Khơi dậy nguồn lực người cao tuổi trong phát triển đất nước

Hiện nay, cả nước có hơn 9 triệu người cao tuổi vẫn đang lao động, sản xuất; hàng trăm nghìn người làm kinh tế giỏi, làm chủ trang trại, doanh nghiệp. Ở cộng đồng, người cao tuổi tiếp tục góp sức xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự, giáo dục con cháu. Những đóng góp ấy cho thấy người cao tuổi không chỉ là đối tượng cần được chăm sóc mà còn là một nguồn lực quan trọng trong phát triển đất nước.

Trong bối cảnh Việt Nam bước nhanh vào quá trình già hóa dân số, cách nhìn về người cao tuổi cũng cần thay đổi. Người cao tuổi không chỉ là người sử dụng các sản phẩm, dịch vụ của "kinh tế bạc", mà còn có thể tham gia sản xuất những sản phẩm, dịch vụ phù hợp với xã hội đang già hóa.

Hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031, yêu cầu đặt ra là tạo thêm những điều kiện để nguồn lực ấy được phát huy phù hợp với sức khỏe, năng lực và hoàn cảnh của từng người.

Tạo không gian để người cao tuổi cống hiến

Theo bà Hà Thị Minh Tâm, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Phát huy vai trò Người cao tuổi, Hội Người cao tuổi Việt Nam, cần chuyển từ tư duy "chăm sóc đơn thuần" sang "chăm sóc gắn với phát huy". Chính sách và hoạt động Hội cần tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục lao động, sản xuất, kinh doanh, chuyển giao tri thức, tham gia tư vấn, giảng dạy, nghiên cứu khoa học và phát triển kinh tế bạc phù hợp với sức khỏe, năng lực, hoàn cảnh.

Đây không chỉ là câu chuyện của riêng người cao tuổi. Khi một người cao tuổi tiếp tục làm việc, truyền nghề, tham gia công tác xã hội hay vận động cộng đồng, họ đang tạo ra giá trị cho nhiều thế hệ.

Nguồn lực của người cao tuổi không chỉ nằm ở hoạt động kinh tế. Đó còn là vốn sống, kinh nghiệm và uy tín được tích lũy qua nhiều năm.

Nhằm chung sức xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, người cao tuổi ở nhiều địa phương đã đi đầu hiến đất, tháo dỡ công trình, đóng góp ngày công, vận động con cháu cùng tham gia. Nhiệm kỳ 2021-2026, người cao tuổi cả nước đóng góp trên 5.782.000 ngày công, hiến trên 6.175.000m² đất làm đường giao thông nông thôn; đóng góp hơn 452 tỷ đồng xây dựng trường học, trạm y tế, cầu, đường và các công trình phúc lợi.

Người cao tuổi cũng đang tham gia ngày càng tích cực vào bảo vệ môi trường. Việc trồng cây, phân loại rác tại nguồn, xây dựng tuyến đường xanh, mô hình tự quản, vườn cây thảo dược, vận động gia đình sử dụng tiết kiệm tài nguyên… trở thành những hoạt động gần gũi với đời sống.

Từ gia đình đến cộng đồng, sự gương mẫu của người cao tuổi đang góp phần củng cố đồng thuận và kết nối các thế hệ.

Bảo đảm an sinh và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người cao tuổi

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam khẳng định: Quan điểm xuyên suốt của Hội là người cao tuổi phải được bảo vệ, chăm sóc đầy đủ, đồng thời được tôn trọng và tạo điều kiện để tiếp tục cống hiến.

Phát huy vai trò người cao tuổi không thể tách rời việc bảo đảm an sinh và chăm sóc sức khỏe.

Trong nhiệm kỳ 2021-2026, khoảng 5 triệu người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ; 4,5 triệu người có hồ sơ theo dõi sức khỏe; trên 96% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế; khoảng 2 triệu người cao tuổi được hưởng trợ cấp xã hội theo quy định.

Việc tham mưu chính sách trợ cấp hưu trí xã hội đối với người từ đủ 75 tuổi trở lên không có lương hưu là một bước tiến quan trọng trong bảo đảm an sinh. Cùng với đó, 95% cơ sở đã xây dựng Quỹ Chăm sóc và Phát huy vai trò người cao tuổi, với tổng nguồn quỹ đạt trên 300 tỷ đồng mỗi năm.

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, người cao tuổi cần được bảo vệ, chăm sóc đầy đủ, đồng thời được tôn trọng và tạo điều kiện để tiếp tục cống hiến. Chăm sóc người cao tuổi vì thế không chỉ là trách nhiệm của gia đình hay ngành y tế mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Một trong những mô hình thể hiện rõ quan điểm "chăm sóc gắn với phát huy" là CLB Liên thế hệ tự giúp nhau. Trong nhiệm kỳ VI, cả nước thành lập mới khoảng 6.000 CLB, nâng tổng số lên khoảng 9.000 CLB. Các CLB không chỉ hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, tăng thu nhập, giúp đỡ người cao tuổi khó khăn mà còn tạo môi trường sinh hoạt văn hóa, tinh thần và gắn kết các thế hệ.

Nhiệm kỳ 2026-2031, thực hiện Quyết định 1648/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Hội Người cao tuổi Việt Nam định hướng nâng cao chất lượng hoạt động của mô hình, ưu tiên vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Mục tiêu là 100% cấp xã có CLB Liên thế hệ tự giúp nhau và các CLB hoạt động thực chất, đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi.

Mở thêm không gian để người cao tuổi tiếp tục đóng góp

Trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031, người cao tuổi bày tỏ mong được chăm sóc tốt hơn nhưng đồng thời cũng muốn tiếp tục được làm việc, học hỏi và đóng góp vào sự phát triển của đất nước.

Bà Nguyễn Thị Quỳnh, hội viên người cao tuổi tỉnh Ninh Bình, kỳ vọng Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII tiếp tục đề ra những giải pháp thiết thực để chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, sức khỏe cho người cao tuổi, nhất là những người có hoàn cảnh khó khăn; đồng thời tạo điều kiện để người cao tuổi phát huy kinh nghiệm, trí tuệ, tham gia xây dựng Đảng, chính quyền và quê hương.

Bà Trần Thị Liên, hội viên người cao tuổi thành phố Quảng Ninh bày tỏ mong người cao tuổi ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa được hỗ trợ học tập công nghệ thông tin, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh để không bị tụt hậu.

Trong một xã hội đang già hóa, nhìn nhận đúng vai trò của người cao tuổi không chỉ là trách nhiệm an sinh. Đó còn là cách mở rộng nguồn lực cho phát triển, để mỗi người cao tuổi, bằng khả năng và điều kiện của mình, tiếp tục có một vị trí có ý nghĩa trong gia đình, cộng đồng và đất nước.