Ngân hàng Nhà nước tiếp tục bơm thanh khoản, lãi suất liên ngân hàng giảm sâu về 5,8%
Ảnh minh họa
Trong bối cảnh thanh khoản hệ thống ngân hàng có dấu hiệu căng thẳng trong những tuần gần đây, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tiếp tục triển khai các biện pháp hỗ trợ thị trường tiền tệ thông qua kênh thị trường mở và hoạt động hoán đổi ngoại tệ. Những động thái này đã góp phần làm dịu áp lực thanh khoản ngắn hạn, kéo lãi suất liên ngân hàng giảm mạnh sau khi tăng vọt trong các phiên trước đó.
NHNN linh hoạt điều tiết qua thị trường mở
Theo dữ liệu cập nhật ngày 5/3/2026, NHNN chào thầu trên kênh cầm cố (OMO) với tổng khối lượng 4.000 tỷ đồng cho bốn kỳ hạn gồm 7 ngày, 14 ngày, 21 ngày và 63 ngày. Lãi suất áp dụng cho tất cả các kỳ hạn này được giữ ở mức 4,5%/năm.
Kết quả đấu thầu cho thấy tổng khối lượng trúng thầu đạt 3.920,97 tỷ đồng. Trong đó: 1.000 tỷ đồng trúng thầu ở kỳ hạn 7 ngày; 1.000 tỷ đồng ở kỳ hạn 14 ngày; 920,97 tỷ đồng ở kỳ hạn 21 ngày; 1.000 tỷ đồng ở kỳ hạn 63 ngày
Trong khi đó, lượng vốn đáo hạn trong ngày lên tới 11.279,20 tỷ đồng. Điều này đồng nghĩa với việc NHNN đã hút ròng 7.358,23 tỷ đồng khỏi hệ thống ngân hàng trong phiên giao dịch này. Tổng khối lượng lưu hành trên kênh cầm cố hiện ở mức 432.373,51 tỷ đồng, cho thấy quy mô hỗ trợ thanh khoản của NHNN vẫn duy trì ở mức cao.
Tính chung trong 4 phiên giao dịch đầu tuần, NHNN đã thực hiện hai phiên hút ròng với tổng giá trị 15.681 tỷ đồng và hai phiên bơm ròng với tổng giá trị 43.377 tỷ đồng. Như vậy, lượng tiền được bơm ròng ra hệ thống từ đầu tuần đến nay đạt khoảng 27.696 tỷ đồng, phản ánh xu hướng điều tiết theo hướng hỗ trợ thanh khoản cho các tổ chức tín dụng.
Hoán đổi ngoại tệ: công cụ bổ sung bơm thanh khoản VND
Bên cạnh nghiệp vụ thị trường mở, NHNN còn sử dụng công cụ hoán đổi ngoại tệ (FX swap) nhằm bổ sung thanh khoản VND cho hệ thống.
Cụ thể, ngày 3/3/2026, NHNN thông báo thực hiện giao dịch hoán đổi USD/VND kỳ hạn 7 ngày với các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Trong giao dịch này, NHNN mua USD giao ngay và bán USD kỳ hạn, qua đó bơm VND vào thị trường.
Các thông số chính của giao dịch gồm: Ngày giá trị: T+1 (04/03/2026); Tỷ giá mua giao ngay: 23.837 VND/USD; Tỷ giá bán kỳ hạn: 23.843 VND/USD; Khối lượng hoán đổi tối đa: 1 tỷ USD
Về bản chất, nghiệp vụ này giúp NHNN tăng cung tiền đồng trong ngắn hạn nhưng vẫn đảm bảo có thể thu hồi lượng tiền đã bơm ra sau khi giao dịch đáo hạn. Đây được xem là một công cụ linh hoạt để điều tiết thanh khoản mà không làm thay đổi mạnh trạng thái ngoại hối của hệ thống.
Lãi suất liên ngân hàng hạ nhiệt mạnh
Nhờ các động thái hỗ trợ thanh khoản từ NHNN, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng đã giảm đáng kể. Trong phiên giao dịch ngày 5/3, lãi suất cho vay qua đêm chỉ còn khoảng 5,8%/năm, giảm sâu so với mức 11% của phiên trước đó.
Sự sụt giảm mạnh này phản ánh việc áp lực thiếu hụt thanh khoản ngắn hạn đã phần nào được giải tỏa, đặc biệt đối với các ngân hàng có nhu cầu vốn tạm thời để cân đối trạng thái.
Thị trường liên ngân hàng là nơi các ngân hàng vay mượn lẫn nhau trong thời gian rất ngắn (thường qua đêm hoặc vài ngày), vì vậy lãi suất trên thị trường này thường biến động mạnh theo nhu cầu thanh khoản tức thời của hệ thống.
Lãi suất thị trường dân cư vẫn có xu hướng tăng
Trong khi lãi suất liên ngân hàng giảm mạnh, mặt bằng lãi suất huy động trên thị trường dân cư (thị trường 1) lại tiếp tục nhích lên, đặc biệt ở các kỳ hạn trung và dài hạn. Điều này cho thấy các ngân hàng vẫn có nhu cầu tăng cường huy động vốn ổn định từ người dân để phục vụ tăng trưởng tín dụng trong năm 2026.
Theo ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup, lãi suất liên ngân hàng tại Việt Nam khó có thể đóng vai trò là "lãi suất chuẩn" cho toàn bộ thị trường.
Ông cho rằng hai thị trường tiền tệ hoạt động khá độc lập:
Thị trường 1: quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng (huy động – cho vay).
Thị trường 2: thị trường liên ngân hàng, nơi các tổ chức tín dụng vay mượn lẫn nhau.
Do cấu trúc vận hành khác nhau, biến động lãi suất liên ngân hàng không phản ánh đầy đủ xu hướng của lãi suất huy động và cho vay trong nền kinh tế.
Triển vọng lãi suất năm 2026
Về xu hướng chung của lãi suất trong năm nay, nhiều chuyên gia nhận định mặt bằng lãi suất huy động và cho vay sẽ duy trì quanh mức hiện tại, có thể tăng nhẹ ở một số phân khúc tín dụng. Nguyên nhân là room tín dụng năm 2026 được kiểm soát chặt chẽ hơn, trong khi nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn khá lớn.
Tuy vậy, khả năng xảy ra các đợt tăng lãi suất đột biến được đánh giá là thấp. Đồng thời, mặt bằng lãi suất cũng khó quay lại mức rất thấp như giai đoạn 2024–2025, khi thanh khoản hệ thống dồi dào và chính sách tiền tệ nới lỏng mạnh.
Riêng với lãi suất liên ngân hàng, các chuyên gia dự báo biến động sẽ còn khá mạnh trong năm 2026. Sự thay đổi về quy mô bảng cân đối và cấu trúc nguồn vốn của các ngân hàng khiến các công cụ điều tiết truyền thống của NHNN đôi khi không còn hiệu quả như trước.
Do đó, các chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư không nên sử dụng biến động lãi suất liên ngân hàng như một tín hiệu trực tiếp để ra quyết định đầu tư, đặc biệt là trên thị trường cổ phiếu, bởi mối liên hệ giữa lãi suất này và hoạt động của nền kinh tế thực tương đối hạn chế.
Thanh khoản ngân hàng có thể còn chịu áp lực
Nhiều bộ phận phân tích của các công ty chứng khoán cũng cho rằng thanh khoản hệ thống ngân hàng trong năm nay vẫn có khả năng ở trạng thái "căng" tương đối. Điều này khiến mặt bằng lãi suất khó quay lại vùng thấp như trước.
Dù vậy, thị trường được kỳ vọng sẽ ổn định dần từ quý II/2026 khi dòng tiền trong hệ thống được cân bằng trở lại. Tuy nhiên, theo chu kỳ thông thường của thị trường tiền tệ Việt Nam, áp lực thanh khoản có thể tăng trở lại vào những tháng cuối năm, thời điểm nhu cầu tín dụng và thanh toán của nền kinh tế thường gia tăng mạnh.
