Hướng tới công lý giới: Khoảng 40% thẩm phán trên thế giới là nữ

Bước tiến trong ngành tư pháp

Theo báo cáo của Liên hợp quốc, ở hầu hết các nước châu Âu, số lượng thẩm phán hoặc quan tòa là nữ nhiều hơn nam. Phụ nữ chiếm khoảng 60% số thẩm phán và thẩm phán sơ thẩm trên khắp châu Âu, nhưng chỉ chiếm 43% ở các tòa án tối cao và 25% ở vị trí chủ tọa tòa án. 

Bà Bobbie Cheema-Grubb QC là người phụ nữ gốc Á đầu tiên được bổ nhiệm làm thẩm phán Tòa án Tối cao Anh. Việc bổ nhiệm bà Bobbie Cheema-Grubb QC vào tháng 10/2025 nâng tổng số thẩm phán nữ tại Tòa án Tối cao Anh lên 23/108 người (chiếm 21%). Đây là con số cao nhất từ trước đến nay và gấp đôi con số 10 người cách đây một thập kỷ.

Phụ nữ nắm giữ khoảng 33% tổng số chức vụ thẩm phán liên bang Mỹ. Phụ nữ chiếm 46,3% tổng số thẩm phán và quan tòa của Australia, bao gồm cả các thẩm phán sơ thẩm và quan tòa. Tỷ lệ thẩm phán nữ đã tăng đều đặn từ khoảng 30%-35% vào giữa những năm 2010 lên gần một nửa trên toàn quốc, cho thấy những nỗ lực không ngừng nhằm giải quyết sự mất cân bằng giới trong ngành tư pháp.

Phụ nữ chiếm khoảng 30% thẩm phán ở châu Á. Tuy nhiên, sự đại diện của họ giảm mạnh ở các cấp quyền lực cao hơn. Phụ nữ chiếm 36% thẩm phán tại Thái Lan. Quy trình tuyển chọn có cấu trúc, dựa trên thành tích ở Thái Lan đã đóng một vai trò trong việc thúc đẩy phụ nữ vào ngành tư pháp. Theo bà Chanakarn Theeravechpolkul, người phụ nữ thứ tư được bổ nhiệm làm Chánh án Tòa án Tối cao Thái Lan, việc đảm bảo cơ hội bình đẳng để thăng tiến, bất kể giới tính, đã mở đường cho phụ nữ đảm nhận các vai trò lãnh đạo cấp cao trong ngành tư pháp.

Các thẩm phán nữ cũng ngày càng hiện diện nhiều hơn trong ngành Tư pháp Indonesia, đặc biệt là tại các tòa án tôn giáo, nơi mà trước đây do nam giới thống trị. Trong giai đoạn 2019- 2023, tỷ lệ thẩm phán nữ tại các tòa án dân sự tăng từ 26% lên 29%, trong khi tại các tòa án tôn giáo, tỷ lệ này tăng từ 22% lên 27%. Tiến trình này phù hợp với quy định của Indonesia yêu cầu ít nhất 30% đại diện là phụ nữ trong các công việc của khu vực công.

Điều truyền cảm hứng hơn nữa là hai vị trí cấp cao trong ngành tư pháp Malaysia liên tục được nắm giữ bởi các nữ thẩm phán. Tan Sri Hasnah Mohammed Hashim và Datuk Zabariah Mohd Yusof là những người tiên phong, đảm nhiệm hai vị trí cấp cao trong ngành tư pháp: Chánh án Tòa án Tối cao Malaysia và Chủ tịch Tòa phúc thẩm. Nữ thẩm phán hiện chiếm 39,9% tổng số thẩm phán ở Malaysia, tăng từ 37,3% năm 2022.

Khu vực Nam Á không có hệ thống tư pháp phản ánh đúng tỷ lệ dân số. Phụ nữ bị thiếu đại diện. Trên toàn khu vực, phụ nữ chiếm chưa đến 10% số thẩm phán. Tại Pakistan, chưa đến 2% thẩm phán cấp cao và chưa đến 15% thẩm phán cấp thấp hơn là nữ. Tương tự, chưa đến 1/10 số luật sư cũng như thẩm phán ở Nepal là phụ nữ. Tại Ấn Độ, phụ nữ chỉ chiếm 13% số thẩm phán tại các tòa án cấp cao.

Trong hệ thống Tư pháp của các nước châu Phi và Arab, sự mất cân bằng lớn đã tồn tại trong nhiều thập kỷ dường như đang được khắc phục. Một thập kỷ trước, chưa đến 30% số người làm việc trong các khu vực này là nữ. Giờ đây, theo UN Women, con số này đang tăng lên nhanh chóng. Ở châu Phi, hiện có 6 nữ Chánh án tại các quốc gia châu Phi: Ethiopia, Niger, Lesotho, Sudan, Côte d'Ivoire và Zambia.

Tháng 9/2025, Ai Cập đã bổ nhiệm 48 nữ thẩm phán vào Hội đồng Nhà nước thông qua con đường tuyển dụng từ cấp bậc thấp, một động thái nhấn mạnh nỗ lực của nước này nhằm thúc đẩy quyền năng của phụ nữ và cải cách tư pháp.

Hướng tới công lý giới

Tăng cường sự đại diện của phụ nữ trong ngành tư pháp, đặc biệt là ở cấp cao, là một bước đi chiến lược hướng tới việc thúc đẩy một hệ thống tư pháp toàn diện và công bằng hơn, đồng thời là dấu mốc quan trọng trên hành trình hướng tới bình đẳng giới. Một ngành tư pháp toàn diện hơn không chỉ cần thiết để đại diện tốt hơn mà còn đảm bảo rằng phụ nữ có thể thực hiện đầy đủ các quyền của mình. Đây là một bước quan trọng hướng tới công lý giới, phát triển bền vững và đại diện bình đẳng cho tất cả mọi người. Hiệp hội Nữ Thẩm phán Quốc tế (IAWJ) là một mạng lưới toàn cầu gồm hơn 6.500 thẩm phán tại hơn 100 quốc gia, hoạt động với mục tiêu thúc đẩy công lý bình đẳng.

Sự hiện diện của phụ nữ trong ngành tư pháp có ý nghĩa quan trọng vì nhiều lý do. Ngoài việc đảm bảo rằng hệ thống pháp luật được phát triển vì lợi ích của toàn xã hội, nó còn truyền cảm hứng cho thế hệ nữ thẩm phán tiếp theo và thúc đẩy họ đạt được mục tiêu của mình. Sự hiện diện của phụ nữ trong ngành tư pháp là "chìa khóa" để đảm bảo rằng các tòa án đại diện cho công dân, giải quyết các mối quan tâm của họ và đưa ra các phán quyết đúng đắn. 

Chỉ riêng sự hiện diện của các nữ thẩm phán đã nâng cao tính hợp pháp của tòa án, gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ rằng các tòa án cởi mở và dễ tiếp cận đối với những người tìm kiếm công lý. Việc các nữ thẩm phán tham gia vào các lĩnh vực mà trước đây họ bị loại trừ là một bước tiến tích cực hướng tới việc ngành tư pháp được nhìn nhận là minh bạch hơn, toàn diện hơn và đại diện cho những người có cuộc sống bị ảnh hưởng bởi ngành này. 

Phụ nữ trong hệ thống tư pháp hình sự có thể đóng vai trò là tác nhân thay đổi và góp phần tăng cường trách nhiệm giải trình. Các nữ thẩm phán mang đến những góc nhìn và kinh nghiệm khác nhau, củng cố hệ thống tư pháp. Phụ nữ trong vai trò lãnh đạo giúp phá vỡ các mạng lưới thông đồng, giáng một đòn mạnh vào tham nhũng. Sự hiện diện của phụ nữ trong các cơ quan thực thi pháp luật và tư pháp có liên quan đến việc ứng phó hiệu quả hơn, hướng đến nạn nhân hơn với tội phạm.

Bằng cách đầu tư vào sự tiến bộ của phụ nữ và các nhà lãnh đạo nữ trong lĩnh vực tư pháp, chúng ta có thể giúp đảm bảo công lý được thực thi tốt hơn. Phụ nữ cùng tất cả các thành viên trong xã hội được đối xử công bằng và bình đẳng trước pháp luật, vì lợi ích của tất cả mọi người. Phụ nữ chiếm một nửa dân số thế giới, điều này cần được phản ánh trong tất cả các ngành nghề có tác động đến sự phát triển xã hội, bao gồm cả ngành tư pháp. Đảm bảo sự tham gia bình đẳng của phụ nữ trong ngành tư pháp là điều cần thiết trong cuộc đấu tranh lâu dài để chống lại sự phân biệt đối xử trên cơ sở giới.