Ngoại giao tiên phong kết nối sức mạnh kiều bào

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong và thực hiện nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới” diễn ra trong bối cảnh đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Sau 40 năm sinh sống ở nước ngoài và nhiều năm trực tiếp tham gia công tác cộng đồng, tôi luôn kỳ vọng ngành Ngoại giao sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong việc kết nối sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, đưa cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trở thành lực lượng đồng hành ngày càng quan trọng trong sự nghiệp phát triển đất nước.

Đổi mới tư duy

Trong nhiều năm qua, công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Sự gắn kết giữa kiều bào với quê hương ngày càng bền chặt; vị thế của cộng đồng người Việt Nam ở nhiều quốc gia không ngừng được nâng cao; các hoạt động văn hóa, kinh tế, giáo dục, khoa học và giao lưu nhân dân ngày càng góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam và tăng cường quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam với các nước.

Tuy nhiên, trong kỷ nguyên phát triển mới, công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài cũng cần có bước chuyển về tư duy và phương thức triển khai. Nếu trước đây chúng ta chủ yếu nhấn mạnh việc vận động kiều bào hướng về quê hương, đất nước, thì ngày nay cần chuyển mạnh sang tư duy kiều bào đồng hành cùng dân tộc để xây dựng và phát triển đất nước.

Kiều bào không chỉ là nguồn lực cần được huy động, mà cần được nhìn nhận là đối tác tiềm năng, là một bộ phận hữu cơ của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cùng chia sẻ trách nhiệm, trí tuệ, kinh nghiệm, mạng lưới quan hệ quốc tế và khát vọng đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Bên cạnh đó, rất cần có thêm nhiều cơ chế để thế hệ trẻ người Việt Nam ở nước ngoài gắn kết với quê hương thông qua các chương trình giao lưu, trải nghiệm văn hóa, thực tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Đây không chỉ là việc gìn giữ, truyền tiếp bản sắc văn hóa dân tộc cho các thế hệ trẻ, mà còn bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của cộng đồng cũng như của Việt Nam.

Phát huy đối ngoại nhân dân

Một nội dung khác được kỳ vọng là tiếp tục phát huy mạnh mẽ hơn vai trò của đối ngoại nhân dân. Trong bối cảnh thế giới đang có nhiều biến động, khi lòng tin, sự thấu hiểu và kết nối giữa các dân tộc ngày càng trở nên quan trọng, đối ngoại nhân dân không chỉ là hoạt động bổ trợ mà đã và đang khẳng định vị trí là một trong ba trụ cột của nền đối ngoại toàn diện, hiện đại của Việt Nam, cùng với đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước.

Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài chính là lực lượng trực tiếp tham gia triển khai đối ngoại nhân dân tại các địa bàn sở tại.

Thông qua các hoạt động văn hóa, giáo dục, doanh nghiệp, khoa học, giao lưu nhân dân và hoạt động xã hội, kiều bào góp phần lan tỏa hình ảnh một Việt Nam hòa bình, năng động, giàu bản sắc và có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế.

Trong giai đoạn phát triển mới, khi ngoại giao ngày càng mở rộng sang các lĩnh vực kinh tế, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và văn hóa, vai trò của kiều bào trong đối ngoại nhân dân càng có điều kiện được phát huy sâu rộng hơn.

Với lợi thế am hiểu cả văn hóa Việt Nam và văn hóa sở tại, có mạng lưới quan hệ phong phú trong các lĩnh vực học thuật, doanh nghiệp, truyền thông và xã hội, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có thể trở thành những cầu nối tin cậy, góp phần thúc đẩy hợp tác thực chất giữa Việt Nam với các đối tác quốc tế.

Đồng thời, trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, mỗi hoạt động, mỗi câu chuyện tích cực do kiều bào lan tỏa cũng góp phần xây dựng hình ảnh một Việt Nam đổi mới, năng động, giàu bản sắc và ngày càng có uy tín trên trường quốc tế. Đây là nguồn lực mềm rất cần được quan tâm và phát huy qua sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong nước với các hội đoàn, tổ chức và cá nhân người Việt Nam ở nước ngoài.

Mỗi người Việt Nam ở nước ngoài, bằng uy tín, năng lực và sự hội nhập của mình, đều có thể trở thành một “đại sứ nhân dân”, góp phần tăng cường hiểu biết, củng cố tình hữu nghị và mở rộng hợp tác giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế.

Từ những đóng góp trong đời sống kinh tế, văn hóa, khoa học đến các hoạt động giao lưu cộng đồng, mỗi kiều bào đều có thể góp thêm một nhịp cầu kết nối Việt Nam với thế giới, qua đó cùng ngành Ngoại giao vun đắp môi trường hòa bình, hợp tác và phát triển vì lợi ích chung của đất nước.

Kết nối bằng chuyển đổi số

Để phát huy hiệu quả hơn nguồn lực này, cần coi chuyển đổi số trong công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài là một nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn tới.

Việc nghiên cứu xây dựng hệ sinh thái số dành cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, do Bộ Ngoại giao chủ trì phối hợp với các bộ, ngành và địa phương triển khai, là một hướng đi cần thiết. Đây không chỉ là cơ sở dữ liệu, mà cần trở thành nền tảng kết nối, tương tác và tham vấn hiện đại giữa Nhà nước với cộng đồng người Việt Nam trên toàn thế giới.

Trên nền tảng đó, có thể từng bước xây dựng các cơ sở dữ liệu số về đội ngũ chuyên gia, trí thức, doanh nhân, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, thanh niên tiêu biểu và lãnh đạo các hội đoàn người Việt Nam ở nước ngoài. Đồng thời, phát triển các nền tảng số để việc trao đổi thông tin, lấy ý kiến, tiếp nhận kiến nghị, chia sẻ sáng kiến, kết nối hợp tác và triển khai các chương trình chung giữa các cơ quan trong nước với cộng đồng kiều bào được thực hiện thường xuyên, nhanh chóng và hiệu quả.

Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ các chủ trương về chuyển đổi số, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc xây dựng hạ tầng số cho công tác người Việt Nam ở nước ngoài sẽ giúp rút ngắn khoảng cách địa lý, tăng cường kết nối giữa trong nước với cộng đồng hơn 6 triệu người Việt Nam trên toàn thế giới, đồng thời phát huy hiệu quả hơn nguồn lực trí tuệ, kinh nghiệm, mạng lưới quan hệ quốc tế và tình cảm hướng về quê hương của kiều bào.

Chuyển đổi số trong công tác người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà còn là chuyển đổi tư duy và phương thức kết nối: từ kết nối theo từng sự kiện sang kết nối thường xuyên; từ cung cấp thông tin một chiều sang đối thoại và tham vấn hai chiều; từ vận động tham gia sang đồng hành kiến tạo; từ phát huy nguồn lực sang cùng chia sẻ trách nhiệm và khát vọng phát triển đất nước.

Khi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài thực sự trở thành những người đồng hành cùng đất nước trong kỷ nguyên mới, chúng ta sẽ có thêm một động lực quan trọng để hiện thực hóa khát vọng xây dựng Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hùng cường và có vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế.

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 mở ra kỳ vọng về một nền ngoại giao hiện đại, sáng tạo và phát huy cao nhất sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Với hơn 6 triệu người Việt Nam ở nước ngoài, nếu có cơ chế kết nối hiệu quả và tư duy đồng hành, kiều bào sẽ tiếp tục đóng góp ngày càng thiết thực bằng tri thức, kinh nghiệm, mạng lưới quan hệ quốc tế và tình yêu quê hương. Đó sẽ là nguồn lực quan trọng để cùng đất nước hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.