Họa sĩ của hơn 5.000 bìa sách viết cuốn sách đầu tay

Với độc giả yêu sách và giới làm sách, Trần Đại Thắng không phải là một cái tên xa lạ. Gần 30 năm trước, khi làm việc tại NXB Phụ nữ, anh đã là một họa sĩ làm bìa sách "đắt khách" hàng đầu Việt Nam, được nhiều đơn vị xuất bản tìm đến đặt hàng. Những năm đầu thập niên 2000, ra hiệu sách, phần lớn bìa sách văn học bày bán là do anh làm. Trong khoảng 7 năm, anh đã thực hiện hơn 5.000 bìa sách và liên tục giành giải Bìa đẹp của Cục Xuất bản.

Công việc làm bìa sách là nền tảng quan trọng để Trần Đại Thắng sáng lập Đông A, đơn vị tư nhân đầu tiên hoạt động trong lĩnh vực xuất bản và phát hành sách kể từ khi Việt Nam gia nhập Công ước Bern (tháng 10/2004). Đến nay, sau hơn 20 năm, Đông A đã thực hiện hàng ngàn đầu sách với cả triệu bản sách đã đến tay độc giả. Dù vậy, Trần Đại Thắng thừa nhận, trước đó anh chưa bao giờ nghĩ mình sẽ tự viết sách.

Cảm hứng viết sách của Trần Đại Thắng bắt đầu vào ngày 21/9/2025, khi anh tham gia một sự kiện tại Đường Sách TPHCM. Sự nhộn nhịp của văn hóa đọc tại đây, đặc biệt sự xuất hiện của nhiều người nước ngoài, khiến anh chạnh lòng nhớ về những hiệu sách cũ ở Tràng Tiền (Hà Nội) và viết một bài chia sẻ, rồi gửi cho nhà văn Hồ Anh Thái. "Anh Thái nói tốt, có thể đăng báo được. Với tôi, lời nói đó hơn một lời khen rất nhiều. Tôi không nghĩ bài viết của mình có thể được đăng lên một tờ báo. Tôi rất xúc động", Trần Đại Thắng chia sẻ.

Lời khích lệ của nhà văn Hồ Anh Thái đã trở thành "tia lửa" khiến anh thực hiện một mục lục gồm 30 bài viết, đặt chỉ tiêu trong vòng 1 tháng phải xong. Trần Đại Thắng cho biết, anh đã làm việc liên tục, tận dụng mọi phương tiện từ điện thoại, iPad đến máy tính, chỉ ngủ 2-3 tiếng mỗi đêm để kịp hoàn thành bản thảo hơn 300 trang trước khi bị cuốn vào guồng quay công việc cuối năm. Để rồi, đến đầu xuân 2026, cuốn sách Tôi kể - Tất cả đều từ sách dày 500 trang do chính anh minh họa chính thức ra mắt độc giả.

Nhà văn Hồ Anh Thái nhận xét, dù viết nhanh nhưng tác giả làm việc rất cẩn trọng. Trần Đại Thắng đã thực hiện những cuộc "phỏng vấn" ngược dòng ký ức, gặp gỡ lại bạn bè, người thân từ Hà Nội, Hòa Bình đến tận Lào và Thái Lan để xác minh chi tiết cho các sự kiện trong sách.

Xuyên suốt Tôi kể - Tất cả đều từ sách, hình ảnh sách xuất hiện như một nhân vật tri kỷ với Trần Đại Thắng. Anh bộc bạch: "Hầu như mọi điều tôi có, đều bắt nguồn từ sách". Từ những ngày thơ bé bắt xe khách vượt 70km từ Hòa Bình về hiệu sách Tràng Tiền (Hà Nội) chỉ để tìm mua một cuốn sách quý, đến khi trở thành người tiên phong trong trào lưu làm "Sách S" (ấn bản đặc biệt) tại Việt Nam, hành trình của anh là: Mê sách, vẽ bìa, làm sách, bán sách và học nghề để nâng tầm giá trị cuốn sách.

Những quãng đời của một người làm sách hiện lên qua ký ức về gia đình, tuổi thơ, tuổi trẻ, bạn bè và nghề nghiệp. Hồi ức về các vùng đất gắn với lịch sử gia đình xuyên suốt thế kỷ 20 từ Lào, Thái Lan, phố núi Hòa Bình được kể lại như những lớp ký ức nối tiếp, góp phần hình thành con đường làm sách của tác giả.

Tôi kể - Tất cả đều từ sách còn là tập hợp những chân dung trong thế giới sách. Trần Đại Thắng dùng chữ nghĩa để "vẽ" nên những bức chân dung của các họa sĩ, nhà văn, biên tập viên xuất bản, người buôn bán sách, các nhà sưu tầm và người chơi sách. Họ là những nhân vật đã đi qua cuộc đời và nghề nghiệp của chính anh.

Cuốn sách cũng hé lộ những câu chuyện hậu trường chưa từng kể về các ấn bản gây tiếng vang như Văn mới 5 năm đầu thế kỷ hay Bố già, Kiều - những cuốn sách từng được giới sưu tầm đấu giá lên tới hàng trăm triệu đồng.

Nhà văn Yên Ba, người đã theo dõi hành trình của Trần Đại Thắng từ lâu, bày tỏ sự ngạc nhiên trước giọng văn của một "tân binh" trong làng viết. Theo ông, cuốn sách có giọng kể "tưng tửng", hài hước và giàu chi tiết - điều khá hiếm trong văn chương hiện nay. Đặc biệt, dù nhắc đến rất nhiều nhân vật trong giới xuất bản, nhưng cuốn sách không mang sự hằn học hay tổn thương. Thay vào đó, mỗi nhân vật hiện lên đều được trân trọng, nâng niu như những mảnh ghép đẹp trong ký ức của tác giả.