Khi một thành viên trong gia đình mắc ung thư, một bản án tâm lý vô hình dường như cũng được tuyên cho những người thân yêu nhất. Chú Nguyễn Thanh Sang (sinh năm 1971) đã đồng hành cùng vợ là cô Lưu Thị Thu Thủy (sinh năm 1973) trong suốt 7 năm đằng đẵng kể từ khi phát hiện bệnh ung thư đại tràng vào năm 2019. Xoay sở chăm sóc vợ ở giai đoạn giảm nhẹ, chú Sang thừa nhận bản thân rơi vào trạng thái căng thẳng tột độ. "Cứ lẩn quẩn cả ngày xong tới đêm... rất mệt mỏi vì bệnh này nó lâu dài quá, không có chịu nổi nữa", chú tâm sự. Áp lực càng đè nặng khi chú phải một mình gánh vác việc chăm sóc do các con đang sinh sống ở nước ngoài, đi kèm với gánh nặng chi phí điều trị mỗi tháng. Trước khi tiếp cận chương trình hỗ trợ, chú Sang không hề nghĩ đến việc chăm sóc bản thân, cứ lao đầu vào lo cho người bệnh cho đến khi chính mình cũng suy kiệt.

Tương tự, cô Trần Thị Thanh Thủy (62 tuổi), người đã túc trực chăm sóc chồng ung thư hơn 2 năm qua, cũng thường xuyên đối diện với tình trạng stress, cơ thể luôn mệt mỏi, đau nhức. Theo Thạc sĩ Hoàng Thị Bích Hạnh, Phó trưởng phòng Công tác xã hội, những người chăm sóc bệnh nhân lâu năm thường xuất hiện các dấu hiệu quá tải và kiệt sức như khó ngủ, dễ cáu gắt, bực bội. Tuy nhiên, một thực tế là họ hiếm khi nhận được sự quan tâm đúng mức. Tâm lý chung thường đặt trọn sự chú ý vào tiến trình bệnh lý của bệnh nhân, dẫn đến việc bỏ quên sức khỏe tinh thần của người chăm sóc.

Không chỉ người nhà, bản thân người bệnh cũng mang những nỗi niềm cô độc. Cô Nguyễn Thị Thanh (56 tuổi, quê Nghệ An), một bệnh nhân ung thư vú giai đoạn 3, đã lựa chọn giấu kín bệnh tình không cho gia đình biết. Hàng ngày mưu sinh tại TPHCM bằng nghề bán vé số, cô tự mình chống chọi với những cơn đau thể xác được miêu tả "giống như kiến cắn, kim châm". Sự kìm nén cảm xúc để không trở thành gánh nặng cho gia đình vô tình tạo ra một bức tường cô lập, khiến nỗi đau ung thư càng trở nên dai dẳng.

Trước thực trạng đó, sự ra đời của các chương trình can thiệp tâm lý như "Tâm Nhung" mang lại một giá trị thực tiễn và nhân văn to lớn. Chị Thư, điều phối dự án, chia sẻ rằng chương trình ra đời từ sự thấu hiểu: trong cuộc chiến với ung thư, người chăm sóc cũng kiệt sức không kém gì bệnh nhân.

Thông qua các hoạt động thiết thực được hướng dẫn bởi chuyên gia tâm lý, người nhà bệnh nhân được học cách tự chăm sóc bản thân qua các bài tập hít thở cho lồng ngực, massage giảm đau mỏi vai gáy và xoa dịu những cơn đau đầu do căng thẳng. Hơn thế nữa, không gian âm nhạc kết nối tại phòng bệnh đã phá vỡ sự tĩnh lặng ngột ngạt thường ngày. Chú Sang bộc bạch rằng nhờ chương trình, chú không còn cảm thấy đơn độc, được lắng nghe và san sẻ gánh nặng tâm lý. Những bệnh nhân như cô Thanh cũng tìm thấy sự an ủi, tinh thần phấn chấn và lạc quan hơn nhờ những lời ca, tiếng hát.

Việc chăm sóc sức khỏe tâm lý trong y khoa không nên chỉ được xem là một liệu pháp bổ trợ, mà phải là một phần cốt lõi của quá trình điều trị toàn diện. Mô hình hỗ trợ tâm lý tại TPHCM đã minh chứng cho một góc nhìn y tế nhân văn: chữa bệnh không chỉ là chữa thân, mà còn là chữa tâm. Khi những "chiến binh thầm lặng" được tiếp sức, họ mới có thể vững vàng trở thành điểm tựa vững chắc cho người bệnh, để trên hành trình sinh tử ấy, không một ai phải đơn độc gặm nhấm nỗi đau.