Ly hôn thời kinh tế số: Bài 1 - Rủi ro khi tài khoản đứng tên chồng

Phụ nữ tạo thu nhập nhưng không giữ quyền tài khoản

Những năm gần đây, kinh doanh online trở thành lựa chọn của nhiều phụ nữ, công việc vừa chăm sóc được gia đình vừa có thêm thu nhập. Chỉ với một chiếc điện thoại và kết nối internet, họ có thể bán hàng qua mạng xã hội, livestream hoặc mở gian hàng trên các sàn thương mại điện tử. Không ít người bắt đầu từ vài đơn hàng nhỏ lẻ nhưng sau vài năm đã xây dựng được lượng khách ổn định. Với nhiều gia đình, nguồn thu từ kinh doanh online thậm chí còn trở thành nguồn thu chính.

Chị H. (34 tuổi, phường Hoàng Mai, Hà Nội) bắt đầu bán mỹ phẩm online từ năm 2019. Ban đầu chỉ là vài đơn lẻ cho bạn bè, sau đó chị lập fanpage và livestream đều đặn mỗi tối. Sau nhiều năm, lượng khách tăng nhanh. Có thời điểm mỗi tháng shop của chị đạt doanh thu vài trăm triệu đồng. "Tôi trực tiếp bán hàng, quay video, livestream và trả lời khách. Chồng tôi quản lý tài khoản ngân hàng và chạy quảng cáo", chị H. kể.

Thời điểm bắt đầu kinh doanh, chị H. chưa có tài khoản ngân hàng riêng nên sử dụng tài khoản của chồng để nhận tiền chuyển khoản từ khách. Sau này việc kinh doanh phát triển nhưng chị vẫn giữ cách làm cũ. "Tôi nghĩ tiền của gia đình thì ai đứng tên cũng vậy", chị nói.

Tình huống của chị H. cũng khá phổ biến với nhiều phụ nữ kinh doanh online. Khi bắt đầu bán hàng, họ thường tận dụng các tài khoản sẵn có trong gia đình để thuận tiện giao dịch. Tuy nhiên khi công việc kinh doanh phát triển, việc đứng tên tài khoản lại không được điều chỉnh lại cho phù hợp.

Chị T., trú tại phường Hà Đông, TP Hà Nội, là một trường hợp như vậy. Chị bán nông sản sạch qua mạng xã hội và đã duy trì công việc này nhiều năm. Fanpage bán hàng của chị hiện có hơn 200.000 người theo dõi. Thế nhưng, quyền quản trị cao nhất của fanpage lại do chồng nắm giữ. "Anh ấy là người lập trang nên giữ quyền admin. Tôi chỉ đăng bài và trả lời khách", chị T. cho biết.

Theo chị T., toàn bộ việc tìm nguồn hàng, chăm sóc khách hàng và xử lý đơn đều do chị thực hiện. Tài khoản quản trị fanpage lại do chồng nắm giữ từ đầu nên vẫn giữ nguyên cho đến nay. Trong thời gian hôn nhân thuận hòa, điều này không gây ra vấn đề đáng kể nhưng khi quan hệ vợ chồng rạn nứt, quyền kiểm soát tài khoản lại trở thành yếu tố rất quan trọng.

Mất quyền truy cập và mất luôn dòng tiền

Nếu như trong thời gian hôn nhân êm ấm, việc để chồng đứng tên tài khoản kinh doanh thường không gây trở ngại thì khi mâu thuẫn phát sinh, quyền kiểm soát các tài khoản này lại trở thành vấn đề nhạy cảm. Chỉ cần thay đổi mật khẩu hoặc quyền quản trị, người trực tiếp bán hàng có thể lập tức mất quyền truy cập fanpage, gian hàng hoặc tài khoản nhận tiền.

Sau nhiều năm chung sống, cuộc hôn nhân của chị H. bắt đầu gặp trục trặc. Khi chị nộp đơn ly hôn, tài khoản ngân hàng dùng để nhận tiền bán hàng bất ngờ bị đổi mật khẩu. "Tôi không thể đăng nhập được nữa. Tiền bán hàng trước đó và cả tiền khách vừa chuyển đều nằm trong tài khoản của anh ấy", chị H. kể. Việc kinh doanh gần như phải dừng lại vì chị không còn kiểm soát được dòng tiền.

Chị T. cũng gặp tình huống tương tự. Sau khi vợ chồng xảy ra mâu thuẫn, chồng chị thay đổi quyền quản trị fanpage bán hàng. "Tôi vẫn còn khách quen nhưng không thể đăng bài hay trả lời tin nhắn. Mọi dữ liệu khách hàng đều nằm trong tài khoản mà tôi không còn quyền truy cập", chị T. nói.

Theo các chuyên gia pháp lý, tranh chấp liên quan đến tài khoản kinh doanh online đang xuất hiện ngày càng nhiều trong các vụ ly hôn gần đây. Khác với nhà đất hay xe cộ, những tài sản gắn với hoạt động kinh doanh trên môi trường số như fanpage bán hàng, gian hàng thương mại điện tử hay dữ liệu khách hàng thường không có giấy tờ sở hữu rõ ràng. 

Quyền quản trị tài khoản lại thường gắn với người đăng ký ban đầu. Vì vậy, khi người trực tiếp kinh doanh không phải là người đứng tên tài khoản, việc chứng minh quyền lợi có thể gặp nhiều khó khăn.

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh, những tài sản tồn tại trên môi trường mạng như fanpage, shop online hay dữ liệu khách hàng đang trở thành nguồn thu nhập quan trọng của nhiều gia đình. Thế nhưng khi hôn nhân đổ vỡ, việc xác định quyền đối với những tài sản này lại đặt ra nhiều vấn đề pháp lý mới...

(Còn nữa)