Kỳ vọng với đề xuất tăng lương tối thiểu vùng từ đầu năm 2027

Đồng lương tăng, nỗi lo vẫn còn đó

7 giờ sáng, dòng người đổ về các khu công nghiệp ở Bắc Ninh. Trong dòng người ấy có chị Nguyễn Thị Hoài Thương, 25 tuổi, nhân viên kiểm tra chất lượng tại một công ty sản xuất thiết bị y tế.

Với mức thu nhập của chị hiện khoảng 8,5 triệu đồng/tháng. Với người độc thân, khoản thu nhập ấy đủ để trang trải cuộc sống nếu biết tiết kiệm. Nhưng mỗi tháng, chị vẫn phải tính toán rất kỹ từng khoản chi.

Tiền thuê phòng trọ, điện nước, ăn uống, quần áo, các khoản chi thiết yếu và những chi phí cho các mối quan hệ khiến đồng lương gần như không còn dư. Trong đó, tiền nhà trọ và điện nước luôn là khoản tạo nhiều áp lực nhất.

"Mỗi tháng mình phải cân đối rất nhiều khoản. Dù không ở Hà Nội nhưng giá thuê trọ và chi phí sinh hoạt ở khu công nghiệp cũng ngày càng đắt đỏ", chị Thương chia sẻ.

Khi Hội đồng Tiền lương quốc gia thống nhất đề xuất tăng lương tối thiểu vùng bình quân 7,8% từ đầu năm 2027, chị Thương vui vì thu nhập sẽ được cải thiện phần nào. Tuy nhiên, niềm vui ấy đi kèm sự dè dặt. "So với mặt bằng giá cả hiện nay thì mức tăng này cũng chưa đáng kể", chị nói.

Nếu chính sách được thực hiện, khoản tiền tăng thêm, theo chị, trước hết sẽ được dùng để mua sắm thêm những vật dụng thiết yếu cho gia đình thay vì nghĩ đến những khoản chi lớn hơn.

Theo chị, lao động nữ vẫn gặp không ít rào cản trong quá trình phát triển nghề nghiệp. Sau khi lập gia đình hoặc sinh con, cơ hội thăng tiến thường bị thu hẹp hơn so với nam giới. Vì vậy, bên cạnh việc điều chỉnh lương, doanh nghiệp cũng cần xây dựng lộ trình đào tạo, phát triển nghề nghiệp rõ ràng, tạo cơ hội bình đẳng cho lao động nữ.

Áp lực lớn nhất là nuôi con

Nếu với chị Thương, áp lực chủ yếu đến từ chi phí sinh hoạt của người trẻ mới đi làm thì với chị Đào Thị Thủy (34 tuổi), công nhân một công ty điện tử ở Khu công nghiệp Bắc Ninh, người đã có gia đình và hai con nhỏ, bài toán kinh tế mỗi tháng còn nặng nề hơn rất nhiều.

Điều khiến chị lo lắng nhất không phải tiền ăn hay tiền thuê nhà mà là học phí và các khoản chi dành cho con. "Mỗi tháng tôi phải cân đối giữa chi phí sinh hoạt và nuôi con. Đóng học phí cho các cháu là khoản khiến tôi áp lực nhất", chị chia sẻ.

Thông tin dự kiến tăng lương tối thiểu vùng khiến chị có thêm hy vọng nhưng cũng không khỏi băn khoăn.

Theo chị, kinh nghiệm từ nhiều lần điều chỉnh trước cho thấy, khi lương tăng thì giá cả hàng hóa, dịch vụ cũng có xu hướng tăng theo. Vì vậy, khoản thu nhập tăng thêm có thể nhanh chóng bị "bào mòn" bởi chi phí sinh hoạt.

"Tôi băn khoăn việc tăng lương rồi các chi phí khác cũng tăng theo. Phần tăng thêm thực sự không đáng kể so với các khoản phải chi", chị nói.

Khác với nhiều đề xuất về hỗ trợ tiền thuê nhà hay trợ cấp khác, điều chị Thủy mong muốn khá giản dị, có một mức tăng lương đủ để cải thiện thu nhập thực tế, giúp người lao động yên tâm gắn bó với doanh nghiệp và có điều kiện chăm lo tốt hơn cho gia đình.

Bởi vậy, đề xuất tăng lương tối thiểu vùng được nhiều người lao động đón nhận như một tín hiệu tích cực, dù chưa thể giải quyết ngay toàn bộ những áp lực của cuộc sống.

Để tiền lương trở thành động lực phát triển

Theo bà Lê Thị Thanh Tâm, giảng viên Phân hiệu Học viện Phụ nữ Việt Nam, đề xuất tăng lương tối thiểu vùng bình quân 7,8% từ đầu năm 2027 là quyết định có cơ sở, phản ánh sự cân bằng giữa mục tiêu cải thiện đời sống người lao động và duy trì năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bà cho rằng, đối với người lao động, đặc biệt là nhóm lao động phổ thông, lao động nữ và người có thu nhập thấp, việc điều chỉnh lương sẽ góp phần giảm áp lực từ chi phí sinh hoạt, đồng thời tạo động lực gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.

"Trong bối cảnh giá cả nhiều mặt hàng thiết yếu vẫn tiếp tục tăng, việc điều chỉnh lương không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn thể hiện chính sách an sinh xã hội và sự chia sẻ thành quả phát triển", bà chia sẻ.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp chắc chắn sẽ phải đối mặt với áp lực gia tăng chi phí tiền lương, bảo hiểm xã hội và các khoản phúc lợi liên quan. Đặc biệt, các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động trong các ngành dệt may, da giày, điện tử, chế biến gỗ... sẽ chịu tác động rõ nét hơn.

Tuy nhiên, theo bà Lê Thị Thanh Tâm, đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp chuyển đổi mô hình tăng trưởng, đầu tư nhiều hơn cho chuyển đổi số, tự động hóa, cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thay vì tiếp tục dựa vào lợi thế lao động giá rẻ.

Chuyên gia nhấn mạnh, điều quan trọng là không nên nhìn lương tối thiểu đơn thuần như một khoản chi phí. "Khi người lao động có thu nhập ổn định hơn, họ sẽ yên tâm làm việc, giảm tỷ lệ nghỉ việc, nâng cao năng suất và chất lượng công việc. Cuối cùng, chính doanh nghiệp cũng là bên được hưởng lợi", bà phân tích.

Để chính sách phát huy hiệu quả, bà đề xuất cần có sự phối hợp đồng bộ từ ba phía. Về phía Nhà nước, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách tiền lương theo hướng dựa trên các căn cứ khoa học như tốc độ tăng năng suất lao động, chỉ số giá tiêu dùng (CPI), mức sống tối thiểu và khả năng chi trả của doanh nghiệp. 

Song song với đó, cần triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thông qua ưu đãi tín dụng, hỗ trợ chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, đào tạo nhân lực và cải cách thủ tục hành chính để giảm chi phí vận hành. Đây là những giải pháp giúp doanh nghiệp có thêm dư địa tài chính để thực hiện chính sách tiền lương mới.

Về phía doanh nghiệp, cần xem việc tăng lương là một phần trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực chứ không chỉ là chi phí phát sinh. Doanh nghiệp nên rà soát lại hệ thống tiền lương, xây dựng cơ chế trả lương theo năng lực, hiệu quả công việc và mức độ đóng góp thay vì chỉ dựa vào thâm niên.

Đồng thời, cần đầu tư nhiều hơn vào đào tạo kỹ năng, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và cải tiến quy trình sản xuất nhằm nâng cao năng suất lao động. Khi năng suất tăng nhanh hơn tốc độ tăng lương, doanh nghiệp sẽ phát triển bền vững hơn và người lao động cũng được hưởng thành quả từ sự tăng trưởng đó.

Đối với tổ chức công đoàn và các tổ chức đại diện người lao động, cần phát huy vai trò cầu nối đối thoại, thúc đẩy thương lượng tập thể, góp phần xây dựng môi trường lao động hài hòa và ổn định.

Theo bà Lê Thị Thanh Tâm, mục tiêu dài hạn không chỉ dừng ở việc "tăng lương" mà phải hướng tới "tăng thu nhập thực chất". Điều đó chỉ có thể đạt được khi tiền lương tăng cùng với năng suất lao động, chất lượng việc làm và hiệu quả sản xuất kinh doanh. Đây cũng là nền tảng để xây dựng thị trường lao động hiện đại, linh hoạt và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.