Khơi dậy niềm tự hào tiếng Việt và bản sắc dân tộc trong đời sống đương đại

Concert Thanh âm kỷ nguyên mới trong khuôn khổ Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII đã diễn ra tại Quảng trường 30/10, Quảng Ninh trong không gian nghệ thuật quy mô lớn, thu hút hàng chục nghìn khán giả, để lại dư âm cho công chúng. 

Chương trình không chỉ mở màn cho một kỳ liên hoan của những người làm phát thanh, mà còn là một nỗ lực đáng chú ý trong việc hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.

"Câu chuyện âm nhạc" mang mạch dẫn dắt văn hóa xuyên suốt

Điểm khác biệt của Thanh âm kỷ nguyên mới nằm ở cách tiếp cận mang tính "tư duy nội dung" rõ rệt. Không phải một chuỗi tiết mục rời rạc, chương trình được xây dựng như một chỉnh thể nghệ thuật có cấu trúc, có kịch bản và có chủ đích kể chuyện.

Chia sẻ về quá trình thực hiện, bà Nguyễn Kha Thoa, đại diện đơn vị được giao trực tiếp sản xuất chương trình, cho biết, thách thức lớn nhất là việc chuyển tải một yêu cầu mang tính "tư tưởng" thành trải nghiệm cảm xúc: "Chúng tôi xác định chương trình phải là một câu chuyện, phải có mạch cảm xúc. Từ lựa chọn bài hát, ca sĩ đến cách dàn dựng, tất cả đều hướng đến việc làm nổi bật hơi thở của văn hóa dân gian và truyền thống Việt Nam".

Để làm được điều đó, ê-kíp đã xây dựng một cấu trúc kể chuyện theo chiều sâu văn hóa. Chương trình được triển khai thành 3 chương (Thanh âm khởi nguyên, Thanh âm di sản, Thanh âm thời đại) như 3 lớp trầm tích của một dòng chảy liên tục, nơi quá khứ, hiện tại và tương lai không tách rời mà soi chiếu lẫn nhau.

Dấu ấn VOV trong đời sống tinh thần công chúng

Một trong những điểm chạm cảm xúc sâu sắc nhất của chương trình đến từ sự xuất hiện của các nghệ sĩ gạo cội như NSND Thanh Hoa, NSƯT Hoàng Thanh. Sự xuất hiện ấy chính là giá trị thời gian tích tụ trong giọng hát - thứ mà không một công nghệ sân khấu nào có thể thay thế.

Đó là sự trở lại của những thanh âm gắn bó với nhiều thế hệ thính giả của Đài Tiếng nói Việt Nam. Những giọng ca từng vang lên qua làn sóng phát thanh, len lỏi vào từng căn nhà, từng góc phố, nay hiện diện trực tiếp trên sân khấu, trong một không gian đông đảo khán giả, đã tạo nên một cảm xúc rất khác, vừa gần gũi, vừa thiêng liêng. "Chúng tôi mời các nghệ sĩ để nhắc nhớ rằng chính họ là một phần ký ức, một phần thương hiệu của VOV trong suốt 80 năm qua", bà Nguyễn Kha Thoa chia sẻ.

Cách đặt vấn đề ấy cho thấy, giá trị của chương trình không nằm ở việc "trình diễn cái mới", mà ở khả năng đánh thức những gì đã từng rất quen thuộc nhưng có nguy cơ bị lãng quên trong nhịp sống hiện đại.

Khoảnh khắc ấy đã nói lên phát thanh không chỉ là một loại hình truyền thông mà là một phần của ký ức tập thể, nơi tiếng nói, tiếng nhạc đã âm thầm nuôi dưỡng đời sống tinh thần của công chúng qua nhiều thế hệ. Cũng chính từ những ký ức tưởng chừng rất riêng ấy, một sợi dây kết nối vô hình được hình thành, gắn kết hàng chục nghìn con người trong cùng một không gian, cùng một cảm xúc.

Đưa Nghị quyết vào đời sống bằng cảm xúc

Tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh việc phát huy giá trị văn hóa dân tộc, tôn vinh tiếng Việt như một nền tảng của bản sắc đã được "chuyển ngữ" sang một hình thức biểu đạt khác: Âm nhạc, sân khấu và không gian trình diễn. Ở đó, những khái niệm tưởng chừng khô khan trở nên hữu hình, có thể cảm nhận được bằng trực giác và cảm xúc.

Các nghệ sĩ trẻ biểu diễn trong chương trình

Theo ông Đỗ Tiến Sỹ - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Giám đốc VOV - việc tổ chức chương trình không chỉ nhằm tạo điểm nhấn cho Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII mà còn hướng tới một mục tiêu rộng hơn: Lan tỏa giá trị văn hóa, khơi dậy niềm tự hào về tiếng Việt và bản sắc dân tộc trong đời sống đương đại. Ông cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, phát thanh và các loại hình truyền thông cần đổi mới cách thể hiện, để những giá trị văn hóa không chỉ được truyền tải, mà còn được cảm nhận và thấm sâu vào công chúng.

Đặc biệt, sự kết hợp giữa các nghệ sĩ gạo cội và thế hệ ca sĩ trẻ đã tạo nên một "cầu nối" tự nhiên, nơi quá khứ và hiện tại không tách rời mà tiếp nối nhau. Văn hóa truyền thống, vì thế, không bị đóng khung trong ký ức, mà được đặt vào dòng chảy sống động của đời sống đương đại, tiếp tục được làm mới và lan tỏa bằng những hình thức gần gũi hơn với công chúng hôm nay. Ở đó, tiếng Việt trở thành một giá trị văn hóa cần được gìn giữ và phát huy, đúng như tinh thần mà Nghị quyết 80 đặt ra. Cũng từ đó, một điều có thể nhận thấy rõ: Khi văn hóa được tiếp cận bằng cảm xúc, bằng trải nghiệm, nó sẽ có sức sống bền bỉ hơn bất kỳ thông điệp mang tính áp đặt nào.