Nếp sống mỗi ngày của thủy thủ dưới lòng đại dương

Không gian hoạt động đặc thù: Động lực hình thành nếp sống văn hóa

Tàu ngầm là lực lượng tác chiến đặc biệt của Hải quân Nhân dân Việt Nam, hoạt động trong môi trường mang tính đặc thù cao và đòi hỏi tính kỷ luật, độ chính xác tuyệt đối. Khác biệt hoàn toàn với môi trường công tác trên tàu mặt nước, các thủy thủ tàu ngầm phải làm việc trong điều kiện khép kín đầy khắc nghiệt: Không gian sinh hoạt chật hẹp, thiếu ánh sáng, không khí tự nhiên và gần như tách biệt với thế giới bên ngoài. Giữa lòng biển sâu, họ không có sóng điện thoại, không kết nối internet và cực kỳ hạn chế các phương tiện giải trí hiện đại.

Chính điều kiện đặc thù, đầy thách thức đó đã đặt ra một yêu cầu cấp thiết: Phải xây dựng những hình thức sinh hoạt tinh thần sao cho phù hợp, lành mạnh và có chiều sâu. Để tái tạo năng lượng sau những giờ huấn luyện và đi ca căng thẳng, các thủy thủ cũng có nhiều lựa chọn giải trí như nghe nhạc, tổ chức sinh nhật trong lòng biển, giao lưu cờ vua, cờ tướng hay theo dõi bản tin hành trình trong lòng biển. Tuy nhiên, trong tất cả các hình thức đó, đọc sách báo là hoạt động được đông đảo cán bộ, thủy thủ lựa chọn nhiều nhất.

Vì đọc sách báo đóng vai trò quan trọng giúp bộ đội cân bằng trạng thái tâm lý, tái tạo sức lao động và giữ vững ý chí sắt đá trong một môi trường làm việc có cường độ cao, áp lực vô cùng lớn và đặc biệt hơn cả là tiết kiệm ô xy. Ở nơi đại dương sâu thẳm, sách không đơn thuần chỉ là phương tiện để giải trí, mà thực sự trở thành "người bạn đồng hành" trung thành, nuôi dưỡng đời sống tinh thần và nâng tầm trí tuệ cho mỗi thủy thủ. Từ chính những điều kiện khó khăn ấy, văn hóa đọc của Lữ đoàn 189 đã được hình thành, phát triển một cách tự nhiên, bền vững và mang đậm dấu ấn riêng biệt của lực lượng tinh nhuệ này.

Tự học để làm chủ vũ khí kỹ thuật hiện đại

Đối với thủy thủ tàu ngầm, văn hóa đọc còn là một phương thức tự học tập và nghiên cứu đầy hiệu quả, nhằm đáp ứng yêu cầu làm chủ các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại. Tàu ngầm Kilo 636 là loại phương tiện chiến đấu mang trình độ công nghệ cao, tích hợp hàng loạt hệ thống kỹ thuật tiên tiến, phức tạp. Điều này đòi hỏi mỗi cán bộ, thủy thủ phải có sự hiểu biết toàn diện, không ngừng nỗ lực học tập để nâng cao trình độ chuyên môn cũng như năng lực, sự nhanh nhạy trong xử lý tình huống thực tế.

Trong bối cảnh khắt khe đó, việc miệt mài nghiên cứu sách chuyên ngành, tài liệu kỹ thuật, hay sách khoa học quân sự đóng vai trò then chốt giúp bộ đội củng cố vững chắc kiến thức, cập nhật tri thức mới, đồng thời tích lũy kinh nghiệm khai thác và bảo quản vũ khí.

Thiếu tá Lê Văn Thu, Sĩ quan điện toán, Kíp tàu ngầm số 7, chia sẻ: "Việc đọc sách là hình thức tự học có hiệu quả, giúp củng cố kiến thức, làm cơ sở để vận dụng vào quá trình công tác, nghiên cứu sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, trực tiếp phục vụ cho nhiệm vụ huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu. Việc biến quá trình đọc sách thành một quá trình tự học được nhiều cán bộ, chiến sĩ duy trì thói quen mỗi ngày, kết hợp cùng việc ghi chép, trao đổi và thảo luận".

Còn theo trung tá Hà Văn Tý, Phó Chính ủy Lữ đoàn: "Xây dựng văn hóa đọc không chỉ nhằm nâng cao đời sống tinh thần mà còn trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của đơn vị. Thông qua đó, bộ đội nâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị và trình độ chuyên môn để làm chủ vững chắc vũ khí trang bị kỹ thuật hiện đại, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao".

Hình thành thói quen - xây dựng nền nếp văn hóa

Điểm vô cùng nổi bật trong văn hóa đọc của Lữ đoàn 189 chính là tính nền nếp, sự kỷ luật và tính bền vững. Văn hóa đọc trên tàu ngầm hoàn toàn không phải là một phong trào bộc phát, mà đã thấm sâu, trở thành thói quen được cán bộ, thủy thủ duy trì nghiêm túc, có kỷ luật.

Mỗi người lính tự xây dựng kế hoạch, mục tiêu đọc sách hàng ngày cho riêng mình sao cho phù hợp với nhiệm vụ được giao. Các chủ đề được lựa chọn vô cùng phong phú, từ lý luận chính trị, lịch sử, quân sự, pháp luật cho đến văn học, nghệ thuật, kỹ năng sống... nhằm bồi dưỡng tri thức và rèn luyện tư duy logic. Hơn nữa, việc đọc không dừng lại ở sự "đơn độc" cá nhân. Nó gắn liền với sự chia sẻ, lan tỏa - các thủy thủ cùng nhau trao đổi nội dung, thảo luận những vấn đề thực tiễn hay kể cho nhau nghe những điều thú vị từ sách. 

Từ tủ sách nhỏ trên tàu chứa đựng hàng trăm đầu sách, báo, tạp chí

Dù không gian chật hẹp, nhưng trên mỗi tàu ngầm luôn dành một vị trí trang trọng tại Câu lạc bộ để đặt một tủ sách nhỏ. Tủ sách giản dị ấy chứa đựng hàng trăm đầu sách, báo, tạp chí được lựa chọn kỹ lưỡng. Thể loại vô cùng đa dạng: Từ sách về Đảng, về Bác Hồ kính yêu, sách lý luận chính trị, đến văn học kinh điển, lịch sử, địa lý, tài liệu pháp luật, chuyên ngành quân sự, kỹ thuật tàu ngầm và cả những cuốn sách viết về biển, đảo Tổ quốc.

Nguồn sách phong phú này không chỉ được bổ sung từ thư viện Lữ đoàn, mà còn đến từ sự trao tặng của các đơn vị kết nghĩa, từ các địa phương tàu ngầm vinh dự được mang tên và đặc biệt là từ chính sự đóng góp tự nguyện của cán bộ, thủy thủ trong các đợt phát động "tặng sách". Những cuốn sách từng gắn bó với mỗi cá nhân, giờ đây trở thành tài sản chung của tập thể, lan tỏa giá trị tri thức cho toàn đơn vị. Mỗi tủ sách nhỏ chính là biểu hiện sinh động của "văn hóa tàu ngầm", trở thành điểm đến quen thuộc mỗi khi kết thúc ca trực hay trong những đêm tĩnh lặng giữa đại dương.

Nhằm khơi dậy và duy trì niềm say mê học tập, Lữ đoàn đã chủ động triển khai nhiều mô hình sáng tạo như: "Mỗi ngày 10 trang sách", "Mỗi tuần một cuốn sách", "Đọc sách trong lòng biển", xây dựng Tủ sách pháp luật, làm clip giới thiệu và tổ chức các buổi tọa đàm, giới thiệu sách. Việc tặng sách cho cán bộ, thủy thủ vào dịp tổ chức sinh nhật đồng đội hoặc khen thưởng khi đạt thành tích cao cũng được áp dụng rộng rãi, mang ý nghĩa tri ân, động viên và bồi dưỡng nhân cách. Từ những tủ sách nhỏ ấy, một hệ giá trị lớn lao đã hình thành: giá trị của tri thức, nhân cách và bản lĩnh thủy thủ tàu ngầm Việt Nam.

Trong không gian biệt lập và áp lực cao, với các thủy thủ làm việc dưới lòng biển sâu, sách thực sự là "người thầy thầm lặng" rèn luyện tư duy logic, sự bình tĩnh, khả năng phán đoán và giữ vững bản lĩnh trong mọi tình huống. Giữa lòng đại dương sâu thẳm, nơi chỉ có tiếng máy rì rầm cùng sự tĩnh lặng đặc trưng, những trang sách vẫn đều đặn được lật mở mỗi ngày. Văn hóa đọc âm thầm nuôi dưỡng đời sống tinh thần, hun đúc trí tuệ, bồi dưỡng lý tưởng và tình yêu quê hương, đất nước cho những người lính tinh nhuệ lặng lẽ làm nhiệm vụ đặc biệt dưới lòng đại dương./.