Người chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế khi nào thì bị cấm xuất cảnh?

Những trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh

Đại diện Cục Thuế cho biết việc tạm hoãn xuất cảnh đã được quy định trong Luật Quản lý thuế và Nghị định số 49/2025/NĐ-CP quy định cụ thể ngưỡng áp dụng đối với từng nhóm đối tượng.

Theo quy định, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế sẽ bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nếu có số tiền nợ từ 50 triệu đồng trở lên và quá hạn trên 120 ngày.

Đối với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, ngưỡng áp dụng là từ 500 triệu đồng trở lên và quá hạn trên 120 ngày. Ngoài ra, quy định còn áp dụng với người chuẩn bị xuất cảnh để định cư ở nước ngoài nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Đáng chú ý, đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế thì quy định hiện hành không đặt ra ngưỡng nợ để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.

Theo cơ quan thuế, đây là nhóm có mức độ rủi ro rất cao trong quản lý thuế. Thực tiễn cho thấy các trường hợp này không chỉ phát sinh nợ thuế mà còn thường vi phạm nhiều nghĩa vụ khác như không nộp hồ sơ khai thuế, không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh nhưng không thông báo với cơ quan thuế, mua bán hóa đơn, sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hợp thức hóa chi phí, trốn thuế hoặc chiếm đoạt tiền thuế.

Cơ quan thuế cho biết các trường hợp thuộc diện này đều được gửi thông báo sẽ tạm hoãn xuất cảnh trước 30 ngày trước khi ban hành thông báo chính thức.

Qua rà soát dữ liệu quản lý thuế, phần lớn trường hợp được phản ánh là cá nhân, doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh nhưng không thực hiện thủ tục thông báo với cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế theo quy định. Nhiều doanh nghiệp sau khi phát sinh nợ thuế đã ngừng hoạt động, không còn liên hệ với cơ quan quản lý thuế, không kê khai hoặc kéo dài thời gian xử lý nghĩa vụ thuế. Đây cũng là nhóm phát sinh nhiều khó khăn trong công tác quản lý nợ và cưỡng chế thuế.

Không ít trường hợp chỉ đến sát ngày xuất cảnh mới phát hiện doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh do mình đứng tên vẫn còn nghĩa vụ thuế chưa hoàn thành.

Quy trình thực hiện tạm hoãn xuất cảnh

Trao đổi với báo chí, ông Mai Sơn - Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan thuế đã phối hợp với chính quyền địa phương để xác minh doanh nghiệp, người đại diện pháp luật tại địa chỉ đăng ký; đồng thời gửi thông báo về tình hình nợ thuế, liên hệ qua số điện thoại, email đã đăng ký với cơ quan thuế.

Ngoài ra, trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan thuế còn gửi thông báo trước 30 ngày tới tài khoản thuế điện tử của doanh nghiệp và người đại diện pháp luật. Thông báo cũng được gửi tới địa chỉ cư trú đã đăng ký, đồng thời công khai trên cổng thông tin điện tử của ngành Thuế.

Theo ông Mai Sơn, trong các thông báo này, cơ quan thuế đều nêu rõ số tiền nợ thuế, thông tin phòng ban quản lý, cán bộ phụ trách, số điện thoại và email liên hệ để người nộp thuế chủ động làm việc với cơ quan chức năng. "Chỉ sau 30 ngày kể từ khi gửi thông báo mà người nộp thuế không liên hệ với cơ quan thuế, không hoàn thành nghĩa vụ thuế thì mới ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh", ông Mai Sơn nhấn mạnh.

Nếu người nộp thuế chưa thực hiện nghĩa vụ sau khi đã được thông báo, cơ quan thuế sẽ ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh và chuyển thông tin sang cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để phối hợp xử lý theo quy định.

Hiện việc trao đổi dữ liệu giữa cơ quan thuế và cơ quan quản lý xuất nhập cảnh được thực hiện hoàn toàn bằng phương thức điện tử. Ngay khi thông báo được ký điện tử, dữ liệu sẽ tự động chuyển sang cơ quan xuất nhập cảnh nhằm rút ngắn thời gian xử lý và bảo đảm quyền lợi của người nộp thuế sau khi hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Sau khi người nộp thuế nộp đủ số tiền còn nợ, cơ quan thuế sẽ ban hành thông báo hủy tạm hoãn xuất cảnh và chuyển dữ liệu sang cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để cập nhật trạng thái.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho rằng một số thông tin phản ánh chưa đầy đủ có thể khiến người dân hiểu chưa chính xác về quy định, trong khi cơ quan thuế đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ người nộp thuế.

Chủ động hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi xuất cảnh

Theo số liệu từ hệ thống quản lý thuế, cơ quan thuế đã ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh đối với khoảng 105.000 người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp và chủ hộ kinh doanh với tổng số tiền thuế nợ gần 61.000 tỷ đồng.

Trong đó, khoảng 65.000 trường hợp thuộc diện không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký với số nợ trên 6.900 tỷ đồng.

Lũy kế đến nay, ngành Thuế đã thu hồi được nợ thuế của hơn 13.000 người nộp thuế với số tiền trên 4.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, khoảng 7.100 người nộp thuế thuộc diện không hoạt động tại địa chỉ đăng ký đã chủ động liên hệ với cơ quan thuế để thực hiện nghĩa vụ nộp thuế với số tiền gần 100 tỷ đồng và được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh theo quy định.

Theo cơ quan thuế, kết quả này cho thấy biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đã góp phần nâng cao tính tuân thủ pháp luật của người nộp thuế, đồng thời tăng cường hiệu quả quản lý nợ thuế và tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng hơn.

Đáng chú ý, cơ quan thuế đang tiếp tục phối hợp với Cục Quản lý xuất nhập cảnh (Bộ Công an) nghiên cứu giải pháp nâng cấp ứng dụng công nghệ thông tin nhằm thực hiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh theo thời gian thực ngay sau khi người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Theo định hướng được cơ quan thuế đưa ra, khi người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ, hệ thống phần mềm thuế sẽ tự động ghi nhận và kết nối liên thông với các cơ quan liên quan như kho bạc, ngân hàng trung gian và cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để xử lý dữ liệu ngay.

Điều này đồng nghĩa người dân, doanh nghiệp sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế có thể được cập nhật trạng thái xuất cảnh nhanh hơn thay vì phải chờ xác minh như trước đây.