Gian lận thi tốt nghiệp THPT tại Tuyên Quang: Cần xem xét cả hành vi im lặng trước tiêu cực của thí sinh

Quy chế thi không chỉ ràng buộc cán bộ coi thi

Theo một giáo viên THPT đang giảng dạy trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, đồng thời cũng là người trực tiếp tham gia công tác coi thi Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, nguyên tắc quan trọng nhất của kỳ thi không chỉ là bảo vệ quyền lợi của một nhóm thí sinh mà còn phải bảo đảm sự công bằng đối với hàng triệu học sinh trên cả nước đã nghiêm túc chấp hành quy chế.

Theo giáo viên này, khi vụ việc gian lận thi cử xảy ra tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang được phát hiện, dư luận phần lớn tập trung vào trách nhiệm của cán bộ coi thi, những người làm nhiệm vụ tại điểm thi và cơ quan quản lý giáo dục. Đây là hướng tiếp cận cần thiết bởi nếu có hành vi buông lỏng quản lý hoặc tiếp tay cho tiêu cực thì các cá nhân liên quan phải chịu trách nhiệm theo đúng quy định.

Tuy nhiên, giáo viên này cho rằng việc xem xét trách nhiệm không nên chỉ dừng lại ở đội ngũ làm nhiệm vụ. "Quy chế thi không chỉ áp dụng đối với cán bộ coi thi mà còn quy định rất rõ trách nhiệm của chính thí sinh. Mỗi em trước khi vào phòng thi đều được phổ biến quy chế, ký cam kết chấp hành và phải chịu trách nhiệm đối với bài làm của mình. Trong trường hợp phát hiện hành vi gian lận hoặc được tạo điều kiện trái quy định, thí sinh cũng có trách nhiệm từ chối và thực hiện đúng quy chế", giáo viên nói.

Ngoài ra, thí sinh dự thi tốt nghiệp hoàn toàn có quyền tố cáo tiêu cực, gian lận. Theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT do Bộ GD-ĐT ban hành, việc công dân và thí sinh phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm quy chế thi luôn được khuyến khích nhằm bảo đảm tính công bằng, minh bạch.

Theo vị giáo viên, nếu quá trình xác minh cho thấy trong phòng thi đã xảy ra việc phát đáp án, gợi ý hoặc các hành vi làm ảnh hưởng đến tính khách quan của bài thi thì cần làm rõ mức độ nhận thức và vai trò của từng thí sinh có liên quan. "Rất khó để khẳng định toàn bộ thí sinh trong phòng đều hoàn toàn không biết điều gì đang diễn ra nếu hành vi vi phạm diễn ra công khai. Việc có hay không sự đồng thuận, hưởng lợi hoặc im lặng trước tiêu cực là vấn đề cần được cơ quan chức năng điều tra khách quan", giáo viên chia sẻ thêm.

Một trong những nội dung được dư luận quan tâm là liệu các thí sinh có biết việc vi phạm quy chế đang diễn ra hay không. Theo giáo viên, cần phân biệt rõ giữa những em hoàn toàn không hay biết và những trường hợp nếu có căn cứ xác định đã biết việc vi phạm nhưng vẫn tiếp nhận lợi ích hoặc không phản ánh với lực lượng giám sát.

"Nếu kết quả điều tra cho thấy có thí sinh biết rõ hành vi vi phạm quy chế nhưng vẫn sử dụng đáp án hoặc làm ngơ thì trách nhiệm của các em cũng cần được xem xét theo đúng quy định. Trung thực là giá trị cốt lõi của giáo dục. Sự trung thực không chỉ được thể hiện ở kết quả học tập mà còn ở cách ứng xử trước những hành vi sai trái", giáo viên nhận định.

Theo giáo viên này, việc làm ngơ trước tiêu cực, nếu được cơ quan có thẩm quyền chứng minh, cũng đặt ra vấn đề về trách nhiệm của người học đối với môi trường giáo dục công bằng và minh bạch.

Thi lại có tạo ra sự công bằng?

Sau khi vụ việc được phát hiện, Công an tỉnh Tuyên Quang đã khởi tố 4 người về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" theo Điều 356 Bộ luật Hình sự. Trong số các bị can có bà Trần Thị Thu Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, được phân công làm Trưởng điểm thi tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang.

Bà Hằng được xác định đã chỉ đạo, định hướng cho một số cán bộ coi thi, giám thị tạo điều kiện để các thí sinh làm bài thi môn Toán không đúng quy chế. Thực hiện chỉ đạo của Trưởng điểm thi, bị can Nguyễn Hà Duy, giáo viên Trường THPT chuyên Tuyên Quang, đồng thời là Thư ký điểm thi, đã trực tiếp vào phòng thi hướng dẫn, nhắc bài cho một số thí sinh trong thời gian làm bài môn Toán.

Trước sự việc trên, Sở GD-ĐT Tuyên Quang đã tổ chức gặp gỡ phụ huynh và các thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang để lắng nghe ý kiến. Theo ông Hoàng Minh Cảnh, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Tuyên Quang, toàn bộ phụ huynh tham dự đều thống nhất đề xuất tổ chức thi lại môn Toán nhằm bảo đảm sự công bằng, khách quan và quyền lợi chính đáng của các thí sinh. Trên cơ sở đó, Sở đã báo cáo UBND tỉnh và đề xuất Bộ GD-ĐT xem xét cho phép tổ chức thi lại môn Toán đối với các thí sinh liên quan.

Trao đổi với PV Báo PNVN, giáo viên này chia sẻ, đề xuất xuất phát từ mong muốn bảo vệ những học sinh có năng lực thực chất và không hưởng lợi từ hành vi vi phạm. Đây là mục tiêu đáng được cân nhắc. Tuy nhiên, việc tổ chức thi lại cho toàn bộ thí sinh tại điểm thi cũng đặt ra nhiều vấn đề cần xem xét.

"Nếu tất cả đều được thi lại thì sẽ xuất hiện một thực tế là những em đã làm bài chưa tốt sẽ có thêm một cơ hội để cải thiện điểm số, trong khi hàng triệu thí sinh khác trên cả nước không có cơ hội tương tự. Điều này tạo ra sự thiếu công bằng đối với những em đã dự thi trong điều kiện bình thường và tuân thủ nghiêm quy chế", giáo viên phân tích.

Bên cạnh đó, phương án thi lại còn kéo theo nhiều hệ lụy như xây dựng đề thi mới, bảo mật đề, tổ chức coi thi, chấm thi, đồng thời có thể ảnh hưởng đến tiến độ xét tuyển đại học trên phạm vi cả nước.

Theo giáo viên, mọi phương án cuối cùng cần dựa trên kết quả điều tra khách quan của các cơ quan chức năng thay vì chỉ dựa trên mong muốn của bất kỳ bên nào. "Nếu quá trình điều tra xác định có những thí sinh thực sự không liên quan đến hành vi vi phạm thì cần nghiên cứu giải pháp phù hợp để bảo vệ quyền lợi chính đáng của các em. Ngược lại, nếu có căn cứ xác định một số thí sinh đã biết, tham gia hoặc hưởng lợi từ hành vi gian lận thì việc xử lý phải được thực hiện đúng quy định, không thể vì áp lực dư luận mà bỏ qua trách nhiệm của thí sinh", giáo viên nhấn mạnh.