Triển lãm quy tụ các tác phẩm của họa sĩ Lê Huy, nhóm Lam Phong Studio, cùng những tác phẩm điêu khắc mộc mạc của các nghệ nhân Tây Nguyên từ bộ sưu tập của nhà nghiên cứu văn hóa Tây Nguyên Đặng Minh Tâm, bên cạnh nhiều tư liệu và hình ảnh về con ngựa trong các không gian văn hóa Việt Nam.

Từ chiều sâu nghiên cứu văn hóa, hội họa đương đại đến nghệ thuật sắp đặt, hình tượng con ngựa được tiếp cận đa chiều, vừa gần gũi với truyền thống, vừa mang tinh thần của thời đại hôm nay. Qua đó, con ngựa không chỉ là hình ảnh quen thuộc trong lịch sử và đời sống, mà còn gợi mở khát vọng bứt phá trong tư duy, hành động và sáng tạo của xã hội đương đại.

Trong văn hóa Việt Nam, con ngựa từ lâu gắn với ý nghĩa của thành công, lòng trung thành và sự bền bỉ. Trên hành trình lịch sử, hình ảnh con ngựa còn hiện diện như biểu tượng vừa oai hùng vừa thân thiết của những dũng sĩ xông pha nơi trận mạc, góp phần bảo vệ non sông.

Họa sĩ Lê Huy, đại diện nhóm Lam Phong, cho biết: "Lam Phong Studio vẫn theo đuổi việc tạo nên các tác phẩm dựa trên câu chuyện và chất liệu dân gian. Bộ sự tập Bính Ngọ của chúng tôi lấy cảm hứng từ câu đồng dao quen thuộc 'Nhong nhong nhong ngựa ông đã về, cắt cỏ bồ đề cho ngựa ông ăn', miêu tả niềm vui của người dân khi thấy nghĩa quân Lam Sơn tập kết ở bến Bồ Đề để tiến công thành Đông Quan khi xưa (thế kỷ 15)".

Bên cạnh những tác phẩm mang ngôn ngữ tạo hình đương đại là hình ảnh con ngựa gắn bó mật thiết với đời sống lao động của người dân Tây Nguyên – bền bỉ, dẻo dai, vượt núi băng đèo, kết nối cao nguyên với các vùng miền khác.

Nhà văn hóa Đặng Minh Tâm cho biết "Con ngựa Tây Nguyên không lớn như ngựa các vùng miền khác, nhưng có sức bền, dẻo dai đặc biệt, có khả năng đi rừng, leo dốc không loại ngựa nào địch được. Vì thế ngựa rất thiết thực đối với người dân nơi đây. Ngựa thồ lâm thổ sản từ Tây Nguyên xuống vùng duyên hải miền Trung, thồ muối, cá từ vùng biển lên vùng núi. Con ngựa cũng thể hiện sự giàu có và truyền thống của từng gia đình".

Nếu những chú ngựa sơn mài của nhóm Lam Phong gây ấn tượng bởi tạo hình tròn trịa, màu sắc rực rỡ, trên thân là những đám mây tượng trưng cho mưa thuận gió hòa, phía trên là hình ảnh con diều lơ lửng - gợi liên tưởng đến ước mơ và khát vọng vươn cao, thì những chú ngựa gỗ của các nghệ nhân Tây Nguyên lại mộc mạc, hồn nhiên và đầy ngẫu hứng. Không phác thảo, không quy chuẩn, mỗi tác phẩm được tạo nên từ chính hình dáng tự nhiên của khúc gỗ, mang theo sự phóng khoáng và chân thật của đời sống cao nguyên.

Theo nhà sưu tập Đặng Minh Tâm: "Người Tây Nguyên sáng tác ngựa một cách ngẫu hứng. Họ không lựa chọn gỗ, không phác thảo mà dựa trên hình dáng khúc gỗ và tưởng tượng ra và chế tác, không theo bất kỳ quy cách, kích thước quy định nào. Chính vì thế mỗi người làm một cách khác nhau, đa dạng, phong phú, đẹp hồn nhiên, thô tháp, thể hiện sự mộc mạc của người Tây Nguyên".

Sự hiện diện của bộ sưu tập "Ngựa về phố" trong không gian linh thiêng của Văn Miếu, nơi tôn vinh đạo học, còn gợi mở những liên tưởng sâu sắc về tinh thần lập thân, lập nghiệp, ý chí vươn lên thông qua học tập, rèn luyện và cống hiến.

Bước sang năm mới Bính Ngọ - năm của hành động và chuyển động mạnh mẽ - hình tượng con ngựa càng trở nên giàu ý nghĩa, nhắc nhớ về nội lực, sự bền bỉ và khát vọng bứt phá trên hành trình phía trước.

Triển lãm "Ngựa về phố" kéo dài đến hết tháng 3/2026.