Ngành làm đẹp Việt Nam trước “ngã rẽ” bền vững

Trao đổi với TGPN, bác sĩ (BS) Ngô Thị Thu Yến - Phó Chủ tịch Hiệp hội Đào tạo nghề quốc tế, Chủ tịch Hội Nam y Hưng Yên, Trưởng khoa Chăm sóc da Trường Cao đẳng Y dược Kinh tế và Công nghệ - đã chia sẻ góc nhìn về "ngã rẽ" của ngành cũng như những giá trị nhân văn mà nghề làm đẹp đang hướng tới.

Chuyển từ "làm đẹp bên ngoài" sang "chăm sóc toàn diện"

+ Thưa bác sĩ, chị đánh giá ngành làm đẹp Việt Nam hiện đang ở giai đoạn nào trong thang phát triển bền vững?

Theo quan điểm của tôi, ngành làm đẹp Việt Nam hiện nay đang ở giai đoạn "tăng trưởng nhanh - chuyển mình sang chuẩn hóa bền vững". Trong khoảng 5-10 năm trở lại đây, ngành đã có sự phát triển rất mạnh mẽ. Làm đẹp không còn là nhu cầu xa xỉ mà đã trở thành một phần tất yếu trong đời sống. Số lượng spa, thẩm mỹ viện gia tăng nhanh chóng với hàng nghìn cơ sở mới mỗi năm, trong khi tốc độ tăng trưởng toàn ngành duy trì ở mức 10-15%/năm.

Tuy nhiên, nếu đặt ngành trong "thang phát triển bền vững", chúng ta đã vượt qua giai đoạn ban đầu và tăng trưởng tự phát. Hiện nay là giai đoạn chuyển hóa với nhiều thay đổi mang tính cấu trúc.

Thứ nhất, ngành đang chuyển từ "làm đẹp dịch vụ" sang "làm đẹp điều trị". Trước đây, spa chủ yếu tập trung vào chăm sóc bề mặt và thư giãn. Hiện nay, xu hướng đã dịch chuyển sang điều trị da chuyên sâu, ứng dụng công nghệ cao như laser, ánh sáng sinh học, trẻ hóa không xâm lấn và mô hình spa - clinic chuẩn y khoa. Đây là bước tiến quan trọng, thể hiện sự chuyên môn hóa và hướng đến hiệu quả thực chất.

Thứ hai, ngành chuyển từ đại trà sang cá nhân hóa. Khách hàng ngày nay yêu cầu phác đồ riêng biệt, phù hợp với tình trạng da, cơ địa, nội tiết và lối sống. Điều này cho thấy ngành làm đẹp đang tiệm cận với y học cá thể hóa - một tiêu chí quan trọng của phát triển bền vững.

Thứ ba, từ tăng trưởng nóng sang chuẩn hóa pháp lý và chuyên môn. Sự phát triển nhanh kéo theo nhiều rủi ro như vượt phạm vi chuyên môn, sử dụng sản phẩm và thiết bị không kiểm soát, thiếu chuẩn hóa đào tạo. Vì vậy, giai đoạn hiện tại buộc ngành phải siết chặt quy trình, tuân thủ pháp lý và nâng cao chất lượng vận hành. Đây chính là "bộ lọc" để loại bỏ những mô hình ngắn hạn, thiếu an toàn.

Cuối cùng, ngành đang chuyển từ "làm đẹp bên ngoài" sang "chăm sóc toàn diện" - kết hợp dinh dưỡng, nội tiết, sức khỏe tinh thần và làm đẹp bền vững. Đây là xu hướng tất yếu khi ngành tiến gần hơn tới lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tích hợp.

+ Bên cạnh hoạt động chuyên môn, bác sĩ đang theo đuổi những dự án xã hội nào?

Với tôi, làm đẹp không chỉ là giúp con người đẹp hơn mà còn là hành trình chữa lành và trao cơ hội. Vì vậy, tôi tập trung phát triển các dự án mang giá trị xã hội rõ rệt.

Trước hết là dự án "Trao nghề - Trao cơ hội", hướng tới phụ nữ yếu thế như mẹ đơn thân, phụ nữ sau sinh mất định hướng, lao động thu nhập thấp, học sinh - sinh viên chưa có điều kiện học nghề, hay những người từng vấp ngã và muốn làm lại cuộc đời. Chúng tôi hỗ trợ đào tạo nghề spa chuẩn y khoa, cấp học bổng và kết nối việc làm sau đào tạo. Tôi luôn tin rằng "trao cần câu" sẽ tạo ra giá trị bền vững hơn rất nhiều so với hỗ trợ ngắn hạn.

Thứ hai là chương trình nâng cao nhận thức về làm đẹp an toàn. Hiện nay, rủi ro trong ngành phần lớn đến từ thiếu kiến thức của cả người làm nghề và người tiêu dùng. Chúng tôi triển khai các hoạt động chia sẻ miễn phí, xây dựng kênh truyền thông, hướng dẫn phân biệt sản phẩm an toàn và cảnh báo các sai lệch phổ biến.

Thứ ba là mô hình "chữa lành làn da - chữa lành tâm lý". Trong hơn 20 năm làm nghề, tôi gặp rất nhiều trường hợp tổn thương sâu sắc về ngoại hình, dẫn đến mất tự tin, thậm chí trầm cảm. Vì vậy, chúng tôi kết hợp điều trị da với tư vấn tâm lý, đồng hành dài hạn để phục hồi không chỉ làn da mà cả sự tự tin và chất lượng cuộc sống.

Một dự án tôi đặc biệt tâm huyết là "1.000 câu chuyện về nghề làm đẹp", ghi lại những hành trình thay đổi cuộc đời nhờ nghề. Tôi mong muốn lan tỏa giá trị nhân văn của ngành và thay đổi cách nhìn của xã hội về nghề làm đẹp.

Đi chậm nhưng chắc và đúng

+ Khó khăn lớn nhất trong quá trình triển khai các dự án này là gì, thưa bác sĩ?

BS Ngô Thị Thu Yến: Khó khăn lớn nhất không nằm ở nguồn lực mà ở nhận thức. Nhiều người vẫn xem nghề spa là nghề dễ học, dễ làm và chưa hiểu đúng về làm đẹp an toàn. Điều này khiến các chương trình đào tạo bài bản khó tiếp cận sâu rộng trong giai đoạn đầu.

Thứ hai là bài toán duy trì tính bền vững. Các dự án xã hội thường không tạo ra lợi nhuận trực tiếp, trong khi lại cần nguồn lực dài hạn về tài chính, nhân sự và vận hành.

Thứ ba là đảm bảo chất lượng đào tạo. Không chỉ dạy nghề, chúng tôi phải đảm bảo học viên có đủ năng lực hành nghề thực tế và tuân thủ chuẩn chuyên môn. Nếu đào tạo nhanh nhưng thiếu nền tảng sẽ gây rủi ro cho cả người làm nghề và khách hàng. Ngoài ra, rào cản tâm lý của người được hỗ trợ cũng là một thách thức lớn. Nhiều người thiếu tự tin hoặc chưa sẵn sàng thay đổi, vì vậy cần đồng hành cả về tâm lý chứ không chỉ chuyên môn.

Cuối cùng là vấn đề pháp lý. Ngành làm đẹp vẫn đang trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý, dẫn đến sự chênh lệch về chất lượng giữa các cơ sở. Với định hướng chuẩn y khoa, chúng tôi chấp nhận đi chậm hơn, nhưng phải đi chắc và đi đúng.

+ Bác sĩ kỳ vọng gì về cơ chế, chính sách để thúc đẩy ngành và các dự án xã hội phát triển?

Tôi cho rằng, để ngành làm đẹp phát triển bền vững, cần một hệ thống chính sách đồng bộ và mang tính định hướng dài hạn.

Thứ nhất, cần có chính sách hỗ trợ cho các chương trình đào tạo nghề mang tính xã hội, bao gồm hỗ trợ chi phí đào tạo, vốn vay ưu đãi cho học viên và kết nối việc làm. Khi có sự đồng hành từ Nhà nước, các mô hình này có thể được nhân rộng và tạo tác động lớn hơn.

Thứ hai, cần tăng cường truyền thông chính thống về làm đẹp an toàn. Thị trường hiện nay có nhiều thông tin sai lệch, quảng cáo quá mức. Nếu người tiêu dùng có kiến thức đúng, thị trường sẽ tự điều chỉnh theo hướng tích cực.

Thứ ba, cần khuyến khích mô hình làm đẹp gắn với chăm sóc sức khỏe toàn diện, như spa - clinic chuẩn y khoa, các phương pháp không xâm lấn, an toàn và cá nhân hóa. Đây là xu hướng toàn cầu và là hướng đi giúp ngành làm đẹp Việt Nam tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế.

Tôi tin rằng, khi có một hệ sinh thái chính sách phù hợp, người làm nghề sẽ yên tâm phát triển, người tiêu dùng được bảo vệ và các giá trị nhân văn của ngành làm đẹp sẽ được lan tỏa mạnh mẽ hơn.

+ Xin cảm ơn bác sĩ!