Hạnh phúc của cô giáo vùng cao khi học trò trở thành đồng nghiệp
Cô và trò Trường THCS Cao Dương
Hướng tới ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, câu chuyện về 2 cô giáo ở xã Cao Dương, tỉnh Phú Thọ cho thấy công việc của người thầy không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức. Trong mỗi giờ học, cô Dương Thu Nga và cô Bùi Thị Hồng Thim đều tìm cách khuyến khích học trò tự tin thể hiện mình, mạnh dạn nói lên suy nghĩ và lựa chọn con đường tương lai.
Đưa tình huống cuộc sống vào giờ học
Có 10 năm giảng dạy môn Khoa học tự nhiên tại Trường THCS Cao Dương, cô Dương Thu Nga hiểu rằng, nếu giờ học chỉ có cô giảng, trò nghe và ghi chép thì học sinh khó hào hứng. Vì thế, cô thường tổ chức hoạt động nhóm, đưa ra những câu hỏi, tình huống gần gũi với cuộc sống để các em trao đổi, tìm cách giải quyết và trình bày kết quả.

Cô Dương Thu Nga
Thay vì chờ giáo viên cung cấp đáp án, học sinh phải tự tìm hiểu, suy nghĩ và giải thích vấn đề. Những câu hỏi về các hiện tượng xung quanh cũng giúp các em thấy kiến thức môn Khoa học tự nhiên không xa lạ mà gắn với cuộc sống hằng ngày.
Cô Nga muốn học sinh không chỉ nhớ bài mà còn biết đặt câu hỏi, nêu suy nghĩ và tự tìm câu trả lời. Vì thế, cô khuyến khích các em phát biểu, kể cả khi chưa có câu trả lời đúng. Qua trao đổi, cô có thể giúp học trò nhận ra chỗ chưa đúng và mạnh dạn hơn trong những lần sau.
Là giáo viên chủ nhiệm, cô Nga quan tâm đến từng học sinh, nhất là những em còn rụt rè. Qua nhiều năm đứng lớp, cô nhận thấy học sinh nữ ở địa phương đã mạnh dạn hơn trong giao tiếp, phát biểu xây dựng bài và tham gia hoạt động tập thể. Có em tự tin nhận nhiệm vụ nhóm trưởng, điều hành công việc chung của lớp.
Trong giờ học, cô khuyến khích nữ sinh thuyết trình, tìm kiếm tư liệu, trình bày ý tưởng và thử sức với những nội dung liên quan đến khoa học, công nghệ. Theo cô, không nên mặc định môn học hay lĩnh vực nào chỉ phù hợp với nam sinh. Cô muốn các em gái có cơ hội thử sức ở nhiều nhiệm vụ, thay vì tự giới hạn mình trong những công việc vốn được cho là phù hợp với nữ sinh.
Tuy nhiên, việc học của một số em vẫn chịu ảnh hưởng từ hoàn cảnh gia đình. Ở địa bàn vùng cao, có em phải phụ giúp cha mẹ, chăm sóc em nhỏ; có em thiếu thiết bị học tập, ít cơ hội tiếp cận công nghệ. Những quan niệm như con gái không nhất thiết phải học cao cũng có thể ảnh hưởng đến lựa chọn của các em.
Vì vậy, ngoài đổi mới giờ dạy, cô Nga thường tìm hiểu hoàn cảnh, tâm tư học sinh để có cách động viên phù hợp. Với những em học chưa tốt hoặc thiếu tự tin, cô kiên nhẫn hướng dẫn từng bước. Đôi khi, một lời hỏi han hay sự ghi nhận trước lớp cũng giúp các em có thêm động lực.
Niềm vui khi học trò nối nghiệp
Cô Bùi Thị Hồng Thim, giáo viên môn Lịch sử và Địa lý cũng có 10 năm gắn bó với Trường THCS Cao Dương. Để những bài học với nhiều kiến thức, địa danh và sự kiện bớt khô khan, cô đưa hình ảnh, video và các phần mềm tương tác vào giờ dạy.

Cô Bùi Thị Hồng Thim
Điều kiện dạy học ở vùng cao còn hạn chế, không phải lúc nào giáo viên cũng có đầy đủ thiết bị, học liệu. Cô Thim tận dụng tivi, điện thoại thông minh và tài liệu sẵn có để minh họa bài giảng.
Cô cũng tổ chức cho học sinh làm việc nhóm, tìm kiếm thông tin, xây dựng bản đồ tư duy, vẽ tranh, đóng vai hoặc thuyết trình trước lớp.
Trong các hoạt động chung, cô tạo cơ hội để học sinh nữ đảm nhận nhiều nhiệm vụ như nhóm trưởng, thư ký hoặc người trình bày kết quả. Có những em ban đầu còn ngại ngùng, nhưng khi được giao việc và động viên, các em dần cởi mở hơn.
Cô Thim chú ý đến những thay đổi của học trò, từ một lần chủ động phát biểu đến việc tự tin trình bày trước tập thể. Theo cô, nếu chỉ giao nhiệm vụ cho những em vốn nhanh nhẹn, mạnh dạn thì những học sinh rụt rè sẽ ít có cơ hội tiến bộ. Việc luân phiên phân công giúp mỗi em được thử sức, học cách phối hợp và có trách nhiệm với công việc chung.
Trong những năm làm công tác chủ nhiệm, cô Thim vẫn nhớ Bùi Phương Thúy, nữ sinh thuộc khóa học đầu tiên cô được phân công chủ nhiệm năm 2016. Thúy chăm chỉ, học giỏi, ngoan ngoãn và có ý thức tự giác. Cô thường động viên em cố gắng, nuôi dưỡng ước mơ và lựa chọn con đường mình yêu thích.
Sau này, Thúy thi đỗ, tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm và trở thành giáo viên Ngữ văn tại một trường THCS. Biết tin học trò trưởng thành, cô Thim rất vui và tự hào. Người học trò từng được cô dìu dắt nay cũng chọn đứng trên bục giảng, tiếp tục gieo chữ cho thế hệ sau. Với cô, đó là một trong những niềm vui đáng nhớ của nghề giáo.
Từ thực tế giảng dạy, hai cô giáo cho rằng học sinh nữ ở vùng cao vẫn cần thêm điều kiện để học tập và phát triển. Giáo viên cần được hỗ trợ về thiết bị, hạ tầng công nghệ và có thêm cơ hội tập huấn phương pháp dạy học mới. Học sinh cũng cần được tiếp cận công nghệ, hoạt động trải nghiệm và tư vấn hướng nghiệp.

Hai cô giáo bên học trò
Quan trọng hơn, gia đình cần quan tâm, tạo điều kiện để con gái tiếp tục đến trường, không phải thu hẹp ước mơ vì gánh nặng việc nhà hay những quan niệm cũ về vai trò của phụ nữ.
Với cô Nga và cô Thim, niềm vui nghề giáo không chỉ là những bài học được truyền đạt mà còn là khi học trò ngày càng tự tin, biết mình có khả năng gì và muốn trở thành người như thế nào. Có những học trò đã trưởng thành, có em vẫn đang trên hành trình tìm kiếm ước mơ. Điều các cô mong muốn là học trò, dù ở hoàn cảnh nào, cũng được tiếp tục đến trường, được khuyến khích phát huy khả năng và tự quyết định con đường tương lai.