Mở ra dư địa phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên

Ngày 21/10/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2018/QĐ-TTg phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch lâm nghiệp thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Định hướng mới này nhằm phát triển ngành lâm nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả, đa giá trị và bền vững. Trong đó, phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí được xác định là chìa khóa để nâng cao giá trị của rừng, tạo sinh kế cho người dân và thúc đẩy tăng trưởng xanh.

Quy hoạch nhấn mạnh yêu cầu gắn phát triển du lịch với bảo vệ rừng bền vững. Các địa phương cần hoàn thiện cơ chế, chính sách để thu hút nguồn lực xã hội, vừa phát triển du lịch vừa bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào địa phương.

Song song với đó, mô hình lâm nghiệp đang chuyển dịch mạnh mẽ: từ khai thác gỗ là chính sang lâm nghiệp đa giá trị. Điều này có nghĩa là chúng ta sẽ khai thác hiệu quả các sản phẩm ngoài gỗ, dược liệu, kinh tế dưới tán rừng, dịch vụ môi trường rừng và đặc biệt là du lịch sinh thái. Tất cả đều phải dựa trên nguyên tắc bảo đảm an ninh sinh thái, ưu tiên bảo vệ nghiêm ngặt các khu rừng đặc dụng, rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng ven biển và những hệ sinh thái có độ đa dạng sinh học cao.

Phát huy tài nguyên rừng để làm du lịch sinh thái

Việt Nam sở hữu hệ sinh thái rừng vô cùng phong phú và cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, nhất là ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Đây là lợi thế lớn để phát triển các loại hình du lịch như khám phá thiên nhiên, trải nghiệm và tìm hiểu văn hóa bản địa.

Thay vì chỉ tham quan thông thường, du khách nay có thể tham gia các hoạt động có chiều sâu hơn: tìm hiểu đời sống tự nhiên, trải nghiệm văn hóa và tiếp cận tri thức bản địa. Điều này không chỉ làm cho chuyến đi thêm phần thú vị mà còn giúp mọi người thấu hiểu hơn về vai trò thiết yếu của rừng đối với môi trường và cuộc sống.

Tuy nhiên, chất lượng môi trường tự nhiên chính là "linh hồn" của du lịch sinh thái. Quy hoạch đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng toàn quốc ổn định ở mức 42% đến năm 2030. Do đó, mọi hoạt động làm du lịch đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định: Phù hợp với chức năng của từng loại rừng, tuyệt đối không làm suy giảm hệ sinh thái; đầu tư hạ tầng và dịch vụ phải hạn chế tối đa rác thải, tránh phá vỡ cảnh quan và ảnh hưởng đến nơi sống của các loài động thực vật; đặc biệt ưu tiên bảo vệ tuyệt đối những khu vực có giá trị bảo tồn cao.

Gắn kết du lịch với sinh kế của cộng đồng bản địa

Một điểm sáng trong quy hoạch là đưa người dân địa phương vào trung tâm của chuỗi giá trị du lịch.

Với sự am hiểu sâu sắc về địa bàn, văn hóa và ẩm thực, người dân chính là những hướng dẫn viên tuyệt vời nhất để mang đến cho du khách những trải nghiệm chân thực. Bà con có thể tham gia làm du lịch cộng đồng, cung cấp dịch vụ lưu trú, ẩm thực hoặc giới thiệu các sản phẩm đặc trưng.

Việc này giúp người dân có thêm việc làm và thu nhập ổn định từ chính những giá trị bản địa của quê hương. Khi sinh kế gắn liền với rừng, ý thức bảo vệ thiên nhiên của cộng đồng cũng sẽ được nâng cao rõ rệt. Để làm được điều này lâu dài, rất cần sự chung tay kết nối giữa chính quyền, chủ rừng, doanh nghiệp và người dân thông qua việc đào tạo kỹ năng làm du lịch và hỗ trợ xây dựng sản phẩm phù hợp.

Hướng tới một nền du lịch sinh thái có trách nhiệm

Trong xu thế du lịch xanh hiện nay, việc khai thác giá trị tài nguyên rừng gắn với bảo tồn chính là con đường giúp các địa phương tạo dấu ấn riêng và nâng cao sức cạnh tranh.

Để hiện thực hóa định hướng này, các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, chủ rừng và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ hơn nữa. Đối với các doanh nghiệp làm du lịch, việc nâng cao trải nghiệm cho du khách phải luôn đi đôi với đảm bảo an toàn, quản lý rác thải và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường. Các chương trình quảng bá cũng cần truyền tải thông điệp bảo vệ thiên nhiên và văn hóa bản địa đến từng du khách.

Có thể nói, phát triển du lịch sinh thái gắn với lâm nghiệp đa giá trị không chỉ đa dạng hóa sản phẩm du lịch mà còn tạo sinh kế vững chắc cho người dân, bảo vệ thiên nhiên và thúc đẩy tăng trưởng xanh cho ngành du lịch Việt Nam trong tương lai.