Nguồn đề vô tận
Mới đây, trong kỳ thi học kỳ I môn Ngữ văn dành cho HS lớp 9 ở Sa Thầy, Kon Tum, bằng việc đưa ra đoạn chat của teen với mẹ “M0ther ui, hum n4i kon hk zia, k0n f4i h0k th3m” (Mẹ ơi, hôm nay con không về, con phải học thêm), đề thi đã yêu cầu HS nhận xét về từ ngữ xưng hô và cách sử dụng từ Tiếng Việt của giới trẻ.
Người ra đề thi là cô Phạm Thị Hồng Loan, giáo viên Trường THCS Chu Văn An (xã Ia Xiêr, huyện Sa Thầy, Kon Tum). Cô Loan chia sẻ, công việc giúp cô có điều kiện tiếp xúc với nhiều HS tuổi teen. Thi thoảng, cô lại bắt gặp những “mật thư” mà HS viết cho nhau với những ký tự “kỳ quái”.
Nhiều HS còn dùng ngôn ngữ này để giao tiếp với người lớn, rồi đưa lên mạng tràn lan. Đưa hiện tượng này vào đề Văn, cô Loan muốn “đánh động” các học trò tuổi teen và mong các em nên giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.
Tương tự, đề thi cuối học kỳ I môn Ngữ văn lớp 11, Trường THPT chuyên Hùng Vương (TP. Pleiku, Gia Lai) cũng khiến nhiều HS ngỡ ngàng, thích thú khi đề cập đến hiện tượng “hôi bia” ở Đồng Nai mới chỉ diễn ra trước đó vài tuần.
Thầy Lê Ngọc Lộc, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, đây là một đề văn tốt vì có tính thời sự cao. Đặc biệt, HS nào có ý thức đọc báo, nghe đài... thì càng có những luận điểm tốt để làm bài. Từ đề văn này, thầy muốn khuyến khích các em tăng cường học ngoài sách vở và cao hơn là định hướng một lối sống tốt cho HS.
Nhắc đến những đề văn có chất liệu từ thực tế cuộc sống, tại Bà Rịa - Vũng Tàu, một trường THPT cũng yêu cầu HS trình bày suy nghĩ về quan niệm “YOLO” (You Only Live Once - bạn chỉ sống một lần) đang được rất nhiều bạn trẻ nhắc đến.
Ngay lập tức, đề thi đã được các bạn trẻ truyền nhau trên các trang mạng xã hội. Một bạn bình luận: “Thay vì yêu cầu HS viết về những điều đâu đâu, một đề văn như thế này rất tốt vì chạm đến đúng những gì mà giới trẻ đang trăn trở”.
Theo thầy giáo Lê Sĩ Tứ, nguyên giáo viên Văn trường THPT Trần Phú, Hà Nội, việc ra đề thi mở theo hướng này là tích cực và rất đáng hoan nghênh. Bởi, cuộc sống thì phong phú, những vấn đề nảy sinh trong đời sống cũng rất nhiều và luôn tươi mới. Nếu bám vào cuộc sống để ra đề thì giáo viên sẽ không bao giờ lo cạn vốn hay khiến đề thi bị xáo mòn, khô cứng.
Với xu hướng đề văn mở, đề thi sẽ không bị rơi vào tình trạng sáo mòn, khô cứng. Ảnh: PNVN
Đề mở cũng phải có giới hạn
Tuy nhiên, nhiều thầy cô giáo cho biết, việc ra đề mở lấy chất liệu từ cuộc sống hay nhưng không dễ làm. Bởi, chỉ cần một chút sai sót là có thể tạo nên phản ứng ngược và gây tranh cãi.
Dư luận hẳn vẫn còn nhớ, trường hợp đề thi Sở GD-ĐT TP. Hải Phòng ra trong kỳ thi tuyển chọn HS giỏi môn văn lớp 12 cấp TP, đề cập đến quan điểm sống của cô gái trẻ với biệt danh “bà Tưng”. Đề thi mở này đã gây “bão” dư luận vì nhân vật và cả cách sống của “bà Tưng” không đáng được đưa vào đề thi. Sở GD-ĐT TP. Hải Phòng đã phải chính thức rút kinh nghiệm.
Hay như đề thi học kỳ 1 mới đây của trường THCS Trần Phú (TP. Phan Rang - Tháp Chàm, Ninh Thuận) lại yêu cầu HS “đóng vai một người nghiện thuốc lá kể lại cảm giác của mình” cũng tạo nên tranh cãi.
Dư luận cho rằng, yêu cầu HS lớp 8 “trở thành kẻ nghiện thuốc” là phản cảm vì theo quy định, HS phổ thông không được hút thuốc lá và không thể hiện được tính giáo dục.
Nhiều giáo viên cho rằng, dù là đề mở cũng phải có giới hạn. Và đặc biệt, không nên ra những đề thi có quá nhiều cách nhìn nhận trái chiều. Ngay cả giáo viên cũng rất khó trong việc định hướng đúng cho HS nếu em này hóa thân thành một kẻ “mê thuốc lá” thực sự.