Khi những cây viết chuyên nghiệp nỗ lực thoát khỏi cái bóng của AI

Là một cây viết chuyên nghiệp vốn ưa chuộng phong cách trung tính và không quá cảm xúc, Sarah Suzuki Harvard gần đây phải thay đổi hoàn toàn lối viết. Cô bắt đầu sử dụng từ ngữ trong văn nói, cảm thán mạnh mẽ và thêm dấu chấm than cho các bài viết của mình.

"Tôi thấy rất khó chịu, nhưng đó là cách duy nhất để nghe có vẻ 'con người' hơn", nhà sáng tạo quảng cáo 32 tuổi tại Brooklyn (Mỹ) chia sẻ về nỗ lực tránh bị nhầm lẫn với trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi nội dung do AI tạo ra tràn ngập Internet, hiện tượng Phép thử Turing (Turing Test) ngược đang diễn ra. Thay vì máy móc cố gắng bắt chước người, giờ đây chính con người phải tìm cách chứng minh sản phẩm của họ không phải do chatbot tạo ra. Để bảo vệ uy tín cá nhân, nhiều người viết đang phải làm chủ một kỹ năng: viết sao cho giống con người nhất có thể.

Giống như nhiều đồng nghiệp, Harvard lo sợ bị cáo buộc sử dụng văn bản tạo ra từ máy móc. Cô đã thấy nhiều người gặp phải tình huống này và đang chủ động tìm cách bảo vệ giá trị sáng tạo thuần túy của mình.

Nội dung AI "tấn công" thị trường xuất bản

AI trở thành "tay viết" giỏi do được đào tạo trên kho tư liệu văn học khổng lồ của con người, từ các tác phẩm văn học kinh điển đến các bài luận đương đại. Tuân thủ các quy tắc viết trong cuốn "The Elements of Style" của Strunk & White, AI tạo ra những văn bản rõ ràng, súc tích và mạch lạc. Tuy nhiên, chính sự trau chuốt quá mức, lối liệt kê ba mục rập khuôn hay những ngắt dòng đột ngột lại trở thành dấu hiệu nhận biết nguồn gốc của nội dung.

Việc xác định nội dung là do con người viết, hay do AI tạo ra, cũng đang trở thành tâm điểm. Tháng 3 vừa qua, nhà xuất bản Hachette đã hủy phát hành cuốn tiểu thuyết kinh dị "Shy Girl" của tác giả Mia Ballard tại Mỹ và thu hồi ấn bản tại Anh sau những cáo buộc sử dụng AI.

Trong lĩnh vực xuất bản nói riêng, ảnh hưởng nặng nề nhất là ở phân khúc tự xuất bản, nơi các tác giả lo ngại hệ sinh thái đang bị đầu độc bởi những tác phẩm kém chất lượng do AI tạo ra. Giới chuyên gia lo ngại rằng, với tốc độ hoàn thiện của công nghệ và xu hướng nhà xuất bản truyền thống mua lại các đầu sách tự xuất bản, việc các tác phẩm AI "lọt lưới" kiểm duyệt chỉ còn là vấn đề thời gian.

Khó có thể thống kê chính xác tỷ lệ tác phẩm do AI viết. Nhưng theo dữ liệu từ Bowker, một công ty thu thập dữ liệu ngành xuất bản, đã có sự bùng nổ về số lượng sách được xuất bản những năm gần đây.

Lật "tẩy" của nội dung do AI tạo

Cùng với sự phổ biến của chatbot trong nhiều tác vụ viết ở Mỹ, từ viết thư giới thiệu đến tin nhắn LinkedIn, một lực lượng "thám tử AI" tự phát cũng bùng nổ. Những diễn đàn như "isthisAI" trên Reddit đang trở thành điểm nóng cho các cuộc tranh luận về tính xác thực của ngôn từ.

Garrett Marcy, một điều phối viên tài chính 28 tuổi tại Jacksonville (Florida), tin rằng mình đã nắm thấu "tẩy" của AI. Theo anh, một trong những dấu hiệu là sự xuất hiện thường xuyên của dấu gạch ngang dài (—) trong văn bản. AI rất thích thêm dấu gạch ngang dài để tạo sự căng thẳng và kịch tính trong câu, dù 90% trường hợp có thể được lược bỏ hoặc thay thế bằng dấu phẩy. Ngoài ra, bài viết là của AI cũng thường bắt đầu bằng những cụm từ sáo rỗng, liệt kê số lượng ba hoặc sử dụng các cụm từ như "không phải x, mà là y".

Một dấu hiệu khác là có những người đột nhiên trở nên hoạt ngôn và thông thái trên mạng. "Tôi có những người bạn thời đại học trước đây chẳng thể viết nổi một đoạn văn ra hồn, giờ bỗng dưng lại biết viết cả câu luận điểm sắc sảo", Marcy 28 tuổi, nói.

Marcy thừa nhận anh vẫn sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ. Tuy nhiên, thay vì sao chép nguyên bản, anh chọn cách chỉnh sửa thủ công để giữ lại "chất người". Để không bị nhầm lẫn với AI, Marcy đôi khi thay thế nội dung bằng những câu văn dài dòng do mình viết hoặc thậm chí là cố tình viết sai chính tả. "Tất cả chúng ta đều đang sử dụng chúng", Marcy thẳng thắn. "Nếu AI giúp bạn soạn thảo email, đó không phải là hành vi lừa dối gì cả".

Nỗ lực thoát khỏi "cái bóng" của AI

Sean Chou, 54 tuổi, một doanh nhân công nghệ tại Chicago, thường chỉnh sửa văn bản do AI tạo ra để phục vụ công việc. Để các bài đăng trên LinkedIn bớt vẻ "máy móc", ông chủ động thay thế các dấu gạch ngang dài đặc trưng của AI bằng hai dấu gạch ngang ngắn.

Chou nhận định rằng các mô hình ngôn ngữ lớn thường có giọng điệu quá tự tin do được huấn luyện từ các bản ghi TED Talk hay Reddit. Vì vậy, ông thường xuyên phải tiết chế những tuyên bố quá táo bạo để giữ cho bài viết sự khiêm nhường cần thiết của một con người.

Trong khi đó, Andy O'Bryan, 62 tuổi, người điều hành cộng đồng doanh nhân AI, quan sát thấy một xu hướng kỳ lạ. Con người đang cố tình "làm hỏng" văn bản hoàn hảo của AI bằng cách thêm vào các lỗi chính tả hoặc những câu văn rườm rà. "Giữa một đoạn văn trau chuốt lại xuất hiện một lỗi sai lộ liễu. Cảm giác như họ đang nỗ lực quá mức để chứng minh mình không phải là máy", O'Bryan nhận xét.

Tuy nhiên, ranh giới này đang ngày càng mờ nhạt. Ivan Jackson, 27 tuổi, nhà sáng lập công ty khởi nghiệp Writehuman, cho biết các công cụ phát hiện AI hiện nay thậm chí còn gắn cờ nhầm cả văn bản do con người viết. Nguyên nhân là do con người đang vô thức bắt chước phong cách viết của AI sau một thời gian dài tiếp xúc với chúng.

Trong bối cảnh sử dụng AI để viết nội dung ngày càng phổ biến, Ryan Johnson, 33 tuổi, một chuyên gia tài chính tại Michigan từng theo học ngành báo chí, quyết định dừng hẳn việc sử dụng ChatGPT để viết blog sau một thời gian thử nghiệm. Dù thừa nhận hiệu suất của AI rất ấn tượng, anh lo ngại nó đang làm mất đi "vị riêng" của blog cá nhân.

Để duy trì kết nối với độc giả, Johnson quay lại với lối viết nguyên bản, lồng ghép những chi tiết cá nhân và cả những câu trích dẫn đầy ẩn ý từ bộ phim "The Office", điều mà các thuật toán hiếm khi gợi ý. Dẫu vậy, trong thế giới tràn ngập thuật toán hiện nay, anh vẫn thường xuyên nhận được những câu hỏi nghi vấn: "Đây có phải là văn bản AI không?".