sở có sẵn nguồn lực tài chính để xoay xở trả tiền thuê mặt bằng, trả lương nhân viên, bù đắp chi phí đầu vào và tái đầu tư mở rộng sản xuất mà không cần làm hồ sơ vay vốn hay qua khâu xét duyệt phức tạp.

Chỉ ra bức tranh thực tế của khối kinh doanh nhỏ lẻ, chị Nguyễn Hương, chủ một quán ăn tại Hà Nội có doanh thu dao động từ 200 đến 250 triệu đồng mỗi tháng, chia sẻ: "Mọi người nhìn vào doanh thu vài tỷ đồng mỗi năm thường nghĩ chúng tôi lời nhiều, nhưng thực tế trừ tiền mặt bằng, nguyên liệu, điện nước đến lương nhân viên thì lợi nhuận còn lại chẳng đáng bao nhiêu. Chúng tôi chưa bao giờ ngại đóng thuế, nhưng chỉ mong mức thuế sát với thực tế kinh doanh và thủ tục thật gọn nhẹ. Mô hình gia đình nhỏ lẻ làm sao đủ chi phí thuê bộ máy kế toán chuyên nghiệp để gánh núi giấy tờ, sổ sách được."

Ở góc độ doanh nghiệp siêu nhỏ, ông Trần Quốc Hùng, chủ một xưởng mộc nội thất với 15 lao động tại Hà Nội, nhìn nhận rằng việc giữ lại được vài chục triệu đồng tiền thuế mỗi năm là nguồn lực không hề nhỏ. Khoản tiền đó đủ để xưởng mạnh dạn đầu tư thêm một chiếc máy cắt mới, tu sửa lại mái nhà xưởng hoặc tự tin nhận thêm các đơn hàng thời vụ.

Bên cạnh đòn bẩy giảm thuế, đề xuất nâng trần doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản (theo tỷ lệ % trên doanh thu) từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng/năm được xem là bước ngoặt giải tỏa gánh nặng vận hành. Đánh giá về quy định này, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội Mạc Quốc Anh, cho rằng: "Đây là bước đi rất đáng hoan nghênh, đúng hướng và khá kịp thời. Điều tôi đánh giá cao nhất là tư duy chính sách đang chuyển mạnh từ tiếp cận “thu đúng, thu đủ” sang “nuôi dưỡng nguồn thu, tạo điều kiện cho chủ thể kinh doanh lớn lên”.

Đơn giản hóa thủ tục: Mong mỏi lớn nhất của hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ

Nâng ngưỡng thuế là bước đi cần thiết, nhưng mong mỏi lớn nhất của cộng đồng kinh doanh vẫn là giải pháp cắt giảm triệt để chi phí tuân thủ. Phân tích từ thực tiễn 30 năm tư vấn thuế, bà Bùi Thị Lệ Phương, Giám đốc Công ty TNHH Tài chính Kế toán Thuế CENTAX, nhận định rằng yếu tố khiến nhiều hộ kinh doanh còn e ngại chuyển đổi lên doanh nghiệp không hẳn nằm ở mức thuế suất, mà chủ yếu nằm ở chi phí tuân thủ, gánh nặng sổ sách và rào cản hóa đơn chứng từ đầu vào. Do thói quen thu mua hàng nhỏ lẻ, hàng nông sản chưa có đủ hóa đơn hợp pháp, khi chuyển lên doanh nghiệp, các khoản chi thực tế này nguy cơ không được tính là chi phí hợp lý, làm tăng nghĩa vụ thuế và gây áp lực lớn lên dòng tiền.

Để chính sách thực sự tạo động lực chuyển đổi bền vững, bà Bùi Thị Lệ Phương đề xuất Chính phủ cần sớm nghiên cứu xây dựng một chế độ kế toán siêu đơn giản dành riêng cho doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển đổi từ hộ kinh doanh. Theo đó, thay vì bắt buộc tuân thủ toàn bộ các chuẩn mực kế toán cồng kềnh, cơ quan quản lý nên cho phép áp dụng phương pháp kế toán dựa trên dòng tiền thu trừ chi thực tế (kế toán một dòng). Khi chi phí tuân thủ được kéo giảm xuống mức hợp lý, hộ kinh doanh mới có đủ tự tin và động lực để chính thức hóa mô hình hoạt động.

Dưới góc độ chuyên môn tài chính - thuế, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, nhận định rằng các chính sách hỗ trợ thuế đối với khối doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ đang hướng tới sự đột phá trên ba khía cạnh cốt lõi: Gia tăng các khoản chi phí hợp lý được trừ; chủ động hạ mức thuế suất thuế thu nhập; và cho phép áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản dựa trên tỷ lệ phần trăm doanh thu. Bà Cúc nhấn mạnh, việc nâng ngưỡng áp dụng phương pháp đơn giản từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng/năm sẽ trực tiếp giải phóng hàng triệu cơ sở kinh doanh khỏi áp lực giải trình chứng từ, sổ sách thủ công phức tạp.

Tuy nhiên, việc cởi bỏ gánh nặng hóa đơn chứng từ đầu vào cho nhóm doanh thu dưới 10 tỷ đồng đòi hỏi cơ quan thuế phải dịch chuyển trọng tâm sang quản lý hiện đại dựa trên công nghệ và dữ liệu lớn. Giải pháp then chốt là tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, tối ưu hóa hệ thống hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, đồng thời thực hiện liên thông và đối soát tự động dữ liệu dòng tiền từ hệ thống ngân hàng thương mại và các sàn thương mại điện tử với mã số thuế cá nhân. Quản lý theo dòng tiền thời gian thực sẽ bảo đảm tính minh bạch, chống gian lận "chẻ nhỏ" quy mô mà không làm phát sinh rào cản hành chính thủ công cho người nộp thuế.

Nhìn một cách toàn diện, chính sách thuế không chỉ dừng lại ở việc giảm nghĩa vụ tài chính ngắn hạn. Sự kết hợp đồng bộ giữa nguồn lực từ giảm thuế và sự cởi trói từ cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ chính là động lực căn cơ giúp hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ tiết giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh và tự tin bứt phá trong giai đoạn tới.